Καστοριά
Τα πάντα για την πόλη
Ανακάλυψε την πολιτεία της λίμνης, που μοιάζει να φτιάχτηκε για βόλτες και ονειροπόληση!
Ατμοσφαιρική, αρχοντική, ιστορική και γεμάτη εκπλήξεις –έτσι θα σου φανεί η Καστοριά από την πρώτη στιγμή. Χτισμένη αμφιθεατρικά σε ένα κομμάτι γης που αγκαλιάζει η λίμνη Ορεστιάδα, η πόλη μοιάζει φτιαγμένη για βόλτες και ονειροπόληση. Άλλοτε ρομαντική, ντυμένη στους χρυσοκόκκινους τόνους του φθινοπώρου, άλλοτε μυστηριώδης, τυλιγμένη στα πέπλα της ομίχλης και άλλοτε λουσμένη με εκτυφλωτικό φως, η Καστοριά αποτελεί προορισμό 4 εποχών από μόνη της –ένα city break που κάθε φορά σε δικαιώνει.
Βόλτες στη λίμνη και τις ιστορικές συνοικίες
Στα λιθόστρωτα δρομάκια του Ντολτσού και του Απόζαρι, περπατάς ανάμεσα στα παλιά καστοριανά αρχοντικά με τα σαχνισιά και τα φουρούσια τους και τα ακούς να σου ψιθυρίζουν ιστορίες εμπόρων και τεχνιτών που έκαναν κάποτε την Καστοριά μια από τις πιο ακμαίες πόλεις της Μακεδονίας. Δίπλα τους, τα κομψά νεοκλασικά του Μεσοπολέμου, ζωντανεύουν την αστική της αίγλη και την αισθητική λεπτότητα μιας ολόκληρης εποχής. Καθώς θα βολτάρεις στον παραλίμνιο πεζόδρομο της Ορεστιάδας, τα πλατάνια θα σε μαγέψουν με τα χρώματά τους και τις αντανακλάσεις τους στη γαλήνια επιφάνεια του νερού, όπου γλιστρούν αργά οι κύκνοι. Αδύνατον να μη σταθεί η ματιά σου και στα ξύλινα καστοριανά καράβια της λίμνης, που συνεχίζουν να πλέουν όπως παλιά –για αιώνες εξυπηρετούσαν την αλιεία και τις μετακινήσεις των κατοίκων και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα.
Βυζαντινό παρελθόν, πολυπολιτισμική ταυτότητα και γουνεμπόριο
Δεν θα σου πάρει πολύ να αντιληφθείς ότι η πόλη εκτός από πανέμορφη είναι και ένα ανοιχτό μουσείο με πολυάριθμα μνημεία του βυζαντινού παρελθόντος της, εκκλησιές και μοναστήρια, διάσπαρτα εντός και εκτός αστικού ιστού. Την ίδια στιγμή, ανακαλύπτεις την πολυπολιτισμική της ταυτότητα , σε χώρους σαν τον Μενδρεσέ και το αναστηλωμένο Κουρσούμ Τζαμί ή στα σιωπηλά ίχνη της εβραϊκής συνοικίας . Άλλο στοιχείο της ταυτότητας της Καστοριάς είναι βέβαια τα γουναράδικά της. Με βαθιές ρίζες στον χρόνο, η γουνοποιία συνδέθηκε στενά με την οικονομική άνθηση και την παγκόσμια φήμη της πόλης, που εξελίχθηκε σε διεθνές κέντρο παραγωγής και εμπορίου γούνας.
Φωλιασμένη στην αγκαλιά των βουνών του Γράμμου και του Βιτσίου, η Καστοριά ξεδιπλώνεται σαν ιμπρεσιονιστικός πίνακας μεγάλου καλλιτέχνη, καλοδουλεμένος ως την τελευταία λεπτομέρεια. Mε κέντρο της την Ορεστιάδα –μία από τις ομορφότερες λίμνες της Ελλάδας– αποτελεί ιδανική βάση για να ανακαλύψεις τη φυσική ομορφιά και την πλούσια ιστορία ολόκληρου του Δήμου.
Ο Δήμος Καστοριάς αποτελεί δικαίως έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς της Δυτικής Μακεδονίας. Με ονειρικό ορμητήριό σου την πόλη της Καστοριάς σύντομα ανακαλύπτεις το μοναδικό ψηφιδωτό από γραφικούς οικισμούς, βυζαντινές εκκλησίες, μοναστήρια και αρχαιολογικούς χώρους ενός φιλόξενου τόπου, που συνδυάζει φυσικό μεγαλείο και ιστορική συνέχεια από τη Νεολιθική Εποχή ως σήμερα.
Η παραλίμνια πολιτεία και έδρα του Δήμου Καστοριάς, με τα χρώματά της, τις αντανακλάσεις της στο νερό, τα περίφημα αρχοντικά της, τις γραφικές συνοικίες της, τα λιθόστρωτα σοκάκια της και τη ρομαντική της ατμόσφαιρα δε δυσκολεύεται να γοητεύσει με την πρώτη ματιά. Στην πορεία διαπιστώνεις ότι με τους δεκάδες βυζαντινούς ναούς της, η Καστοριά μοιάζει σαν «ανοιχτό βυζαντινό μουσείο», όπου η ιστορία και η πνευματικότητα συναντούν την τέχνη και την αρχιτεκτονική.
Γύρω από τη γαλήνια λίμνη και στις πλαγιές των βουνών ανακαλύπτεις παραλίμνιους οικισμούς και ορεινά χωριά, όπως ο Απόσκεπος, το Κεφαλάρι και το Σιδηροχώρι, που ανταγωνίζονται ποιο θα σου χαρίσει την πιο εντυπωσιακή θέα. Αν αγαπάς τα αθλήματα του χιονιού, οι πλαγιές του Βιτσίου σε περιμένουν τον χειμώνα για σκι και σνόουμπορντ. Σε περίπτωση που προτιμάς να χαλαρώσεις, μπορείς να απολαύσεις το μαγευτικό πανόραμα της λίμνης και των δασωμένων όγκων ή να επισκεφτείς τον Πολυκέρασο, με την εντυπωσιακή αρχιτεκτονική, τον μόνο επισήμως χαρακτηρισμένο παραδοσιακό οικισμό της Περιφερειακής Ενότητας Καστοριάς.
Σε ένα μοναδικό road trip, ακολούθησε τη ροή του Αλιάκμονα, που διασχίζει το οροπέδιο της Ορεστίδος, ποτίζοντας γόνιμες καλλιέργειες και αποτυπώνοντας στις όχθες του τη θαυμαστή εναλλαγή των εποχών. Βαθιά ετοιμάσου να συγκινηθείς στη μαρτυρική Κλεισούρα –γενέτειρα του Αγίου Μάρκου και πατρίδα λογίων και εμπόρων– που παραμένει σύμβολο μνήμης και αντοχής μετά τη διπλή καταστροφή της από τους Οθωμανούς και τα γερμανικά στρατεύματα. Όμορφη έκπληξη σε περιμένει από το κινηματογραφικό σκηνικό που θα αντικρίσεις στα Κορέστεια, τα κοκκινωπά «πλήνθινα χωριά» που «πρωταγωνίστησαν», καθόλου τυχαία, σε αξέχαστα πλάνα του σινεμά και της τηλεόρασης. Δύο από τις πλέον κρυφές ομορφιές μιας συναρπαστικής φύσης γεμάτης αντιθέσεις θα τις ανακαλύψεις στο Φαράγγι της Κορομηλιάς, με τον Λαδοπόταμο, και στην αλπική λίμνη Οκτάρα, στο Μαλί Μάδι.
Αν θες, τέλος, να μάθεις περισσότερα για τη μακραίωνη ιστορία του τόπου, τα μεγαλύτερα ή μικρότερα μουσεία του Δήμου Καστοριάς θα σου διηγηθούν τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές της, ενώ στο πολιτισμικό και γαστρονομικό πνεύμα του θα σε μυήσουν γιορτές γεύσης και έθιμα, που κρατούν ζωντανές τις τοπικές παραδόσεις όλο το χρόνο, παρασύροντας ντόπιους και επισκέπτες μακριά από τη ρουτίνα της σύγχρονης καθημερινότητας.
Ένα είναι βέβαιο: Από το πρώτο σου ταξίδι στην ευρύτερη περιοχή της Καστοριάς θα διαπιστώσεις ότι ο τόπος αυτός δεν εξαντλείται σε μία επίσκεψη. Κάθε φορά που θα επιστρέφεις, θα σου δείχνει κι ένα νέο του πρόσωπο, που δεν πρόλαβες να γνωρίσεις την προηγουμένη.
Η Καστοριά αφηγείται –Από τη βυζαντινή καστρόπολη στη σύγχρονη πόλη της λίμνης
Η Καστοριά έχει πίσω της πλούσια ιστορία. Οι ρίζες της πιθανόν να απλώνονται ως τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., όταν ο Μακεδόνας βασιλιάς Αρχέλαος ίδρυσε την αρχαία πόλη Κέλετρο. Αιώνες μετά, ο Ιουστινιανός δημιούργησε τη βυζαντινή καστρόπολη που αποτέλεσε τον πυρήνα της σημερινής Καστοριάς. Τόπος που διασχίζοντάς τον νιώθεις το βάρος των αιώνων: από τις επιδρομές Βουλγάρων και Νορμανδών μέχρι τη λάμψη της πόλης στα βυζαντινά χρόνια, όταν η Καστοριά γίνεται πρωτόθρονη μητρόπολη υπό την Αρχιεπισκοπή Αχρίδας. Βυζαντινοί, Σέρβοι, Αλβανοί, Οθωμανοί, Εβραίοι πέρασαν από εδώ, αφήνοντας ο καθένας την ψηφίδα του σε ένα συναρπαστικό μωσαϊκό. Στην Τουρκοκρατία, μάλιστα, η πόλη γνωρίζει άνθηση με το εμπόριο της γούνας, ενώ φιλοξενεί μια ακμάζουσα εβραϊκή κοινότητα, κυρίως σεφαραδίτικης καταγωγής, που εξολοθρεύεται σχεδόν ολοκληρωτικά κατά το Ολοκαύτωμα. Στα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα, η Καστοριά βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων –εδώ δρα ο Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης και πέφτει μαχόμενος ο Παύλος Μελάς. Στον 20ό αιώνα υποδέχεται κύμα Μικρασιατών προσφύγων, ενώ στη σκληρή δεκαετία του 1940 δοκιμάζεται από την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο, που γράφει τις αιματηρές σελίδες του στο Γράμμο και το Βίτσι. Ξαναστέκεται όρθια μεταπολεμικά, χάρις και πάλι στη γουνοποιία που φέρνει μέρες ευημερίας. Σήμερα, περπατώντας δίπλα στη λίμνη ή στα λιθόστρωτα των γραφικών γειτονιών της, αναγνωρίζεις την τεράστια ιστορία μιας πόλης που δεν έπαψε ποτέ να εξελίσσεται.
