Σιάτιστα

Τα πάντα για την πόλη

Εξερεύνησε μια πόλη αρχοντική, ζωντανή και γεμάτη ιστορίες, που θα σε εκπλήξει με τα πολλά της πρόσωπα.

Χτισμένη στις πλαγιές του Σινιάτσικου, η Σιάτιστα είναι η πόλη όπου η πέτρα έγινε τέχνη και η παράδοση τρόπος ζωής. Στα 920 μέτρα υψόμετρο, με τη Γεράνεια και τη Χώρα, τις δύο γειτονιές της, να απλώνονται αντικριστά, μοιάζει με ζωντανό μουσείο μακεδονίτικης αρχοντιάς.

Από τον 17ο ως τον 19ο αιώνα, η Σιάτιστα έζησε μέρες μεγάλης ακμής χάρη στους εμπόρους, τους γουναράδες και τους οινοποιούς της. Τα επιβλητικά αρχοντικά με τα ζωγραφισμένα ταβάνια, τα οινοποιεία με το φημισμένο λιαστό κρασί, οι εκκλησίες με τις σπάνιες αγιογραφίες και οι μουσειακοί χώροι της, αφηγούνται αιώνες δημιουργίας και ευημερίας.

Σήμερα, η Σιάτιστα παραμένει ζωντανή και εξωστρεφής: τα παραδοσιακά καφενεία της γεμίζουν φωνές, τα Μπουμπουσάρια της Πρωτοχρονιάς και οι Καβαλάρηδες του Δεκαπενταύγουστου κρατούν την παράδοση ζωντανή, ενώ το σύγχρονο Fiesta Voio φέρνει κάθε καλοκαίρι μουσικές, κέφι και νεανικό παλμό στην πόλη. Όποια εποχή κι αν επισκεφτείς αυτό τον τόπο, είναι σίγουρο ότι θα περάσεις καλά και θα τον θυμάσαι.

Δήμος Βοΐου
Στα αρχοντικά της μνήμης, στα γεφύρια της ιστορίας

Ανάμεσα σε κορφές, ποτάμια και πέτρινα γεφύρια, το Βόιο απλώνεται γοητευτικό σαν υπαίθριο μουσείο αρχιτεκτονικής και μνήμης. Το ταξίδι ως εδώ θα σου αποκαλύψει έναν τόπο μοναδικό, όπου η τέχνη της πέτρας έγινε ταυτότητα και οι άνθρωποι συνεχίζουν να χτίζουν, να δημιουργούν και να γιορτάζουν με τον ρυθμό των εποχών.

Τον Δήμο Βοΐου, με έδρα τη Σιάτιστα, θα τον βρεις απλωμένο στο δυτικό άκρο της Κοζάνης, στα φυσικά όρια με την Καστοριά και τα Γρεβενά. Εδώ, όπου οι ορεινοί όγκοι συναντούν την κοιλάδα του ποταμού Πραμόριτσα, τα Μαστοροχώρια κρατούν ζωντανή την τέχνη που ταξίδεψε σε όλα τα Βαλκάνια, και η αρχοντική Σιάτιστα θυμίζει πως μπορούν να συνυπάρξουν παράδοση και πρόοδος. Ένας τόπος που δεν χρειάζεται να προσπαθήσει για να σε κερδίσει: το κάνει με την πρώτη ματιά, την αυθεντική φιλοξενία και την αίσθηση που αποπνέει ότι ο χρόνος εδώ κυλά αλλιώς.

Η αρχοντιά της Σιάτιστας

Σκαρφαλωμένη στα 920 μέτρα, η Σιάτιστα είναι η καρδιά του Βοΐου. Οι δύο συνοικίες της, η Χώρα και η Γεράνεια, μοιάζουν με ζωντανά σκηνικά μιας άλλης εποχής, χάρη στα αρχοντικά του 18ου και 19ου αιώνα με τους οντάδες και τα ζωγραφιστά ταβάνια και τις εκκλησίες με τις αριστουργηματικές αγιογραφίες. Η πόλη πλούτισε από τη γουνοποιία και το εμπόριο που έφερε τους Σιατιστινούς ως τη Βιέννη, τη Μόσχα και τη Βουδαπέστη. Από εκείνους τους καιρούς έμειναν οι εντυπωσιακές κατοικίες των εμπόρων η φήμη της φιλομάθειας, με σχολές, βιβλιοθήκες και ευεργέτες που καλλιέργησαν το πνεύμα ενός ανθηρού πολιτισμού μέσα στα βουνά. Η Σιάτιστα φημίζεται και για το λιαστό κρασί της, μια παράδοση που κρατά αιώνες και ζει ακόμη στα οινοποιεία που ανοίγουν τις πόρτες τους σε ταξιδιώτες και λάτρεις του οίνου.