Προσωπικότητες της Καστοριάς
Πατρίδα ηρώων, ποιητών και καλλιτεχνών, η Καστοριά ανέδειξε μορφές που σημάδεψαν την ιστορία και τον πολιτισμό της, όπως οι Παύλος Μελάς, εθνικός ήρωας, Μανωλάκης Καστοριανός, εθνικός ευεργέτης, Αθανάσιος Χριστόπουλος, ποιητής και λόγιος, Ιωάννης και Παναγιώτης Εμμανουήλ, αγωνιστές του Ρήγα Φεραίου, Γερμανός Καραβαγγέλης, μητροπολίτης και πρωτεργάτης του Μακεδονικού Αγώνα, Λεωνίδας Παπάζογλου, πρωτοπόρος φωτογράφος, Στυλιανός Πελεκανίδης, αρχαιολόγος και βυζαντινολόγος, Λουκάς Σαμαράς, διεθνούς φήμης εικαστικός καλλιτέχνης.
Ένα «ανοιχτό βυζαντινό μουσείο» σπαρμένο εκκλησίες που αξίζει να δεις
Αν αγαπάς τη βυζαντινή τέχνη και ιστορία, η Καστοριά σε περιμένει με περισσότερους από 70 βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς. Ο μικρός οδηγός των πιο σημαντικών μνημείων θα σου φανεί χρήσιμος για αρχή.
Δεν είναι μόνο η περίφημη Μονή της Παναγίας Μαυριώτισσας μέσα στο ονειρικό τοπίο της λίμνης που θα σε μαγέψει. Δεκάδες εκκλησίες, βυζαντινές και μεταβυζαντινές, ξεπροβάλλουν ανάμεσα στα εμβληματικά αρχοντικά, τις πλατείες και τα καλντερίμια της Καστοριάς, αφηγούμενες καθεμιά από ένα κομμάτι μιας συναρπαστικής ιστορίας πίστης, τέχνης και πολιτισμού.
Από την Παναγία Κουμπελίδικη, τους Αγίους Αναργύρους και τον Άγιο Στέφανο έως τον Άγιο Αθανάσιο Μουζάκη και τον Άγιο Νικόλαο του Κασνίτζη, η Καστοριά φημίζεται για την πλούσια βυζαντινή και μεταβυζαντινή της κληρονομιά της. Πάνω από 70 εκκλησιαστικά μνημεία ποικίλων αρχιτεκτονικών τύπων με εξαιρετικές τοιχογραφίες αποκαλύπτουν τον ρόλο της ως σπουδαίου θρησκευτικού και καλλιτεχνικού κέντρου, μεταμορφώνοντας την πόλη σε «ανοιχτό βυζαντινό μουσείο». Αν ψάχνεις διαδρομές που συνδυάζουν πνευματικότητα, κατάνυξη και αισθητική αλλοτινών καιρών, ακολουθούν οκτώ ναοί και μονές που δεν πρέπει να χάσεις.
Παναγία Κουμπελίδικη – Το σύμβολο της Καστοριάς
Μια στάση που επιβάλλεται να κάνεις είναι στην Παναγία Κουμπελίδικη του 11ου αιώνα, ένα από τα πιο σημαντικά βυζαντινά μνημεία της Μακεδονίας. Στέκεται εκεί που κάποτε βρισκόταν η ακρόπολη του βυζαντινού κάστρου. Το όνομά της προέρχεται από την τουρκική λέξη «κουμπές», δηλαδή «τρούλος», καθώς στην εποχή της ήταν ο μοναδικός ναός με τρούλο στην Καστοριά. Αρχικά, σε εντυπωσιάζει ο κεραμοπλαστικός διάκοσμος και η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική. Στο εσωτερικό, ανάμεσα στις πλούσιες τοιχογραφίες (κυρίως του 13ου και 17ου αιώνα) ξεχωρίζεις τη σπάνια απεικόνιση της ανθρωπόμορφης Αγίας Τριάδας, ενώ εξωτερικά θα δεις τη χαρακτηριστική και εξίσου σπάνια σκηνή του χορού της Σαλώμης, έργο του 1496, κάτω από την οποία διακρίνεται η παλαιότερη Δέηση (14ος αιώνας). Μεγάλο μέρος του τρούλου καταστράφηκε σε βομβαρδισμό του 1940, αλλά αναστηλώθηκε το 1949. Σήμερα, η Παναγία Κουμπελίδικη θεωρείται εμβληματικό μνημείο, σύμβολο της πόλης και του Δήμου Καστοριάς.
Άγιοι Ανάργυροι – Από τους αρχαιότερους ναούς της πόλης
Κοντά στην παλιά συνοικία Απόζαρι, σε περιμένει ένας από τους αρχαιότερους ναούς της πόλης –ο Ιερός Ναός Αγίων Αναργύρων. Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική με νάρθηκα, με το μεσαίο κλίτος να υψώνεται τόσο, ώστε να δίνει την εντύπωση ορθογώνιου τρούλου, χαρίζοντας στο κτίσμα ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ισορροπία. Θα σε εντυπωσιάσει η ασυνήθιστη εξωτερική του διακόσμηση, καθώς εκτός από τα συνήθη κεραμικά και λίθινα στοιχεία, περιλαμβάνει και διακοσμητικά από μάρμαρο, που δημιουργούν ένα μοναδικό σύνολο για τα δεδομένα της εποχής. Στο εσωτερικό του ναού οι παλιότερες τοιχογραφίες (11ος αιώνας) διασώζονται αποσπασματικά κυρίως στον νάρθηκα, ενώ οι νεότερες (12ος αιώνας) καλύπτουν τον κυρίως ναό. Θα εκπλαγείς με τη ζωντάνια και την εκφραστικότητα των προσώπων αυτών των εικονογραφιών –αντανακλούν ξεκάθαρα την νέα πνοή που φυσάει στη βυζαντινή τέχνη εκείνης της εποχής.
Άγιος Στέφανος – Η αρχαιότερη «Δευτέρα Παρουσία» της Ελλάδας
Ανάμεσα στις γειτονιές Απόζαρι και Ντολτσό, ο Άγιος Στέφανος στέκει αγέρωχος πάνω σε ύψωμα. Η τρίκλιτη αυτή βασιλική, με τον υπερυψωμένο φωταγωγό και την πλούσια κεραμοπλαστική διακόσμηση –ναός από τους πιο παλιούς της πόλης, του 9ου αιώνα– κρύβει έναν μοναδικό θησαυρό στο εσωτερικό της: την αρχαιότερη σύνθεση της Δευτέρας Παρουσίας σε όλη την Ελλάδα. Κατά τον 13ο και 14ο αιώνα, ο ναός ανακαινίστηκε και διακοσμήθηκε εκ νέου με τοιχογραφίες. Αξιοπρόσεκτος ο διώροφος νάρθηκας με τον γυναικωνίτη, καθώς είναι ο μοναδικός που περιλαμβάνει μικρό παρεκκλήσι αφιερωμένο στην Αγία Άννα, γνωστό ως «ασκηταριό». Λόγω του ασκηταριού αυτού, της χρήσης του χώρου για ταφές, αλλά και της παρουσίας συνθρόνου, πιθανολογείται πως ο Άγιος Στέφανος είχε κάποτε μοναστηριακό χαρακτήρα.
Άγιος Νικόλαος του Κασνίτζη – Καλλιτεχνικό διαμάντι του 12ου αιώνα
Ένα από τα ωραιότερα δείγματα της βυζαντινής τέχνης της Καστοριάς θα το εντοπίσεις στην πλατεία Ομονοίας: είναι ο Ιερός Ναός του Άγιου Νικολάου του Κασνίτζη. Χτισμένη τον 12ο αιώνα, η λιτή, μονόχωρη βασιλική με νάρθηκα ξεχωρίζει για την κεραμική της διακόσμηση, την αρχιτεκτονική της χάρη και τις εξαιρετικές τοιχογραφίες ενιαίας καλλιτεχνικής δημιουργίας. Παρατηρώντας τις αντιλαμβάνεσαι πόσο σπουδαίο κέντρο τέχνης και πολιτισμού της Μακεδονίας υπήρξε η Καστοριά. Στην κόγχη του ιερού δεσπόζει η Παναγία Πλατυτέρα των Ουρανών, ενώ στους τοίχους του ναού παρουσιάζονται σκηνές από τον βίο του Χριστού και του Αγίου Νικολάου. Κοίταξε πιο προσεκτικά στο ανατολικό τοίχο και θα ξεχωρίσεις μια πολύ ενδιαφέρουσα απεικόνιση δείχνει τον κτήτορα, Νικηφόρο Κασνίτζη, και τη σύζυγό του να προσφέρουν ομοίωμα του ναού στον τιμώμενο Άγιο.
Άγιος Αθανάσιος Μουζάκη – Το αποτύπωμα του 14ου αιώνα
Αν θες να δεις ένα χαρακτηριστικό μνημείο του 14ου αιώνα, που έγινε σε μια πολύ ιδιαίτερη περίοδο για την Καστοριά, κατευθύνσου προς τη συνοικία της Μητροπόλεως. Εκεί βρίσκεται ο ναός του Αγίου Αθανασίου Μουζάκη, χτισμένος σε μια περίοδο ιδιαίτερα κρίσιμη για την Καστοριά. Την εποχή εκείνη, η περιοχή είχε πάψει να βρίσκεται υπό βυζαντινό έλεγχο, με την εξουσία να περνάει διαδοχικά σε τοπικούς άρχοντες, μέχρι που περίπου το 1387 η οικογένεια Μουζάκη, αλβανικής καταγωγής, ανέλαβε τη διοίκηση της πόλης από τους Σέρβους. Τον μικρό και λιτό ναό –μονόκλιτος με ημικυκλική κόγχη στο ιερό και έναν απλό μεταγενέστερο νάρθηκα στη δυτική πλευρά– κοσμούν στο εσωτερικό του τοιχογραφίες του 14ου αιώνα στα πρότυπα της εποχής.
Ταξιάρχες Μητροπόλεως – Τα οστά του Παύλου Μελά
Λίγα βήματα από τον καθεδρικό ναό της Καστοριάς θα συναντήσεις τον Ιερό Ναό Ταξιαρχών Μητροπόλεως, του 10ου αιώνα, αφιερωμένο στον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Η μικρή, τρίκλιτη και θολοσκέπαστη βασιλική, που χτίστηκε με υλικά από παλαιότερους ναούς της περιοχής, είναι από τα παλαιότερα σωζόμενα μνημεία της πόλης. Εκτός από τις τοιχογραφίες δύο φάσεων (οι νεότερες του 14ου αιώνα) που διασώζονται στο εσωτερικό του, ο ναός φιλοξενεί τα οστά του Παύλου Μελά, πρωτεργάτη του Μακεδονικού Αγώνα. Οι απεικονίσεις ξένων ηγεμόνων, οι αναφορές τους στις επιγραφές του ναού και οι νεκρικές προσωπογραφίες επιφανών Καστοριανών, μαρτυρούν πως ο χώρος λειτούργησε και ως κοιμητήριο.
Άγιος Γεώργιος Ομορφοκκλησιάς – Το ξύλινο ανάγλυφο που θεωρείται θαυματουργό
Αξίζει την απόσταση των 20 περίπου χιλιομέτρων που θα διανύσεις από την Καστοριά, προκειμένου να δεις από κοντά τον Άγιο Γεώργιο Ομορφοκκλησιάς ένας ναός, μνημείο αρμονίας, λεπτότητας και αισθητικής χάρης. Στο αρχικό κτίσμα του 12ου αιώνα, σε τύπο σταυροειδούς εγγεγραμμένου με νάρθηκα, προστέθηκε λίγο αργότερα, πιο ευρύχωρος, νάρθηκας, που ενσωμάτωσε το ανεξάρτητο κωδωνοστάσιο, ενώ στις δύο πλευρές του δημιουργήθηκαν στοές με παρεκκλήσια. Οι αναστηλώσεις του ναού, που υπήρξε καθολικό μοναστηριού, έφεραν στο φως τμήματα από τις αρχικές τοιχογραφίες του που θα δεις μαζί με τις εξαιρετικές παραστάσεις του 13ου αιώνα στον νεότερο νάρθηκα. Μεγάλη εντύπωση θα σου προκαλέσει το ολόσωμο ξύλινο ανάγλυφο του Αγίου Γεωργίου, που θεωρείται θαυματουργό. Ένα αξιοσημείωτο έργο τέχνης του τέλους του 13ου αιώνα, που συνδέεται με μια βαθιά ριζωμένη λαϊκή παράδοση: λέγεται ότι αν πιέσεις πάνω του ένα κέρμα κάνοντας μια ευχή και το κέρμα παραμείνει κολλημένο και δεν πέσει, η ευχή σου θα πραγματοποιηθεί. Δοκίμασέ το – ποτέ δεν ξέρεις.
Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος – Η σιωπηλή εποπτεία του χρόνου
Αν βρεθείς στη βόρεια όχθη της λίμνης Καστοριάς, θα δεις το πέτρινο κέλυφος ενός μικρού, τρίκογχου ναού με τρούλο να εποπτεύει μες στη μοναχική μεγαλοπρέπειά του το στενό πέρασμα της περιοχής και τον ρου της ιστορίας. Είναι ό,τι απέμεινε από τη Βυζαντινή Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, χτισμένη πιθανότατα τον 12ο αιώνα, σε ολοφάνερα στρατηγική θέση. Αν και δεν γνωρίζουμε ποιοι ή πότε ακριβώς την ίδρυσαν, οι ερευνητές συμφωνούν ότι αποτελούσε σημαντικό μοναστικό κέντρο των ύστερων βυζαντινών χρόνων. Σήμερα σώζεται μερικώς το καθολικό, που κάποτε κοσμούσαν τοιχογραφίες και ψηφιδωτά, από τα οποία έχουν απομείνει μόνο ίχνη κονιάματος και διάσπαρτα θραύσματα –μικρές υπομνήσεις ενός μεγαλείου που χάθηκε. Παρά τη φθορά, η Μονή του Σωτήρος συγκινεί βαθιά με τη σιωπηλή της παρουσία, καθώς ατενίζει τη λίμνη και τα βουνά, μάρτυρας της πλούσιας ιστορίας της Καστοριάς.
Ξεναγήσεις από το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς.
Το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς οργανώνει ξεναγήσεις στις περισσότερες σημαντικές εκκλησίες από Τετάρτη έως Δευτέρα, στις 10:00 π.μ. και 12:00 μ., αλλά και ιδιωτικές περιηγήσεις κατόπιν συνεννόησης
Τηλέφωνο: 2467026781
Τα 4 αρχοντικά που θα σε ταξιδέψουν σε αιώνες αίγλης
Περπάτησε στα στενά του Ντολτσού και του Απόζαρι, μπες στα επισκέψιμα, καστοριανά αρχοντόσπιτα και άφησε τη φαντασία σου να σε μεταφέρει σε εποχές αίγλης, πλούτου και ευημερίας.
Στα αρχοντικά της Καστοριάς με τα πέτρινα ισόγεια, τους ξύλινους εξώστες, τα εμβληματικά σαχνισιά, τα φουρούσια, τις εσωτερικές αυλές τους και τις περίτεχνες τοιχογραφίες θα δεις να ζωντανεύει το αστικό τοπίο και η ακμή της πόλης από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα, αναγνωρίζοντας και την πολιτιστική αλληλεπίδραση με άλλα σημαντικά κέντρα λόγω του διεθνούς εμπορίου της εποχής. Οι παραδοσιακές συνοικίες του Ντολτσού και του Απόζαρι φιλοξενούν τα πιο καλοδιατηρημένα δείγματα, κάποια από τα οποία θα θαυμάσεις εξωτερικά και άλλα θα μπορέσεις να επισκεφτείς εσωτερικά, καθώς σήμερα λειτουργούν ως μουσεία ή πολιτιστικά κέντρα, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη και την αισθητική μιας άλλης εποχής.
Αρχοντικό Τσιατσιαπά
Στη βόρεια πλευρά της πόλης, στο Απόζαρι, σε περιμένει το επιβλητικό αρχοντικό Τσιατσιαπά, χτισμένο το 1754. Είναι το μοναδικό σωζόμενο τριώροφο αρχοντικό με ορθογωνική κάτοψη και τονισμένο οριζόντιο άξονα στην Καστοριά. Με πέτρινο ισόγειο, ορόφους όπου κυριαρχούν ξυλόπηκτες κατασκευές και εξώστες με θέα, θα σε μαγέψει με τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο του 18ου αιώνα: τοιχογραφίες, ξυλόγλυπτα και σχέδια που συνδυάζουν τη βυζαντινή παράδοση με δυτικοευρωπαϊκές μπαρόκ, ροκοκό επιρροές, καθώς και την επίδραση από την ανατολίτικη τέχνη, όπως αυτή διαμορφώνεται στα σουλτανικά ανάκτορα της Κωνσταντινούπολης.
Info: Νίκης 114, Καστοριά | Ανοιχτό καθημερινά (εκτός Τρίτης) | Χειμερινό ωράριο: 08:30–15:30 | Εαρινό ωράριο: 08:30–15:00 | Εισιτήριο: 10€ (ολόκληρο) | 5€ (μειωμένο)
Αρχοντικό Παπατέρπου
Στην παραλιακή της πόλης, αδύνατον να μην σταθείς μπροστά στο τριώροφο αρχοντικό Παπατέρπου του 1880. Στέκει περήφανος εκπρόσωπος των αρχοντικών τρίτου τύπου και μοναδικός επιζών στο πάλαι ποτέ οθωμανικό τμήμα της πόλης. Χτισμένο από τεχνίτες του Νεστορίου, αρχικά υπήρξε κατοικία του Τούρκου μουλά Ιμπραήμ και πέρασε στα χέρια της οικογένειας Παπατέρπου μετά την απελευθέρωση.
Αρχοντικό Μπασάρα
Στο Ντολτσό, στην οδό Βυζαντίου, βρίσκεις το αρχοντικό Μπασάρα, χαρακτηριστικό των μακεδονίτικων αρχοντικών, ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα (μέσα 18ου αιώνα). Χτισμένο από τον γουνέμπορο Μ. Μπασάρα, παρέμεινε για πολλές γενιές στην οικογένεια, η οποία στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα είχε έντονες εμπορικές σχέσεις με την Κωνσταντινούπολη. Μετά την πρόσφατη συντήρησή του, το αρχοντικό –γνωστό και ως «του Αλβανού» από τον τελευταίο ιδιοκτήτη του πριν περάσει στα χέρια του ελληνικού κράτους– έλαμψε και πάλι αναδεικνύοντας τη δύναμη μιας εποχής εμπορικής ακμής.
Αρχοντικό Βέργουλα
Λίγα μέτρα πριν την λίμνη και με εξαιρετική θέα σε σ’ αυτήν συναντάς ένα από τα πιο γνωστά αρχοντικά της Καστοριάς, το Αρχοντικό Βέργουλα, σχεδιασμένο εσωτερικά για να καλύπτει τις ανάγκες της καθημερινής ζωής του 19ου αιώνα. Χτισμένο το 1850 από τον αρχιμάστορα Αναστάσιο Βέργουλα, συνδυάζει σάλα σε σχήμα σταυρού με τέσσερις οντάδες στις γωνίες –χαρακτηριστικό του τρίτου τύπου αρχοντικών, ενώ στην είσοδό του περιλαμβάνει όμορφη αυλή. Σήμερα, λειτουργεί ως χώρος τέχνης και πολιτισμού, φιλοξενώντας εκθέσεις και εκδηλώσεις που γεφυρώνουν παρελθόν και παρόν.
Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας Από τα σπουδαιότερα βυζαντινά μνημεία της Δυτικής Μακεδονίας
Η σπουδαιότητάς της σε συνδυασμό με την ειδυλλιακή τοποθεσία της, μέσα στο πράσινο και μπροστά στη λίμνη, μετατρέπει την επίσκεψη στην Παναγιά Μαυριώτισσα σε εμπειρία που σου μένει αξέχαστη.
Σε απόσταση περίπου 4 χιλιομέτρων από το κέντρο της Καστοριάς, στις όχθες της λίμνης, σε περιμένει η ιστορική Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας –ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Δυτικής Μακεδονίας. Αρχικά γνωστή ως Μονή Μεσονησιώτισσας, ιδρύεται τον 11ο αιώνα και αφιερώνεται στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Αποκτά το σημερινό της όνομα τον 17ο αιώνα, πιθανότατα από το απέναντι παραλίμνιο χωριό Μαύροβο. Το καθολικό της Μονής είναι μονόχωρη ξυλόστεγη βασιλική με ημικυκλική κόγχη και ευρύχωρο νάρθηκα. Στο εσωτερικό του σώζονται τοιχογραφίες από διαφορετικές εποχές, οι οποίες αποκαλύπτουν την παρουσία πολλών αγιογράφων και διαφορετικών καλλιτεχνικών ρευμάτων. Ξεχωρίζει η εξωτερική παράσταση της «Ρίζας του Ιεσσαί», μία από τις παλαιότερες σωζόμενες απεικονίσεις του θέματος, καθώς και δύο αυτοκρατορικά πορτρέτα που θεωρείται ότι παριστάνουν τον Αλέξιο Α’ Κομνηνό και τον Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγο. Τον 16ο αιώνα προστέθηκε το παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Οι εσωτερικές και εξωτερικές τοιχογραφίες του (από το 1552) –έργο του ζωγράφου Ευσταθίου Ιακώβου, πρωτονοτάριου Άρτας– θα σε εντυπωσιάσουν με τον πλούτο τους: στιγμές από τη ζωή του Χριστού, θαύματα και πειρασμοί αποτυπωμένα σε τρεις ζώνες. Εξωτερικά, η μορφή του Αγίου Σισώη μπροστά στον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου θα τραβήξει αναμφίβολα το βλέμμα σου –πρόκειται για θέμα που συναντιέται συχνά στην εικονογραφία από τον 15ο αιώνα και μετά.
Info: Ανοιχτά καθημερινά 07:00 – 17:00
Κουρσούμ Τζαμί Ένα σημαντικό οθωμανικό μνημείο στην καρδιά της Καστοριάς
Ανακάλυψε το μοναδικό σωζόμενο τέμενος της πόλης και ταξίδεψε σε μια εποχή όπου διαφορετικοί πολιτισμοί συναντιούνταν στην όχθη της ίδιας λίμνης.
Μέσα στο ιστορικό κέντρο της Καστοριάς ξεπροβάλλει ένα ιδιαίτερο μνημείο: το Κουρσούμ Τζαμί. Είναι το μοναδικό από τα επτά οθωμανικά τεμένη της πόλης που σώζεται μέχρι σήμερα –εξαίρετο δείγμα ισλαμικής αρχιτεκτονικής. Οι ειδικοί πιστεύουν πως χτίστηκε στις αρχές του 15ου αιώνα, πάνω στα θεμέλια παλαιότερης βυζαντινής εκκλησίας. Ο χώρος προσευχής είναι ενιαίος, με θολωτή οροφή και διακόσμηση muqarnas (σκαλιστά γεωμετρικά μοτίβα) που μαρτυρούν τη δεξιοτεχνία των τεχνιτών της εποχής. Στη νοτιοανατολική πλευρά σώζεται το μιχράμπ, η κόγχη που δείχνει προς τη Μέκκα, και τα ίχνη του μινμπέρ, του άμβωνα του ιμάμη. Ο μιναρές, στη δυτική γωνία, παραμένει χωρίς απόληξη, όμως το εσωτερικό του, με τα 63 πέτρινα σκαλοπάτια που στριφογυρίζουν γύρω από κεντρικό άξονα, εντυπωσιάζει με την ακρίβεια της κατασκευής του. Από το 1924, όταν χαρακτηρίστηκε διατηρητέο, το τζαμί γνώρισε αρκετές διαφορετικές χρήσεις: έγινε χώρος συσσιτίων στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αργότερα βιβλιοθήκη και, μέχρι πρόσφατα, αποθήκη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Σήμερα, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Καστοριάς έχει ξεκινήσει εργασίες αποκατάστασης, δίνοντας ξανά ζωή σε ένα κτίσμα που συνδέει εποχές, πολιτισμούς και θρησκείες.
Μουσεία
Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς
Στην Πλατεία Δεξαμενής σε περιμένει ένα από τα πιο σημαντικά θεματικά μουσεία εικόνων στην Ελλάδα. Η μόνιμη έκθεση δεν είναι μια απλή παράθεση αριστουργημάτων, αλλά ένας καλοστημένος «χάρτης» που σε βοηθά να κατανοήσεις γιατί η Καστοριά θεωρείται τόσο σπουδαίο κέντρο βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης. Η αφήγηση στήνεται σε τρεις ενότητες —«Βυζαντινή Καστοριά», «Μεταβυζαντινή Καστοριά», «Καλλιτεχνικά μεταβυζαντινά εργαστήρια»— και σε οδηγεί από τις παλαιότερες φορητές εικόνες έως τις πιο ώριμες δημιουργίες των εργαστηρίων της περιοχής. Θα δεις εικόνες λιτανείας, δεσποτικές, επιστύλια, βημόθυρα τέμπλου, λίγες αλλά σημαντικές αποτοιχισμένες τοιχογραφίες, νομίσματα και κοσμήματα που φωτίζουν το κοινωνικό πλαίσιο της εποχή τους. Το πιο ενδιαφέρον; Οι περισσότερες εικόνες προέρχονται από τους ίδιους τους ναούς του ιστορικού κέντρου –έτσι, το μουσείο γίνεται ιδανική αφετηρία για να ξεκινήσεις τη βόλτα σου στα καλντερίμια και στις πολυάριθμες βυζαντινές εκκλησίες.
Info: Χειμερινό ωράριο (1/11–31/3): 08:30–15:30, κλειστά Τρίτη | Θερινό ωράριο (1/4–31/10): 08:30–17:00, κλειστά Τρίτη | Εισιτήριο: Κανονικό 4€, Μειωμένο 2€, τον χειμώνα μειωμένο για όλους | bmk.gr
Ενδυματολογικό Μουσείο Καστοριάς
Στο αρχοντικό Αδελφών Εμμανουήλ, στη γραφική συνοικία Ντολτσό, θα θαυμάσεις κοσμήματα αυθεντικές φορεσιές από όλη την Ελλάδα, με τις πολυτελείς καστοριανές να έχουν ξεχωριστή θέση ανάμεσά τους. Η ίδια η αρχιτεκτονική του κτηρίου σε βάζει στο κλίμα μιας άλλης εποχής. Στον πρώτο όροφο παρουσιάζονται παραδοσιακά ενδύματα από κάθε γωνιά της χώρας, ενώ στον δεύτερο θα δεις τις τοπικές φορεσιές από ακριβά υφάσματα, με περίτεχνες λεπτομέρειες και τα χαρακτηριστικά φέσια (χρυσή φούντα για τις γυναίκες, μαύρη για τους άντρες). Ξεχωρίζει η σπάνια συλλογή παιδικών και βρεφικών μεταξωτών, συγκινητική μαρτυρία φροντίδας, ευμάρειας και αισθητικής. Θα φύγεις με σαφή την αίσθηση για το πώς οι επαφές με την Ευρώπη και τον κόσμο διαμόρφωσαν το ενδυματολογικό γίγνεσθαι της πόλης.
Info: Ωράριο: Κυριακή & αργίες 11:00–13:00 | Άλλες μέρες κατόπιν συνεννόησης | Τηλέφωνα: 6943473611, 6973259113 | Εισιτήριο: 3€ | endmouskas.gr
Λαογραφικό Δεληνάνειο Μουσείο (Καστοριανής Γυναίκας)
Το μουσείο, αφιερωμένο στη γυναίκα της Καστοριάς, στεγάζεται σε ένα αρχοντικό του 19ου αιώνα, αναδεικνύοντας την παρουσία της στην εργασία, στην οικογενειακή ζωή, στις γιορτές και στις τελετουργίες. Ρούχα, υφαντά, κεντήματα, είδη προικός και χρηστικά αντικείμενα συνθέτουν το «σκηνικό» μιας ολόκληρης εποχής, ζωντανεύοντας μια άλλη καθημερινότητα. Εδώ, νιώθεις επισκέπτης σε μια παλιά οικογενειακή υπόθεση: προθήκες με στολές, καστοριανά «στρωσίδια» που αποκαλύπτουν γούστα και συνήθειες, πλούσιο φωτογραφικό υλικό, που δίνει πρόσωπο στις ιστορίες. Μια ζεστή, ανθρώπινη, βιωματική ματιά στη λαογραφία.