Μαστοροχώρια της πέτρας

Αν η Σιάτιστα είναι η ψυχή, τα Μαστοροχώρια είναι τα χέρια του Βοΐου. Πεντάλοφος, Βυθός, Δίλοφο, Αγία Σωτήρα, Ροδοχώρι, Κριμήνι, Κυψέλη, Μόρφη: χωριά χτισμένα με την ακρίβεια και την ευαισθησία των περίφημων μαστόρων της πέτρας, που σήκωσαν γεφύρια και εκκλησίες σε όλη την Ελλάδα και τα Βαλκάνια. Στον Πεντάλοφο, τα πυργόσπιτα και οι εκκλησιές στέκουν περήφανα σαν έργα τέχνης, ενώ στον Βυθό και το Δίλοφο, τα καλντερίμια σκαρφαλώνουν στις πλαγιές με πανοραμική θέα στα βουνά. Κάθε χωριό έχει το δικό του χρώμα και ρυθμό, όλα μαζί όμως συνθέτουν ένα μωσαϊκό αυθεντικότητας και ιστορικής συνέχειας.

Γεφύρια, δάση και μονοπάτια

Η πέτρα εδώ δεν είναι απλώς υλικό, είναι τρόπος ζωής. Από το γεφύρι του Τσιούκαρη και της Μόρφης μέχρι εκείνα του Τσακνοχωρίου και της Χρυσαυγής, κάθε καμάρα αφηγείται κι από μια ιστορία. Τα μονοπάτια ακολουθούν τις κοίτες των ποταμών και τις ρεματιές, οδηγώντας σε καταρράκτες, μοναστήρια και μικρές καταπράσινες κοιλάδες. Οι πλαγιές του Βοΐου και του Μπούρινου, των δύο βουνών της περιοχής, είναι παράδεισοι για πεζοπόρους και φυσιολάτρες. Από τα μονοπάτια τους η θέα απλώνεται ως τη λίμνη Πολυφύτου και τα Γρεβενά, ενώ οι κορυφές προσφέρονται για ορεινή ποδηλασία και αλεξίπτωτο πλαγιάς, με πτήσεις που αιωρούνται πάνω από το μακεδονίτικο τοπίο.

Μοναστήρια και μνήμες

Από το μεσαιωνικό Επισκοπείο του Σισανίου ως την Αγία Τριάδα Βυθού, την Κοίμηση της Θεοτόκου στο Μικρόκαστρο, την Αγία Παρασκευή στα Νάματα και τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος στο Δρυόβουνο, τα μοναστήρια του Βοΐου στέκουν σιωπηλοί μάρτυρες ολόκληρων αιώνων πίστης και αντοχής. Πολλά από αυτά είναι κτισμένα σε θέσεις με συγκλονιστική θέα, συνδυάζοντας τη σιωπή της προσευχής με το μεγαλείο του τοπίου. Την εικόνα αυτή συμπληρώνουν τα μουσεία της Σιάτιστας: Το Εκκλησιαστικό Μουσείο, η Παλαιοντολογική Συλλογή και το Βοτανικό Μουσείο φωτίζουν διαφορετικές πτυχές της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου, αποτυπώνοντας τη διαχρονική του σχέση τόσο με την πίστη όσο και με τη γνώση.

Η γεύση του βουνού

Το τραπέζι του Βοΐου είναι στρωμένο με απλότητα, φαντασία και σεβασμό στην εποχικότητα και τα δώρα της γης. Φασόλια Σισανίου, σαρμάδια με αρμιά, γριβάδι με κρεμμύδια, πίτες με τσιγαρίδες, μανιτάρια και μπάτζιο, το τυρί-σήμα κατατεθέν της Δυτικής Μακεδονίας, δίνουν μια μικρή γεύση τοπικής, παραδοσιακής κουζίνας. Καθώς οι εποχές αλλάζουν, το τραπέζι εμπλουτίζεται με τα προϊόντα του φθινοπώρου. Τα ξακουστά κάστανα του Πενταλόφου κάνουν τότε την εμφάνισή τους, έχοντας μάλιστα τη δική τους γιορτή, ενώ το περίφημο λιαστό κρασί της Σιάτιστας συνοδεύει τις καθημερινές στιγμές χαλάρωσης και συναναστροφής, θυμίζοντας τη μακρά παράδοση του τόπου στην αμπελουργία και την οινοποίηση.

Γιορτές και έθιμα που αντέχουν

Από τις Κλαδαριές του Δεκεμβρίου, όταν οι φωτιές ανάβουν σε κάθε γειτονιά, ως τα Μπουμπουσάρια του Γενάρη, τα χωριά του Βοΐου ζουν στους ρυθμούς της φωτιάς, της μουσικής και της κοινοτικής παράδοσης. Το καλοκαίρι, οι Καβαλάρηδες της Παναγίας γεμίζουν τη Σιάτιστα με χρώματα και άλογα, ενώ οι Γιορτές Κάστανου και Φασολιού στα χωριά αναδεικνύουν τα προϊόντα και τη συλλογικότητα του τόπου. Δίπλα στα παραδοσιακά, νέα φεστιβάλ δίνουν παλμό στη σύγχρονη ταυτότητα του δήμου: το Fiesta Voio, το Forestival, το Φολκλορικό Φεστιβάλ Βοΐου, το ΠΕΛΕΚΟΝ και ο αγώνας VoioRace συνδέουν τέχνη, φύση και συμμετοχή, αποδεικνύοντας ότι το Βόιο συνεχίζει να εμπνέει και να δημιουργεί.

Σελίδες αίγλης και πολιτισμού γραμμένες ανάμεσα σε βουνά και αμπέλια

Η ιστορία της Σιάτιστας ξεκινά τον 15ο αιώνα, όταν πρόσφυγες από τα πεδινά της Μακεδονίας ανέβηκαν στις πλαγιές του Σινιάτσικου για να γλιτώσουν από τις οθωμανικές επιδρομές. Εκεί, ανάμεσα σε βουνά, γεννήθηκε μια πόλη που έμελλε να ξεχωρίσει για το πνεύμα, την αντοχή και τη δημιουργικότητά της. Οι συνοικίες της, η Χώρα και η Γεράνεια, αναπτύχθηκαν σταδιακά γύρω από εκκλησίες και αρχοντικά, διατηρώντας μέχρι σήμερα τον μακεδονίτικο χαρακτήρα τους.

Από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα, η Σιάτιστα γνωρίζει την εποχή της μεγάλης ακμής: Οι έμποροί της ταξιδεύουν στη Βιέννη, την Τεργέστη, τη Βενετία, το Βουκουρέστι και τη Βουδαπέστη, φέρνοντας πλούτο και ιδέες από την Ευρώπη. Οι περίφημοι «πραγματευτάδες» συμβάλλουν στη διάδοση του Διαφωτισμού εντός ελληνικών συνόρων, ενώ οι σχολές και οι βιβλιοθήκες της πόλης ανθίζουν. Ξεχωρίζουν προσωπικότητες όπως ο Θεόδωρος Μανούσης, πρώτος καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρύτανης το 1845, και ο Ιωάννης Τραμπαντζής, μεγάλος ευεργέτης που ίδρυσε το Τραμπάντζειο Γυμνάσιο. Στα τέλη του 18ου αιώνα, οι αδελφοί Μαρκίδες Πούλιου, Γεώργιος και Πούπλιος, εκδίδουν στη Βιέννη την πρώτη ελληνική εφημερίδα, συμβάλλοντας στην έκδοση των επαναστατικών κειμένων του Ρήγα Φεραίου, ο οποίος θα εκτελεστεί το 1798 στο Βελιγράδι, μαζί με τον νεότερο από τους συντρόφους του, τον 22χρονο Σιατιστινό Θεοχάρη Τουρουντζιά.

Στον 20ό αιώνα, η Σιάτιστα γράφει ξανά ιστορία. Το 1912, στη Μάχη της Σιάτιστας, οι ντόπιοι μαζί με τους Κρητικούς εθελοντές του Μιχαήλ Αναστασάκη και τον οπλαρχηγό Λεωνίδα Παπαμαλέκο πολεμούν ηρωικά για την απελευθέρωση της πόλης. Τρεις δεκαετίες αργότερα, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου Πόλεμο, οι κάτοικοι της περιοχής συνεχίζουν την αγωνιστική πορεία, συμμετέχοντας στις μάχες της Βίγλας και του Φαρδύκαμπου (1943), όπου θα γράψουν μερικές από τις σπουδαιότερες στιγμές της Αντίστασης στη Βόρεια Ελλάδα. Τα χρόνια που θα έρθουν, νέοι ευεργέτες όπως ο Αναστάσιος Τσίπος, οι αδελφοί Παπαγεωργίου και ο Κωνσταντίνος Παπανικολάου θα συνεχίσουν το έργο των προγόνων τους, ιδρύοντας σχολεία, νοσοκομεία και κοινωφελή ιδρύματα. Σήμερα η Σιάτιστα αναδεικνύει το πολύπλευρο και πλούσιο παρελθόν της, έχοντας το βλέμμα της στραμμένο στο αύριο.

Κορυφαία αξιοθέατα στον Δήμο Βοΐου

Από τα περίφημα σιατιστινά αρχοντικά και τους ζωγραφισμένους ναούς ως τα πέτρινα γεφύρια της Πραμόριτσας και τα μικρά ή μεγαλύτερα μουσεία, ο Δήμος Βοΐου είναι μια ανοιχτή σκηνή ιστορίας και τέχνης. Κάθε εκκλησία, κάθε μονή, κάθε καμάρα πάνω από το ποτάμι, αφηγείται την πορεία ενός τόπου που πλούτισε με το εμπόριο, άνθισε με τη γνώση και στάθηκε όρθιος με την πίστη και την τέχνη του.

Εκκλησίες

Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στη Σιάτιστα

Στην πλατεία της Γεράνειας στέκει ο παλαιότερος ναός της Σιάτιστας (1677), μια τρίκλιτη βασιλική με τρούλο που συμπυκνώνει την καλλιτεχνική και πνευματική ακμή της πόλης. Το εσωτερικό της θα σε εντυπωσιάσει: επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο, πέτρινη κολυμβήθρα και ένας γυναικωνίτης -έκπληξη, όπου οι μορφές του Αριστοτέλη, του Πλάτωνα και του Σόλωνα συνδιαλέγονται με την εκκλησιαστική ζωγραφική. Εδώ, θα σταθείς για λίγο να θαυμάσεις τη λεπτομέρεια και τη δύναμη της τέχνης εκείνης της εποχής. Εξωτερικά δεσπόζει το εξάγωνο καμπαναριό, που ανεγέρθηκε αργότερα, το 1862, χάρη σε δωρεές των κατοίκων της Γεράνειας και εξελίχθηκε σε χαρακτηριστικό τοπόσημο της συνοικίας.