Info: Ωράριο: Σάββατο – Κυριακή: 11:00–14:00 | Υπόλοιπες μέρες με τηλεφωνικό ραντεβού στο 6980179306 | Εισιτήριο: 2€
Λαογραφικό Μουσείο Καστοριάς
Στο επιβλητικό αρχοντικό Νέρατζη Αϊβάζη, στην καρδιά της παραδοσιακής συνοικίας Ντολτσό, στεγάζεται το Λαογραφικό Μουσείο της πόλης, φτιαγμένο για να σε ταξιδέψει στο χρόνο. Περιηγείσαι στους χώρους του και έχεις την αίσθηση πως βρίσκεσαι σε σπιτικό του 18ου αιώνα. Οι τοιχογραφίες, τα ξυλόγλυπτα, τα υφαντά και τα έπιπλα που φιλοξενεί αφηγούνται τη ζωή μιας καστοριανής αρχοντικής οικογένειας –τις συνήθειες, τις γιορτές, τον ρυθμό της καθημερινότητας. Στο ισόγειο θα δεις την πλακόστρωτη εσωτερική αυλή, τους βοηθητικούς χώρους, το χαγιάτι και το παραδοσιακό μαγειρείο, που επικοινωνούσε με τη λίμνη. Στο μεσοπάτωμα ξεχωρίζει το εργαστήριο γουναρικής, με αυθεντικά εργαλεία και την πρώτη μηχανή γουναρικής της πόλης. Στον όροφο οι χειμερινοί και θερινοί οντάδες, η καλή κάμαρα με το πατάρι της και το λιακωτό (στεγασμένος εξώστης) σε βάζουν για λίγο στη θέση των παλιών νοικοκυραίων. Κορυφαία στιγμή της επίσκεψης είναι το κιόσκι-δοξάτο, με τα πολύχρωμα βιτρό, εκεί όπου κάποτε συγκεντρώνονταν οικογένεια και φίλοι για τις χαρές και τις γιορτές και σήμερα απολαμβάνουν εκστατικοί οι επισκέπτες.
Info: Ωράριο: Τρίτη – Σάββατο: 10:00–17:00 | Κυριακή: 11:00–17:00 | Δευτέρα: κλειστά | Εισιτήριο: Γενικό 2€ | Μαθητές/Φοιτητές 1€
Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Καστοριάς
Στο αρχοντικό Πηχεών, κοντά στην πλατεία Αδερφών Εμμανουήλ, θα «διαβάσεις» ένα από τα πλέον σημαντικά κεφάλαια της νεότερης ιστορίας της περιοχής. Κειμήλια απογόνων Μακεδονομάχων, στολές, φωτογραφίες από την πρώιμη φάση και την κορύφωση του Αγώνα, αλλά και μια εντυπωσιακή αίθουσα χαρτών (ο παλαιότερος του 1550) ξετυλίγουν το νήμα που συνδέει την τοπική κοινωνία με τα ιστορικά γεγονότα πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους. Στο μουσείο λειτουργεί αίθουσα έρευνας και δανειστική βιβλιοθήκη με περισσότερους από 2.500 τίτλους βιβλίων.
Info: Ωράριο: Τρίτη–Σάββατο 09:00–14:00 | Κυριακή 11:00–15:00 | Δευτέρα κλειστά | Εισιτήριο: 2€ | sfmma.gr
Ενυδρείο Καστοριάς
Από τα πιο ελκυστικά οικογενειακά σποτ στην πόλη, το μεγαλύτερο ενυδρείο γλυκών νερών των Βαλκανίων παρουσιάζει 56 είδη ψαριών γλυκού νερού, με έμφαση στα αυτόχθονα και ενδημικά της λίμνης Ορεστιάδας, αλλά και νεροχελώνες, καραβίδες, τρίτωνες και άλλοι οργανισμοί. Η εμπειρία είναι πολύ φιλική για τα παιδιά: μαθαίνουν για τη βιοποικιλότητα και αντικρίζουν απειλούμενα ή προς εξαφάνιση είδη, όπως οι πετροκαραβίδες και ο οξύρυγχος. Μια ωραία ευκαιρία να συνδέσεις τη λίμνη που βλέπεις απ’ έξω με το οικοσύστημα που κρύβει μέσα της.
Info: Χειμερινό ωράριο: 09:00–17:00 | Θερινό ωράριο: 10:00–18:00 | Εισιτήρια: Γενικό 5€, Παιδιά 6–17: 3€, Πολύτεκνοι/Φοιτητές/Άνεργοι: 3€, ΑμεΑ ≥67% & παιδιά έως 5: Δωρεάν | enydriokastorias.gr
Σπήλαιο του Δράκου
Μια εντυπωσιακή διαδρομή 300 μέτρων κατά την οποία θα έχεις την ευκαιρία να θαυμάσεις έναν εντυπωσιακό διάκοσμο από σταλακτίτες και σταλαγμίτες σε περιμένει στο Σπήλαιο του Δράκου με σταθερή θερμοκρασία 16–18°C και υγρασία 90%. Τι περιλαμβάνει; Δέκα αίθουσες, επτά μικρές λίμνες γλυκού νερού (μοναδική περίπτωση για την Ελλάδα), εντυπωσιακούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες, καθώς και παλαιοντολογικά ευρήματα, όπως οστά αρκούδας των σπηλαίων περίπου 10.000 ετών. Η επίσκεψη γίνεται σε μικρές ομάδες (έως 12 άτομα) για να προστατεύεται το μικροκλίμα και να αναπληρώνεται ο αέρας. Η έξοδος μέσω τεχνητού περάσματος οδηγεί σε διάδρομο-εκθεσιακό χώρο με φωτογραφίες και υλικό από τις φάσεις κατασκευής. Είναι από τα «must», αν ψάχνεις εμπειρίες πέρα από τα «κλασικά» αξιοθέατα.
Info: Θερινό ωράριο (Απρ.–Οκτ.): Τρίτη–Κυριακή 10:00–18:00, Δευτέρα κλειστά (ανοιχτά σε εορτές) | Χειμερινό ωράριο (Νοέ.–Μάρτ.): Τρίτη–Κυριακή 09:00–17:00, Δευτέρα κλειστά (ανοιχτά σε εορτές) | Εισιτήρια: Κανονικό 6€ , Μειωμένο 4€, ΑμεΑ, 0€, Ομαδικό 5€ (≥20 άτομα) | https://spilaiodrakoukast.gr/
Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων
Στο Μαυροχώρι, δύο νεοκλασικά κτίρια γίνονται σκηνή για να εκτυλιχτεί μπροστά σου η ιστορία ως κέρινη αναπαράσταση. Θα δεις να «ζωντανεύουν» μπροστά στα μάτια σου εικόνες της καθημερινότητας αλλοτινών εποχών (ο κύκλος του ψωμιού, η κατεργασία μαλλιού), μια εντυπωσιακή σκηνή παραδοσιακού γάμου με τη νύφη, τον γαμπρό και τον παπά, αλλά και προϊστορικές μορφές ψαράδων της λίμνης, που συνδέουν την ανθρώπινη παρουσία με το υδάτινο τοπίο της περιοχής. Θα θαυμάσεις ακόμη στολές, μουσικά όργανα και οπλισμό που μοιάζουν σαν αληθινά. Έξω, μια μεγάλη αυλή με αναπαραστάσεις παλιών μαγαζιών και κέρινες φιγούρες επαγγελματιών σε βάζει στην ατμόσφαιρα της πάλαι ποτέ γειτονιάς.
Info: Ωράριο: Καθημερινά με ραντεβού (2467 080229) | Σάββατο–Κυριακή & Αργίες 10:00–16:00 | Εισιτήρια: Γενικό 5€ | Παιδιά 3€
Ψηφιακό Εβραϊκό Μουσείο Καστοριάς
Ένα εικονικό μουσείο αφιερωμένο στην εβραϊκή κοινότητα της Καστοριάς, με τις βαθιές ρίζες στον τόπου, που εξελίχθηκε σε ζωτικό κομμάτι της πόλης τον 19ο–20ό αιώνα (έφτασε να μετράει περίπου 2.000 ανθρώπους) και εξολοθρεύθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά στο Ολοκαύτωμα. Μέσα από φωτογραφίες, προφορικές μαρτυρίες, ψηφιακή 3D έκθεση και το ντοκιμαντέρ «Trezoros: Οι Χαμένοι Εβραίοι της Καστοριάς», που εξιστορεί την περίοδο της προπολεμικής αθωότητας, τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής και τη βαρβαρότητα του Ολοκαυτώματος, θα δεις πρόσωπα, οικογένειες, στιγμές ειρηνικής καθημερινότητας και δημιουργίας, αλλά και το ολέθριο πρόσωπο του πολέμου, σε μια τραγωδία που δεν πρέπει να ξεχαστεί, για να μην επαναληφθεί.
Info: https://eran-jmk.com/
Ανοιχτό Μουσείο Νεολιθικού Λιμναίου Οικισμού Δισπηλιού
Μόλις 7 χλμ. από την πόλη της Καστοριάς, στη νότια όχθη της λίμνης, συναντάς έναν ιδιαίτερα σημαντικό αξιοθέατο: την καλοστημένη βιωματική αναπαράσταση νεολιθικού οικισμού. Πάνω σε ξύλινες πλατφόρμες, οκτώ καλύβες φυσικού μεγέθους ζωντανεύουν σκηνές από τη ζωή δίπλα στη λίμνη της 6ης–4ης χιλιετίας π.Χ. στηριγμένες στην τυχαία ανακάλυψη του λιμναίου οικισμού το 1932 και στα ευρήματα που έφεραν στο φως μεταγενέστερες συστηματικές ανασκαφές από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στο Ανοιχτό Μουσείο Νεολιθικού Λιμναίου Οικισμού Δισπηλιού θα δεις, μάλιστα, και τα αντίγραφα των πιο σημαντικών ευρημάτων, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν τρεις οστέινες φλογέρες και μια ξύλινη πινακίδα με εγχάρακτα γραμμικά σύμβολα, που ίσως αποτελεί πρώιμη μορφή γραφής. Ιδανική στάση, αν ταξιδεύεις με την οικογένειά σου και παιδιά.
Info: Χειμερινό ωράριο: 09:00–17:00, Θερινό ωράριο: 10:00–18:00 | Εισιτήρια: Γενικό 5€, Μειωμένο 3€, ΑμεΑ: Δωρεάν |limneosoikismos.gr
Μουσείο Παύλου Μελά
Στο χωριό Μελάς, η ιστορική οικία όπου το 1904 «έπεσε» ο Παύλος Μελάς, φιλοξενεί συλλογή από στολές, όπλα και φωτογραφίες του Μακεδονικού Αγώνα στη μνήμη του πρωτεργάτη του. Το ιστορικό διώροφο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής των Κορεστείων με λιθόκτιστο ισόγειο, πλίνθινο όροφο και στέγη από κεραμίδια.
Info: Επίσκεψη με ραντεβού στο 2467 084554 | Είσοδος: Δωρεάν
Κειμηλιαρχείο Κλεισούρας
Στεγάζεται στον γυναικωνίτη του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου και αποτελεί ένα μικρό, αλλά εξαιρετικά σημαντικό εκκλησιαστικό μουσείο που αξίζει την προσοχή σου. Φιλοξενεί πλούσια συλλογή εκθεμάτων εκκλησιαστικής τέχνης από τον 15ο έως τον 20ο αιώνα. Φορητές εικόνες διαφορετικών περιόδων και τεχνοτροπιών, σπάνια βιβλία, δείγματα χρυσοκεντητικής, αργυροχρυσοχοΐας, περίτεχνα ξυλόγλυπτα, ζωγραφιστά λάβαρα του 19ου αιώνα είναι μερικά από τα εκθέματα που σε περιμένουν.
Εθνολογικό – Λαογραφικό Μουσείο Κλεισούρας και μικρές συλλογές
Σε κάθε γωνιά του Δήμου Καστοριάς συναντάς ίχνη από τον τρόπο ζωής, τα ήθη και τις παραδόσεις των ανθρώπων που έζησαν εδώ. Στους οικισμούς του Νέου Οικισμού Κορεστίων, του Τοιχιού, της Πεντάβρυσου και της Κλεισούρας, μικρές λαογραφικές συλλογές σε καλούν να περιηγηθείς σε έναν κόσμο αλλοτινό, μέσα από αντικείμενα που αφηγούνται την καθημερινότητα, τη δουλειά και τις γιορτές του τόπου. Ξεχωρίζει το Εθνολογικό – Λαογραφικό Μουσείο Κλεισούρας, αλλά και η συλλογή της Πεντάβρυσου, όπου ανακαλύπτεις αρχαιολογικά ευρήματα, παραδοσιακά εργαλεία, υφαντά, ενδυμασίες και παλιές φωτογραφίες. Κάθε έκθεμα κι ένα μικρό παράθυρο στην πολιτιστική διαδρομή των κοινοτήτων, που σε αφήνει να κρυφοκοιτάξεις στους ρυθμούς και τις συνήθειες του χθες.
Κορέστεια, τα «πλίνθινα χωριά»
Μην αναβάλεις για κανέναν λόγο την επίσκεψή σου στα Κορέστεια. Τα λεγόμενα «πλίνθινα χωριά» με τα χαρακτηριστικά κοκκινόσπιτα και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική δημιουργούν ένα απόλυτα κινηματογραφικό σκηνικό που δεν θες να χάσεις. Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι ο Θόδωρος Αγγελόπουλος γύρισε εδώ σκηνές από «Το Μετέωρο Βήμα του Πελαργού» και η τηλεόραση εντόπισε το ιδανικό «location» για να αναβιώσει τη ζωή του Αγίου Παΐσιου. Το τοπίο μοιάζει να έχει παγώσει έξω από τον χρόνο. Τα «πλίνθινα χωριά» της Καστοριάς χτίστηκαν με υλικά της γης της: χώμα, νερό και άχυρο. Πλίνθοι από λάσπη και κοκκινόχωμα, φτιαγμένοι στο χέρι και στεγνωμένοι στον ήλιο, συνδυάζονται με θεμέλια από πέτρα και στέγες από ξύλο, καλάμια και κεραμίδια. Τα σπίτια στρέφονται προς τον νότο, αξιοποιώντας το φως για ζεστασιά τον χειμώνα και εξασφαλίζοντας δροσιά το καλοκαίρι, ενώ οι βόρειοι τοίχοι χωρίς ανοίγματα, προστατεύοντας τον άνθρωπο από το ψύχος. Είναι σαν να βλέπεις μια πρώιμη εκδοχή της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής, γεννημένης μέσα από την ανάγκη και την πρακτική εμπειρία. Σήμερα, τα χωριά στέκουν σιωπηλά, φθαρμένα, με εμφανή τα ίχνη του χρόνου και της εγκατάλειψης, ωστόσο η απόκοσμη ατμόσφαιρά τους και το κοκκινωπό τους χρώμα που ξεπροβάλλει μέσα στις καρυδιές, αρκούν για να σε καθηλώσουν.
Τα έθιμα της Καστοριάς, αφορμή για γιορτές όλο το χρόνο
Από τις κόλεντες των Χριστουγέννων και τα Ραγκουτσάρια της Αποκριάς μέχρι τις ανοιξιάτικες Λαζαρίνες και τα πανηγύρια του καλοκαιριού, η Καστοριά κρατά τις παραδόσεις της ζωντανές κάθε εποχή του έτους.
Ραγκουτσάρια Καστοριάς
Αν βρεθείς στην Καστοριά στις αρχές του χρόνου, θα ζήσεις από κοντά τη μεγαλύτερη και πιο εκρηκτική της γιορτή: τα Ραγκουτσάρια, το περίφημο Καστοριανό Καρναβάλι. Από τις 6 έως τις 8 Ιανουαρίου η πόλη μεταμορφώνεται σε ένα απέραντο, πολύχρωμο πανηγύρι. Οι δρόμοι γεμίζουν από τα «μπουλούκια» των μεταμφιεσμένων, που ξεχύνονται χορεύοντας και σκορπίζοντας παντού το κέφι, ενώ μουσικές από χάλκινα πνευστά και τύμπανα γεμίζουν τον αέρα. Το αποκορύφωμα έρχεται με την «Πατερίτσα», τη μεγάλη καρναβαλική παρέλαση της 8ης Ιανουαρίου, που κορυφώνεται στο Ντολτσό, στην πλατεία Αφών Εμμανουήλ, με χορούς και μουσικές. Το έθιμο είναι πολύ παλιό και πίσω από τη χαρά του κρύβονται οι διονυσιακές του ρίζες σε αρχαία δρώμενα που εξευμένιζαν τα πνεύματα της φύσης. Η συμμετοχή στα καστοριανά Ραγκουτσάρια σού μένει αξέχαστη –είναι μοναδική εμπειρία να γίνεις κομμάτι μιας τόσο μακραίωνης παράδοσης.
Πότε: Από τις 6 έως τις 8 Ιανουαρίου
Αργκουτσιάρια Κλεισούρας
Την Πρωτοχρονιά, στην Κλεισούρα αντικρίζεις το πιο αρχέγονο πρόσωπό της, τα Αργκουτσιάρια, δρώμενο που συνδέει το ηρωικό στοιχείο με την πανάρχαια διονυσιακή τελετή. Άνδρες της κοινότητας μεταμφιέζονται με προσωπίδες θηρίων και φορεσιές, χορεύουν στους δρόμους και ξεσηκώνουν το χωριό. Ο Γκέγκας, η Κοκόνα και ο Τσερκέζος και η ομάδα των Αργκουτσαριών πρωταγωνιστούν σε μια θεατρική αναπαράσταση γεμάτη πάθος και χιούμορ, που κορυφώνεται στην πλατεία με διασταυρούμενες ξιφολόγχες, χορούς ζευγαριών και ευχές για καλή χρονιά. Το γλέντι συνεχίζεται στα καφενεία και τα σπίτια, με τσίπουρο, τραγούδι και τοπικά μεζεδάκια.
Πότε: Την 1η Ιανουαρίου
Κόλεντες
Η παραμονή Χριστουγέννων στην Καστοριά συνοψίζεται σε μια άκρως φλογερή λέξη: Κόλεντες. Όταν πέφτει το σκοτάδι –παλιότερα, με το πρώτο χτύπημα της καμπάνας– μεγάλες φωτιές ανάβουν σε κάθε γειτονιά «για να ζεστάνουν τον νεογέννητο Χριστό». Ολόκληρες γειτονιές φωτίζονται από τις φλόγες και οι κόλεντες ανταγωνίζονται ποια θα υψωθεί πιο ψηλά από την άλλη. Παιδιά τρέχουν γύρω από τις φωτιές, τραγουδούν και γελούν, ενώ ντόπιοι και επισκέπτες μοιράζονται ευχές και γλυκίσματα. Αν βρεθείς εδώ στις χειμωνιάτικες διακοπές σου, θα μοιραστείς κομμάτι της μαγείας.
Πότε: Παραμονή Χριστουγέννων, 24 Δεκεμβρίου
Μπουμπούνες
Περνάς στην Καστοριά το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας; Τότε την Κυριακή της Τυροφάγου, θα δεις να ανάβουν στις γειτονιές οι «Μπουμπούνες». Πρόκειται για υπαίθριες φωτιές γύρω από τις οποίες στήνεται «γλέντι τρικούβερτο» με χάλκινα, τοπικά εδέσματα, κρασί και τσίπουρο. Η φωτιά παραδοσιακά συνδέεται με τον εξαγνισμό και την κάθαρση πριν τη νηστεία της Σαρακοστής, και ταυτόχρονα συμβολίζει τη νίκη του φωτός απέναντι στο σκοτάδι.
Πότε: Κυριακή της Τυροφάγου (η τελευταία της Αποκριάς)
Λαζαρίνες
Το Σάββατο του Λαζάρου, στην Κορησό, θα δεις τους δρόμους να γεμίζουν λευκές φορεσιές και από παντού να ακούγονται χαρούμενες φωνές. Είναι οι Λαζαρίνες, κορίτσια 3 έως 15 ετών, που τραγουδούν τα κάλαντα του Λαζάρου κρατώντας στολισμένα καλάθια. Οι κάτοικοι τις υποδέχονται με χαρά και τις φιλεύουν αυγά, που στη συνέχεια προσφέρονται στην εκκλησία για να βαφτούν κόκκινα και να μοιραστούν στους πιστούς το βράδυ της Ανάστασης. Το έθιμο κορυφώνεται με περιφορά γύρω από τον Άγιο Γεώργιο και τραγούδια για τον ερχομό της άνοιξης.
Πότε: Σάββατο του Λαζάρου (μία εβδομάδα πριν την Ανάσταση)
Ροδάνη
Παλιά, Πάσχα στην Καστοριά σήμαινε την εμφάνιση της Ροδάνης, μιας ξύλινης, στιβαρής κούνιας με κόκκινα στοιχεία, που θύμιζε τη ρόδα του λούνα παρκ. Στηνόταν στις μικρές πλατείες κάθε γειτονιάς, τα επονομαζόμενα «μεγντάνια», από τη Μεγάλη Δευτέρα μέχρι την Κυριακή του Θωμά και γινόταν σημείο συνάντησης μικρών και μεγάλων για παιχνίδια, κουβέντα και διασκέδαση. Σήμερα, μπορεί να δεις τη Ροδάνη να αναβιώνει κάθε Πάσχα στο Απόζαρι με τη μέριμνα του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου.