Info: Λειτουργεί όλη την ημέρα | Διατίθεται δωρεάν ξεναγός κατόπιν ραντεβού | Πρόσβαση ΑμεΑ: όχι.

Επισκοπικός Ναός στο Σισάνι

Ένας από τους σπουδαιότερους μεσοβυζαντινούς ναούς της Μακεδονίας (11ος–12ος αιώνας), αντίστοιχος σε κλίμακα και αίγλη με την Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας και τη Μητρόπολη Σερρών, ο Επισκοπικός Ναός του Σισανίου αποτελεί κορυφαίο μνημείο της εποχής του. Αρχικά οικοδομήθηκε ως τρίκλιτη τρουλαία βασιλική, όμως μετά την καταστροφή του από σεισμό τον 13ο αιώνα αναγεννήθηκε ως σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με εντυπωσιακό μαρμαροθέτημα στο δάπεδο, επισκοπικό θρόνο, άμβωνα και τοιχογραφίες. Στα τέλη του 14ου αιώνα ο ναός εγκαταλείπεται, ως συνέπεια της οθωμανικής κατάκτησης, ωστόσο η αφιέρωσή του στην Παναγία διασώζεται μέσα από την κτητορική σύνθεση. Σήμερα, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης στις τοιχοποιίες και τον ζωγραφικό διάκοσμο, ο χώρος στέκει αποκατεστημένος και σε καλεί να γνωρίσεις από κοντά τη χιλιόχρονη ιστορία του.

Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου στη Σιάτιστα

Στη Σιάτιστα κάνε μια στάση και στην κεντρική ενορία της συνοικίας Χώρα, να δεις την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου: είναι ένα ζωντανό χρονικό της πόλης. Ο πρώτος ναός, που χτίστηκε το 1647, αντικαταστάθηκε το 1801 από έναν μεγαλύτερο με ξυλόγλυπτο τέμπλο και πλούσιες τοιχογραφίες. Ο δεύτερο ναός , όμως, καταστράφηκε στην πυρκαγιά του 1910 και στη θέση του ανεγέρθηκε το 1911 ο ναός που βλέπεις σήμερα. Χτίστηκε σε βυζαντινό ρυθμό, που επιβάλλεται με την όψη και τον όγκο του, σε σχέδια του Σιατιστινού αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχου. Εγκαινιάστηκε επίσημα το 1928. Ακριβώς δίπλα του, το εξαγωνικό καμπαναριό του 1856 –δίδυμο με εκείνο της Γεράνειας– στέκει ορόσημο μνήμης μέσα στον αστικό ιστό. Το 2012 η επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου επισφράγισε τον ρόλο του ναού ως πνευματικού κέντρου της Σιάτιστας.

Ιερός Ναός Προφήτη Ηλία στη Σιάτιστα

Ψηλά, στον λόφο ανάμεσα σε Χώρα και Γεράνεια, μια τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική του 1701 περιμένει να σου αποκαλύψει την πανοραμική θέα που απολαμβάνει στη γύρω περιοχή, τις εντυπωσιακές γλυπτές λεπτομέρειες που την κοσμούν και τις μοναδικές της τοιχογραφίες. Ανακαινισμένος το 1740, ο ναός διαθέτει υπερυψωμένο νάρθηκα-γυναικωνίτη, ζωγραφισμένο το 1744 από καλλιτέχνες του Καπέσοβου. Ξεχωρίζουν η Ρίζα του Ιεσσαί με αρχαίους φιλοσόφους, η δημιουργία του Αδάμ, η Ετοιμασία του Θρόνου και η Δευτέρα Παρουσία. Στον κυρίως ναό, η διακόσμηση είναι διακριτική – γύψινα στοιχεία και ξύλινη οροφή που θυμίζει τα περίφημα σιατιστινά αρχοντικά – ενώ το επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο δεσπόζει και εντυπωσιάζει.

Ιερός Ναός Αγίου Μηνά στη Σιάτιστα

Στη «γέφυρα» που ενώνει Χώρα και Γεράνεια στέκει ο Άγιος Μηνάς (1702), μια μονόκλιτη, ξυλόστεγη βασιλική με υπερυψωμένο νάρθηκα-γυναικωνίτη, λιτή, αλλά βαθιά εκλεπτυσμένη. Μια ακόμη εκκλησία που αξίζει της προσοχής σου, για τις τοιχογραφίες του 1728 που διατηρούν την καθαρότητα της γραμμής και την ήρεμη χρωματική παλέτα της εποχής. Ιδιαίτερη εντύπωση θα σου προκαλέσει το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο, που αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της εκκλησιαστικής τέχνης της εποχής.