Πότε: Από τη Μεγάλη Δευτέρα έως την Κυριακή του Θωμά (περίοδος του Πάσχα)
Πάλη
Στην Πτεριά, ανήμερα της Ζωοδόχου Πηγής, σε περιμένει κάτι πραγματικά ξεχωριστό: άντρες από το χωριό παλεύουν μπροστά στην εκκλησία, ακολουθώντας τις παραδόσεις του ορεινού Πόντου. Οι αγώνες γίνονται με παραδοσιακές τεχνικές, οι παλαιστές προσπαθούν να ρίξουν τον αντίπαλό τους στο έδαφος και ο νικητής κερδίζει ένα μοσχάρι –ζώο που συμβολίζει τη δύναμη και την αντοχή. Ακολουθούν οι περίφημες αυγομαχίες, μέσα σε ατμόσφαιρα χαράς, που συνεχίζουν μια παράδοση χρόνων.
Πότε: Ανήμερα της Ζωοδόχου Πηγής (την Παρασκευή μετά το Πάσχα)
Κλήδονας
Ανήμερα του Αϊ-Γιάννη, η Καστοριά θυμάται ένα από τα αρχέγονα έθιμά της, τον Κλήδονα, που συνδέεται με τη γονιμότητα της φύσης και τη μαντεία της παντρειάς. Τα ανύπαντρα κορίτσια συγκεντρώνονταν σε αυλές, στόλιζαν τον Κλήδονα, ένα μεγάλο αγκαθωτό κλαδί, με φρούτα και λουλούδι, έφερναν το «βουβό νερό» από τη λίμνη (δεν έπρεπε να σπάσουν τη σιωπή τους στη διαδρομή, παρά τα πειράγματα των αγοριών) και έριχναν μέσα μικρά, προσωπικά τους αντικείμενα. Άφηναν το νερό όλη τη νύχτα έξω για να το δουν τα αστέρια και την επομένη το άδειαζαν ξανά στη λίμνη, περιμένοντας να τους φανερώσει το πρόσωπο που ποθούσαν. Το έθιμο ολοκληρωνόταν με χορό και μοίρασμα των φρούτων του Κλήδονα, μέσα σε μια γιορτινή, καλοκαιρινή ατμόσφαιρα.
Πότε: Το έθιμο αναβιώνει περιστασιακά στις 23–24 Ιουνίου (παραμονή και ανήμερα του Αϊ-Γιάννη)
Τρανός Χορός
Την επομένη του Δεκαπενταύγουστου, η Κλεισούρα ζει τη δική της μεγάλη στιγμή με τον Τρανό Χορό, ένα πανηγύρι αφιερωμένο στους κτηνοτρόφους, με βαθιές ρίζες στη βλάχικη παράδοση. Άντρες και γυναίκες, σε δυο ομάδες, ντυμένοι με τις παραδοσιακές τους φορεσιές, σχηματίζουν έναν μεγάλο κύκλο. Ο χορός ξεκινά με τραγούδι χωρίς όργανα. Μόνο αντρικές και γυναικείες φωνές εναλλάξ αντηχούν στα βουνά, σε ένα δρώμενο με πραγματικά ξεχωριστή ατμόσφαιρα.
Πότε: Στις 16 Αυγούστου
Βαλμάς
Μετά τον Τρανό Χορό, στην Κλεισούρα ακολουθεί ο Βαλμάς στον αυλόγυρο του Αη-Νικόλα: ένα παλιό κτηνοτροφικό παιχνίδι μόνο για άντρες που συμβολίζει την αντίσταση των βαλμάδων (αλογοβοσκών) στην καταπίεση των κεχαγιάδων και συνδέεται με βαθιές λαϊκές παραδόσεις και μύθους. Όταν τελειώνει το 20λεπτο παιχνίδι, η πλατεία μετατρέπεται σε μεγάλο γλέντι με τραγούδια και κρασί.
Πότε: Μετά τον Τρανό Χορό, στις 16 Αυγούστου
Εκδηλώσεις Καστοριάς
12 εμπειρίες που αξίζει να ζήσεις
8–8ς
Η εορταστική περίοδος στη Φλώρινα συνοδεύεται κάθε χρόνο από ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων σε όλη την πόλη. Από το άναμμα του χριστουγεννιάτικου δέντρου μέχρι θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες, δράσεις για παιδιά και υπαίθριες αγορές, τα Χριστούγεννα η πόλη μεταμορφώνεται σε σκηνικό χαράς και προσμονής. Κάθε μέρα μία νέα δραστηριότητα φέρνει μικρούς και μεγάλους πιο κοντά στο πνεύμα των γιορτών.
Διεθνής Έκθεση Γούνας Καστοριάς
Αν βρεθείς στην πόλη την περίοδο της Διεθνούς Έκθεσης Γούνας, θα νιώσεις τον παλμό ενός εμπορικού θεσμού με βαθιές ρίζες στο χρόνο και παγκόσμια εμβέλεια. Από το 1976, η Έκθεση αποτελεί σημείο αναφοράς για τη γουνοποιία, συγκεντρώνοντας επαγγελματίες από περισσότερες από 40 χώρες. Πέρα από τη σημαντική εμπορική της διάσταση, είναι μια γιορτή δημιουργίας και τέχνης, που φέρνει κοντά παραγωγούς, σχεδιαστές και επισκέπτες σε ένα κοσμοπολίτικο περιβάλλον γεμάτο έμπνευση. Περισσότερα εδώ.
Φεστιβάλ της Αυλής
Το καλοκαίρι στην Καστοριά οι ατμοσφαιρικές αυλές των παλιών αρχοντικών μεταμορφώνονται σε σκηνές μουσικής, θεάτρου και performance, δημιουργώντας μια μαγευτική συνθήκη που συνδέει την παράδοση με την τέχνη και τη σύγχρονη δημιουργία. Από τις αρχές Ιουλίου, η πόλη σού προσφέρει αξέχαστες εμπειρίες πολιτισμού μέσα στους ομορφότερους κήπους και τα σοκάκια της. Περισσότερες πληροφορίες διαθέσιμες εδώ.
Έκθεση Ιστορικών Οχημάτων
Αν αγαπάς τα κλασικά αυτοκίνητα, η Καστοριά σού επιφυλάσσει μια ιδιαίτερη έκπληξη κάθε Ιούλιο. Η Έκθεση Ιστορικών Οχημάτων συγκεντρώνει σπάνια μοντέλα περασμένων δεκαετιών, λαμπερά αμάξια εποχής και πλήθος φίλων της ιστορίας της αυτοκίνησης σε ένα πρωτότυπο διήμερο με ζωντανή μουσική και παράπλευρες εκδηλώσεις, γεμάτο νοσταλγία και όμορφες εικόνες.
Καραβαγγέλεια
Τιμώντας κάθε χρόνο τη μνήμη του Μητροπολίτη Γερμανού Καραβαγγέλη, εμβληματικής μορφής του Μακεδονικού Αγώνα, τα Καραβαγγέλεια φιλοξενούν εκδηλώσεις που περιλαμβάνουν επιστημονικές ημερίδες, καθώς και πολιτιστικές/λατρευτικές δραστηριότητες. Περισσότερες πληροφορίες διαθέσιμες εδώ
Μουσικά Κορέστεια
Στον Άνω Κρανιώνα, κάθε καλοκαίρι, τα «Μουσικά Κορέστεια» φέρνουν τις μελωδίες στα ερειπωμένα πλινθόκτιστα σπίτια του χωριού. Καλλιτέχνες από διάφορα μουσικά είδη, δίνουν τον δικό τους τόνο στις βραδιές, γεμίζοντας τον αέρα με μουσικές που απλώνονται ανάμεσα στον ερημωμένο οικισμό και τη φύση.
Στον Ρυθμό της Λίμνης
Αρχές Ιουλίου, στην Πολυκάρπη, η μουσική συναντά τη λίμνη. Οι συναυλίες «Στον Ρυθμό της Λίμνης» υπόσχονται μοναδικές βραδιές κάτω από τα αστέρια στο παραλίμνιο πάρκο της Πολυκάρπης. Το μαγευτικό τοπίο δίπλα στη λίμνη, όπου η μουσική συναντά τη φυσική ομορφιά, σου μένουν αξέχαστα.
Καρναβάλι Κοινοτήτων
Το Καρναβάλι της Καστοριάς δεν περιορίζεται στην πόλη, απλώνεται σε κάθε κοινότητα του Δήμου, κρατώντας ζωντανά έθιμα με βαθιές ρίζες. Κάθε χωριό γιορτάζει με το δικό του τρόπο και τις δικές του ημερομηνίες. Τσέκαρε την ατζέντα σου και μπες στο ρυθμό της γιορτής: Κλεισούρα στη 1η Ιανουαρίου, Κορησός, Λιθιά και Μαυροχώρι στις 2 Ιανουαρίου, Τοιχιό στις 7 Ιανουαρίου και Μεσοποταμία την Κυριακή της Αποκριάς.
Γιορτές τοπικής γεύσης
Στην Καστοριά, το φαγητό και το κρασί θεωρούνται πάντα μια καλή αφορμή για γιορτή. Όλο τον χρόνο, τα χωριά και οι γειτονιές στήνουν εκδηλώσεις, όπου οι κατσαρόλες παίρνουν φωτιά, τα ποτήρια γεμίζουν και ξαναγεμίζουν και οι ήχοι των χάλκινων σμίγουν με τα γέλια και τις φωνές του κόσμου.
Καστοριανά Μπουζέρια (Απόκριες)
Αν επισκεφθείς την Καστοριά τις Απόκριες, ζεις μια εμπειρία γεμάτη μεθυστικές γεύσεις. Τα «Καστοριανά Μπουζέρια» είναι φεστιβάλ τσιπουρογευσιγνωσίας που πατά στα χνάρια της μακρόχρονης παράδοσης της περιοχής στην απόσταξη. Ερασιτέχνες αποσταγματοποιοί διαγωνίζονται για το καλύτερο τσίπουρο, ενώ εσύ δοκιμάζεις, χορεύεις και γνωρίζεις από κοντά τον κόσμο της απόσταξης.