Ιερός Ναός Αγίου Αχιλλείου στον Πεντάλοφο

Το παλαιότερο σωζόμενο κτίσμα του χωριού (1742) και διατηρητέο μνημείο που συμπυκνώνει τον 18ο αιώνα του Βοΐου: επιβλητική βασιλική, ξυλόγλυπτο τέμπλο-κόσμημα και τοιχογραφίες με σπάνιες θεματικές. Η παράσταση του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Δευτέρα Παρουσία –πλαισιωμένος από Κύρο, Πύρρο και Δαρείο– δεν μπορεί παρά να σού κεντρίσει το ενδιαφέρον με το συμβολικό της βάρος και τη ζωγραφική της τόλμη. Ο ναός υπήρξε κοινό λατρευτικό κέντρο για τους κατοίκους των χωριών Πενταλόφου και Βυθού. Σήμερα λειτουργεί πανηγυρικά στις 15 Μαΐου, ημέρα της γιορτής του Αγίου Αχιλλείου, και στις 26 Οκτωβρίου, ανήμερα του Αγίου Δημητρίου, στον οποίο είναι αφιερωμένο το παρεκκλήσι του.

Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στην Εράτυρα

Κτισμένος το 1844, ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στην Εράτυρα αποτελεί εξαιρετικό δείγμα της θρησκευτικής τέχνης και αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα. Πρόκειται για τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με πενταπλή διάταξη (με τον εξωνάρθηκα), η οποία συνδυάζει αρμονικά στοιχεία της τοπικής δομικής παράδοσης με επιρροές από την ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, αποτυπώνοντας το εκκλησιαστικό ύφος της εποχής. Η καλλιτεχνική αξία του ναού αναδεικνύεται ιδιαίτερα στο εσωτερικό του, όπου ξεχωρίζει το ξυλόγλυπτο τέμπλο με την εξαιρετική πλαστική διακόσμηση, αντιπροσωπευτικό δείγμα της ακμής της μεταβυζαντινής ξυλογλυπτικής τέχνης. Το τέμπλο αποτελεί έργο τριών τεχνιτών από τη Σέλτσα, οι οποίοι, σύμφωνα με την παράδοση, εργάστηκαν πάνω σε αυτό επί δεκαεπτά χρόνια. Την εικόνα συμπληρώνουν οι τοιχογραφίες του ναού, πλούσιες σε εικονογραφικά θέματα, που συνδυάζουν την παραδοσιακή τεχνοτροπία με στοιχεία λαϊκής αισθητικής. Στο εξωτερικό, το εντυπωσιακό κωδωνοστάσιο, το οποίο χτίστηκε το 1880, συμπληρώνει το αρχιτεκτονικό σύνολο, δεσπόζοντας στην κεντρική πλατεία του οικισμού.

Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Καλονέρι

Βρίσκεσαι μπροστά στο παλαιότερο χριστιανικό μνημείο του οικισμού: η Αγία Παρασκευή, που χρονολογείται από το 1770, είναι τρίκλιτη βασιλική με χαρακτηριστική στοά στη βόρεια πλευρά και τέμπλο με εικόνες του 1778. Υπήρξε η πολιούχος του χωριού έως το 1954, όταν η γιορτή του Αγίου Παντελεήμονα καθιερώθηκε ως το κεντρικό θρησκευτικό πανηγύρι της κοινότητας. Σήμερα, ο ναός στέκει ως ένας ήρεμος φάρος μνήμης και πίστης, με την αρχιτεκτονική του λιτότητα να αναδεικνύει τη διαχρονική αξία της μεταβυζαντινής τέχνης.

Μουσεία

Εκκλησιαστικό Μουσείο Σιάτιστας

Στον περίβολο του Μητροπολιτικού Μεγάρου, μια φωτεινή αίθουσα φυλάσσει στις προθήκες της την τέχνη και την πίστη τεσσάρων αιώνων. Στο Εκκλησιαστικό Μουσείο, που τελεί υπό την αιγίδα της Μητρόπολης Σισανίου και Σιατίστης θα θαυμάσεις εικόνες που χρονολογούνται από τον 16ο ως τον 19ο αιώνα, καθώς και ξυλόγλυπτα, άμφια, μικροτεχνία, βιβλία και χειρόγραφα από ναούς και μονές της περιοχής που χαρτογραφούν τις διαδρομές της Σιάτιστας προς τα μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα, από την Κωνσταντινούπολη και τη Βενετία έως τα Επτάνησα. Ξεχωριστή θέση, ανάμεσα στα εκθέματα, κατέχουν η δυτικότροπη «Αποκάλυψη» του Θεόδωρου Πουλάκη (17ος αι.) και το «Επί σοι χαίρει» (τέλος 16ου αι.), πιθανό έργο του Γεωργίου Κλόντζα, ενώ ένα κάλυμμα Ευαγγελίου με τυπωμένο κείμενο του 1590 και εκκλησιαστικά άμφια με λεπτή κεντητική ολοκληρώνουν την εικόνα, μετατρέποντας την επίσκεψη σε ένα ταξίδι στη θρησκευτική, καλλιτεχνική και πνευματική ιστορία της Σιάτιστας.

Info: Δευτ.–Παρ. 08:30–13:00 (κλειστό Σάββατο & Κυριακή) | Είσοδος δωρεάν | ΑμεΑ: όχι | Τ. 2465 021204 | info@imsiatistis.gr

Λαογραφικό Μουσείο Χρήστου Τσιότσιου – Τατιάνας Ντέρου

Στη Γεράνεια, σε ένα παράσπιτο του αρχοντικού της Πούλκως που αγοράστηκε από τους σημερινούς του ιδιοκτήτες το 1999, αναστηλώθηκε και άνοιξε τις πόρτες του ένα «σπιτικό» μουσείο με 3.800 αντικείμενα. Χρονολογούνται από τον 18ο ως τον 20ο αιώνα και συλλέγονταν με μεράκι επί 27 χρόνια από εγκαταλελειμμένους χώρους και δωρεές της κοινότητας. Στο κατώι θα περιηγηθείς ανάμεσα σε εργαλεία για ύφανση, οινοποίηση και αγροτικές δουλειές. Πάνω θα σε περιμένει ένα πλήρες σιατιστινό σπίτι με κουζίνα, «καλό οντά», κρεβατοκάμαρα, χειμωνιάτικο χώρο, υφαντά, παιδικά παιχνίδια, βιβλία, νομίσματα. Μια καλοστημένη επίδειξη της καθημερινότητας αλλοτινών καιρών, όπου η παράδοση δεν εκτίθεται απλώς, αλλά τη βλέπεις να ζωντανεύει μπροστά στα μάτια σου.

Info: Καθημερινά & Σ/Κ 10:00–19:00 (και κατόπιν ραντεβού) | Είσοδος: προαιρετική συνεισφορά | ΑμεΑ: όχι | Τ. 6945 441132

Παλαιοντολογική Συλλογή Σιάτιστας

Στο ιστορικό Τραμπάντζειο Γυμνάσιο στεγάζεται μια από τις σημαντικότερες ελληνικές συλλογές παλαιοντολογικών ευρημάτων: απολιθώματα μαμούθ, ρινόκερων, πετρώματα και ορυκτά αποτυπώνουν τη γεωλογική μνήμη της περιοχής. Κατά την επίσκεψή σου θα ξεχωρίσεις και το πλέον εμβληματικό έκθεμα της συλλογής: το κρανίο προϊστορικού ελέφαντα με τους χαυλιόδοντές του ανέγγιχτους, ηλικίας περίπου 125.000 χρόνων, που ανακαλύφθηκε το 2006 στο Καλονέρι. Από τον πρώτο χαυλιόδοντα που βρέθηκε το 1902 στην κοιλάδα του Αλιάκμονα έως σήμερα, η συλλογή απλώνεται σε οστά μαμούθ, γνάθους ρινόκερων και απολιθώματα αλόγων, ελαφιών και βοοειδών. Τα ευρήματα καλύπτουν ένα εντυπωσιακό χρονικό εύρος, από 75.000 έως και 400.000 χρόνια, μετατρέποντας την επίσκεψη σε ένα ταξίδι βαθιά στον προϊστορικό χρόνο και τη φυσική ιστορία του τόπου.

Info: Δευτ.–Παρ. 08:00–15:00 · Σ/Κ 10:00–14:00 (και κατόπιν επικοινωνίας) | Είσοδος δωρεάν | ΑμεΑ: όχι | Τ. 2465 022254 |tourismosdimosvoiou@gmail.com

Βοτανικό Μουσείο Σιάτιστας

Στεγασμένο κι αυτό στο ιστορικό κτίριο του Τραμπάντζειου Γυμνασίου, ένα μοναδικό στο είδος του μουσείο φωτίζει τη βιοποικιλότητα του Βοΐου με έμφαση στον φυσικό πλούτο του βουνού Μπούρινος. Στο μουσείο, που εγκαινιάστηκε το 1989 και λειτουργεί απρόσκοπτα μέχρι σήμερα, θα βρεις περισσότερους από 700 πίνακες και φωτογραφίες αποξηραμένων φυτών και περίπου 500 σπάνιες πεταλούδες και ερπετά, που προέρχονται κυρίως από την κοιλάδα «Μεσιανό Νερό» του Μπούρινου. Το υλικό, καρπός των προσπαθειών του Ορειβατικού Συλλόγου Σιάτιστας «Ο Μπούρινος», υπηρετεί διπλό σκοπό: εκπαίδευση για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και ευαισθητοποίηση για τις σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις. Ένα ήσυχο, αλλά ουσιαστικό βλέμμα στη φυσική κληρονομιά της περιοχής.

Τα αρχοντικά της Σιάτιστας

Τα σιατιστινά αρχοντικά του 18ου και 19ου αιώνα είναι οι πιο εύγλωττοι μάρτυρες της μεγάλης ακμής της πόλης.

Τα έκτισαν έμποροι που ταξίδευαν στη Βιέννη, τη Βενετία, την Τεργέστη και επέστρεφαν για να αποτυπώσουν στα σπίτια τους τον πλούτο και τις ιδέες της Ευρώπης: πολύχρωμα βιτρό, σκαλιστά ταβάνια, επιχρυσωμένα τέμπλα στα ιδιωτικά παρεκκλήσια, τοιχογραφίες και παραστάσεις εμπνευσμένες από την ελληνική μυθολογία. Είναι τα περίφημα αρχοντικά της Σιάτιστας απ’ τα οποία σώζονται πολλά και λειτουργούν ως επισκέψιμα μνημεία μιας αστικής παράδοσης που σφράγισε την ταυτότητα του τόπου.