Γιορτή Καστοριανού Ψαριού (Ιούνιος – Ιούλιος)
Αν το καλοκαίρι σε βρει στο Απόζαρι, στη Γιορτή Ψαριού στήνονται τραπέζια στην πλατεία με ψαράκι τηγανητό και παραδοσιακά χάλκινα να παίζουν τοπικές μουσικές ως αργά. Έχει και διαγωνισμό ψαρέματος για τους ντόπιους.
Γιορτή Τσίπουρου (Δεκέμβριος, Λιθιά)
Άφθονο τσίπουρο, φωτιές, χάλκινα και διαγωνισμός για το καλύτερο απόσταγμα. Ζεστή ατμόσφαιρα, γέλια, κουβέντες και φιλοξενία, όπως μόνο η Καστοριά ξέρει να προσφέρει.
Γιορτή Μούστου (Σεπτέμβριος, Σταυροπόταμος)
Μουσικές, γλέντι, μούστος και μυρωδάτη μουστόπιτα. Αν αγαπάς τα αμπέλια, τον τρύγο και τα παραδοσιακά φθινοπωρινά πανηγύρια, εδώ θα νιώσεις πως ο χρόνος γυρίζει πίσω.
Γιορτή Φασολιού (Αύγουστος, Μελισσότοπος)
Φασολάδα, ταβάδες, χάλκινα και χορός. Μια γιορτή-ύμνος στο πιο χαρακτηριστικό προϊόν της περιοχής, το βραστερό φασόλι, που θα πρέπει οπωσδήποτε να προμηθευτείς επιστρέφοντας.
Γιορτή Ντομάτας (Σεπτέμβριος, Φωτεινή)
Ντοματοκεφτέδες, χωριάτικες σαλάτες και άλλες ντοματολιχουδιές με ζωντανή μουσική στο παλιό σχολείο του χωριού. Απλή, αυθεντική γιορτή που σε φέρνει κοντά στους ανθρώπους του τόπου.
Γιορτή Μανιταριού (Ιούλιος, Οξυά)
Φρέσκα βασιλομανίταρα και καλογεράκια (πορτσίνι), παραδοσιακοί ήχοι και μυρωδιές του δάσους μια εκδήλωση που αναδεικνύει τη μακρά σχέση των κατοίκων του οικισμού με τη συλλογή άγριων μανιταριών. Θα δοκιμάσεις τα πιάτα που γεννά η νοτισμένη γη στην πιο αυθεντική εκδοχή τους.
Γιορτή Μήλου (Σεπτέμβριος, Πολυκάρπη)
Διήμερο αφιερωμένο στα φημισμένα μήλα της Καστοριάς λίγο πριν ξεκινήσει η συγκομιδή τους που συνοδεύεται από γλέντι με χάλκινα. Θα δοκιμάσεις νόστιμα τοπικά κεράσματα με βάση το μήλο και θα ευχαριστηθείς τη θέα της λίμνη, καθώς η γιορτή διοργανώνεται δίπλα της.
Δραστηριότητες στη λίμνη
Αν θέλεις να γνωρίσεις την Καστοριά αλλιώς, ξεκίνα από τη λίμνη της. Με ένα κανό ή καγιάκ, απολαμβάνεις τη θέα της πόλης μέσα από το νερό, από μια οπτική γωνία που λίγοι έχουν ζήσει, νιώθοντας την ηρεμία της Ορεστιάδας να σε τυλίγει. Μια απλή βόλτα που θα θυμάσαι για καιρό.
Αν αγαπάς τη δράση, δοκίμασε θαλάσσιο σκι στη λίμνη. Μια σύντομη προπόνηση και μερικές ασκήσεις προσαρμογής βοηθούν για να εξοικειωθείς με το σπορ, και έπειτα η αδρεναλίνη αναλαμβάνει. Αν προτιμάς κάτι πιο παιχνιδιάρικο, τα tubes και οι μπανάνες υπόσχονται ταχύτητα , διασκέδαση και έντονες στιγμές στο νερό.
Για πιο χαλαρές στιγμές και ήπια σωματική δραστηριότητα, τα ποδήλατα νερού είναι ό,τι πρέπει. Δεν χρειάζονται δεξιότητες, είναι σταθερά και εύκολα στη χρήση, και σου δίνουν τη δυνατότητα να κάνεις μια χαλαρή βόλτα στη λίμνη, ακόμη και με έναν καφέ στο χέρι –που λέει ο λόγος.
Μην χάσεις την εν πλω περιήγηση με το καραβάκι «ΟΛΥΜΠΙΑ». Η διαδρομή γύρω από τη χερσόνησο της Καστοριάς αποκαλύπτει τοπία σπάνιας γαλήνης, με τα πλατάνια και τις ιτιές να καθρεφτίζονται στο νερό. Από το κατάστρωμα, βλέπεις τη Σπηλιά του Δράκου, την Παναγία Μαυριώτισσα και τα αρχοντικά της πόλης να ξεπροβάλλουν μέσα στο φως. Ένα υπέροχο ταξιδάκι αναψυχής που ενώνει το παρελθόν της λίμνης με το παρόν της πόλης.
Δραστηριότητες στην πόλη και στη φύση
Αν θέλεις να γνωρίσεις την Καστοριά μέσα από τις ιστορίες της, δοκίμασε μια θεματική ξενάγηση ή περιπατητική διαδρομή. Μαζί με έναν πιστοποιημένο ξεναγό, περιπλανιέσαι στα σοκάκια και στις παλιές συνοικίες, ανακαλύπτοντας σημαντικά αξιοθέατα, μυστικά σημεία, ιστορίες, θρύλους και παραδόσεις που έπλασαν τη σημερινή πόλη.
Η ποδηλασία είναι επίσης υπέροχος τρόπος να εξερευνήσεις την περιοχή. Νοικιάζεις ποδήλατο και κάνεις τη διαδρομή γύρω από τη λίμνη ή βγαίνεις έξω απ’ την πόλη τραβώντας για τα χωριά και τους λόφους.
Αν θες να δεις τη λίμνη από ψηλά, μπορείς. Τόλμησε μια πτήση με paratrike! Πετάς πάνω από την πόλη, τη λίμνη και τα γύρω βουνά, σε μια πρωτόγνωρη εμπειρία δυνατής συγκίνησης και απόλυτης ελευθερίας για την οποία θα έχεις να λες.
Επιθυμείς πιο «γήινες» περιπέτειες; Ακολούθησε μια off-road διαδρομή 4x4 μέσα από δάση και ορεινά περάσματα που υπόσχεται στιγμές συναρπαστικές. Ανακαλύπτεις μέρη που μοιάζουν ανέγγιχτα από τον χρόνο και τους ανθρώπους, απολαμβάνεις τη φύση από κοντά και συνδυάζεις τη δυναμική οδήγηση με την αυθεντική εξερεύνηση.
Η πεζοπορία στην Καστοριά είναι εμπειρία από μόνη της. Ο μικρός γύρος της λίμνης σε οδηγεί σε τοπία που μοιάζουν ζωγραφιστά, καθώς πλατάνια με χρυσά φύλλα, παλιά αρχοντικά, εκκλησιές, οι ήχοι της φύσης και η γαλήνια επιφάνεια του νερού δημιουργούν το ιδανικότερο περιβάλλον για βόλτες και ρομαντζάδες. Αν ανέβεις προς τον Άγιο Αθανάσιο, η θέα θα σε αποζημιώσει: η λίμνη και η πόλη απλώνονται μπροστά σου σαν καρτ ποστάλ. Θες εντονότερες σωματικές προκλήσεις; Τότε, η πεζοπορία ή ορειβασία στα γύρω βουνά θα σε ενθουσιάσει με διαδρομές μέσα από δάση, ρεματιές και αλπικά λιβάδια, πανοράματα που κόβουν την ανάσα.
Όταν η Καστοριά στρώνει στο τραπέζι
Φιλόξενη και αυθεντική, η πόλη και τα γύρω χωριά της σε προσκαλούν να κάτσεις στο τραπέζι τους, να πιεις από το κρασί τους και να γνωριστείς καλύτερα μαζί τους.
Η καστοριανή κουζίνα, βαλκάνια, μακεδονίτικη και αγροτική, είναι βαθιά ριζωμένη στη γη, στις εποχές και τις παραδόσεις της λίμνης, με γεύσεις πλούσιες, χορταστικές που ζεσταίνουν σώματα και ψυχές. Στα εμβληματικά πιάτα, οι κεφτέδες μακάλο με την αλευρώδη σάλτσα, οι γίγαντες φούρνου και οι σαρμάδες φτιαγμένοι με λάχανο τουρσί κρατούν σταθερά τη θέση τους στο χειμωνιάτικο μενού. Στην κορυφή όλων, το γριβάδι, ψάρι-σύμβολο της λίμνης, μαγειρεύεται με μαεστρία στη σούπα «γκαρούφα» ή ψήνεται στον φούρνο με κόκκινη σάλτσα στον περίφημο σαλτσιστό ταβά. Όσο για παραδοσιακό γλυκό, χαρακτηριστικό της περιοχής, δοκίμασε τους «σάλιαριους», τους υπέροχους νηστίσιμους, καστοριανούς κουραμπιέδες αρωματισμένους με πορτοκάλι και κανέλα.
Κρασί και τοπικά οινοποιεία
Η γεύση της Καστοριάς δεν ολοκληρώνεται χωρίς ένα ποτήρι από τα κρασιά της. Οι πλαγιές γύρω από τη λίμνη, με το ούριο «αγιάμι» και τις δροσερές αύρες του Γράμμου και του Βιτσίου δίνουν ξεχωριστούς τοπικούς οίνους, που μπορείς να δοκιμάσεις κάνοντας μια στάση στα οινοποιεία Μάγγελ και Στεργίου. Οι άνθρωποί τους θα σε υποδεχθούν θερμά και θα σου μιλήσουν για τα αμπέλια τους, τη γη τους και τα κρασιά τους.