Αρχοντικό Δόλγκηρα (Σιάτιστα)

Από τα παλαιότερα και πιο ατμοσφαιρικά αρχοντικά της πόλης, χτισμένο κάπου ανάμεσα στο 1700 και το 1730. Ο ζωγραφικός διάκοσμος ολοκληρώθηκε γύρω στο 1840 από λαϊκούς ζωγράφους, τους οποίους κάλεσε ο ιδιοκτήτης του, Δημήτριος Δόλγκηρας, επιφανής έμπορος με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη. Μετά την ανακαίνισή του το 2003, το αρχοντικό απέκτησε νέα ζωή ως Λαογραφικό Μουσείο με τη φροντίδα του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου «Μαρκίδες Πούλιου». Τα δωμάτιά του φιλοξενούν αντικείμενα άνω των 200 ετών, δωρεές Σιατιστινών από κάθε γωνιά του κόσμου –τεκμήρια ενός τρόπου ζωής που ισορροπεί ανάμεσα στην παράδοση και τις ευρωπαϊκές επιρροές. Το ίδιο το κτίριο, με τα ξύλινα ταβάνια, τις βαριές πόρτες και την αρχοντική του ατμόσφαιρα, αποτελεί από μόνο του ένα έργο τέχνης και ένα από τα ωραιότερα στολίδια της πόλης, σημείο συνάντησης πολιτισμού, ιστορίας και μνήμης.

Info: Επίσκεψη κατόπιν ραντεβού | Εισιτήριο έως 3€ (2€ για γκρουπ) | ΑμεΑ: όχι | Τ. 6972 617263 | info@markides.gr

Αρχοντικό Μαλιόγκα (Σιάτιστα)

Χτισμένο το 1759, το Αρχοντικό Νικολάου και Δέσπης Μαλιόγκα αποτελεί ένα από τα ωραιότερα σωζόμενα δείγματα της σιατιστινής αρχιτεκτονικής. Ο εσωτερικός του διάκοσμος, φιλοτεχνημένος το 1844, ξεχωρίζει για τα γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα, τις παραστάσεις ζώων και πόλεων και τις μορφές του Ρήγα Φεραίου, του Όθωνα και του Τσάρου Νικολάου Α΄, που στολίζουν τους τοίχους του. Ξεχωριστή θέση έχει η παράσταση της Φρανκφούρτης, εμπνευσμένη από χαλκογραφία του Johann Balthasar Probst. Το αρχοντικό, που ανακηρύχθηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο το 1965 και αποκαταστάθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού. Σήμερα, επισκέψιμο πλέον, σε περιμένει για να σε ταξιδέψει στη Σιάτιστα του 18ου αιώνα.

Info: Καθημερινές & Σ/Κ 08:30–15:30 | Εισιτήριο 5€ (δωρεάν: μαθητές/φοιτητές/εκπαιδευτικοί & κοινωνικά κριτήρια) | ΑμεΑ: όχι | Τ. 2465 021799

Αρχοντικό Πούλκως (Σιάτιστα)

Στη συνοικία Γεράνεια δεσπόζει το Αρχοντικό Πούλκως, ένα από τα ωραιότερα και καλύτερα διατηρημένα δείγματα της σιατιστινής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα. Το αρχοντικό θεμελιώθηκε το 1754 από τον Θεόδωρο Εμμανουηλίδη και ολοκληρώθηκε το 1759, όπως μαρτυρά ο πλούσιος τοιχογραφικός διάκοσμος στην πρόσοψή του. Η σάλα του επάνω ορόφου με τα βενετσιάνικα βιτρό, τα σαχνισιά και τις πολύχρωμες τοιχογραφίες μαρτυρά την ευμάρεια και την καλλιέργεια των Σιατιστινών εμπόρων. Ξεχωρίζει η παράσταση της Κωνσταντινούπολης, ενώ οι ξυλόγλυπτες οροφές με ρόδακες προσθέτουν στοιχεία αρχοντιάς. Το Αρχοντικό της Πούλκως, ανοιχτό για το κοινό, αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της αστικής και καλλιτεχνικής άνθησης της Σιάτιστας.

Info: Καθημερινά 08:30–15:30 | Εισιτήριο 5€ (δωρεάν: μαθητές, φοιτητές, πολύτεκνοι) | ΑμεΑ: όχι | Τ. 2465 021352

Λαογραφικές Συλλογές Δήμου Βοΐου

Ο λαογραφικός πλούτος του Βοΐου φυλάσσεται στις συλλογές που στήθηκαν με πρωτοβουλία πολιτιστικών συλλόγων σε συνεργασία με τις κοινότητες και τους κατοίκους. Στεγάζονται σε διαμορφωμένους πολιτιστικούς χώρους, αλλά και σε παλιά σχολεία ή κοινοτικά καταστήματα, φανερώνοντας την έμπρακτη φροντίδα του τόπου για τη διατήρηση της παράδοσης. Ενδεικτικά, συλλογές λειτουργούν στο Τσοτύλι (όπου στο παλιό δημαρχείο φιλοξενούνται επίσης Μουσείο Απολιθωμάτων, Μουσείο Εντόμων και Μουσείο της Μακεδονικής Φιλεκπαιδευτικής Αδελφότητας), καθώς και στα χωριά Αυγερινός, Εράτυρα, Ομαλή, Σκαλοχώρι, Ροδοχώρι και Χορηγός.

Τα εκθέματα αφηγούνται την καθημερινότητα και τα έθιμα της περιοχής. Εδώ θα περιηγηθείς ανάμεσα σε παραδοσιακές φορεσιές, αυθεντικά ενδύματα, υφαντά, κοσμήματα και οικιακά σκεύη, θα δεις εργαλεία, γεωργικά και κτηνοτροφικά σύνεργα, έπιπλα και είδη οικιακής οικονομίας, θα ανακαλύψεις λατρευτικά και εθιμικά αντικείμενα από γάμους, πανηγύρια και θρησκευτικές τελετές, καθώς και αρχειακά τεκμήρια με σπάνιες φωτογραφίες, έγγραφα και προσωπικά αντικείμενα. Ως ζωντανοί θύλακες γνώσης, οι συλλογές θα σου αποκαλύψουν με τρόπο απτό την τοπική ιστορία και την ταυτότητα του Βοΐου.

Μονές

Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος στον Βυθό

Χτισμένη σε υψόμετρο 1.000 μέτρων, 7 χιλιόμετρα έξω από τον Βυθό, η Μονή Αγίας Τριάδας (1792) διατηρεί τη φρουριακή της μορφή και εντυπωσιάζει με το καθολικό της, έργο του πρωτομάστορα Γεωργίου Κούστα. Θα θαυμάσεις τις τοιχογραφίες που φιλοτέχνησε το 1802 ο αγιογράφος Μιχαήλ από τους Χιονιάδες και το επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο, όλα τους αριστουργήματα της μεταβυζαντινής τέχνης. Η Μονή γιορτάζει του Αγίου Πνεύματος, ημέρα κατά την οποία να περιμένεις πλήθος προσκυνητών και ένα μοναδικό πανηγύρι πίστης και παράδοσης.

Ιερά Μονή Κοίμησης της Θεοτόκου στο Μικρόκαστρο

Σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από τη Σιάτιστα, η Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά προσκυνήματα της Δυτικής Μακεδονίας. Η εικόνα της Παναγίας Ελεούσας, που θεωρείται θαυματουργή, προσελκύει κάθε χρόνο χιλιάδες πιστούς, ιδιαίτερα τον Δεκαπενταύγουστο, όταν οι Καβαλάρηδες της Σιάτιστας φτάνουν έφιπποι για να τιμήσουν τη Θεοτόκο, σε ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην οθωμανική περίοδο και που αξίζει να παρακολουθήσεις από κοντά. Από το 1993 λειτουργεί ως γυναικεία μονή, γνωστή επίσης για τα φυσικά προϊόντα που παρασκευάζουν οι μοναχές: βότανα, σαπούνια και κηραλοιφές.

Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής στα Νάματα

Ιδρυμένη στις αρχές του 14ου αιώνα, η Μονή Αγίας Παρασκευής δεσπόζει σε υψόμετρο 950 μέτρων. Οι τοιχογραφίες της, έργα αγιογράφων από το Λιανοτόπι Γράμμου, χρονολογούνται στις αρχές του 17ου αιώνα και αποτελούν πολύτιμα δείγματα βυζαντινής τέχνης. Αν και η Μονή γνώρισε λεηλασίες και πυρπολήσεις, τόσο κατά την οθωμανική περίοδο, όσο και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επανιδρύθηκε το 2001 με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Αντωνίου, αναγεννώντας το παλιό της μεγαλείο.

Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρα στο Δρυόβουνο

Η παλαιότερη σε λειτουργία Μονή της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης, χτισμένη το 1592, στολίζεται από τοιχογραφίες του 1652 και του 1805 και θεωρείται πρότυπο μεταβυζαντινής αρχιτεκτονικής. Έγινε γνωστή για την επίσκεψη του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, ο οποίος λέγεται ότι θεράπευσε ασθενείς μοναχούς με αγίασμα από κοντινή πηγή, στη θέση της οποίας υπάρχει μέχρι σήμερα παρεκκλήσι αφιερωμένο στη μνήμη του. Στα χρόνια των αγώνων υπήρξε καταφύγιο αγωνιστών και φιλοξένησε μορφές όπως ο Παύλος Μελάς, ο Δημήτριος, αδελφός του Ρήγα Φεραίου, και ο Καπετάν Βάρδας. Παρά την πυρπόλησή της από τους Ιταλούς το 1943, η Μονή αναστηλώθηκε το 1996 και σήμερα λειτουργεί ως ενεργό μοναστικό κέντρο με σταθερή αδελφότητα.

Ιερά Μονή Γεννήσεως της Θεοτόκου στο Δρυόβουνο

Χτισμένη τον 13ο αιώνα στους πρόποδες του Άι-Γιώργη, η Μονή Γεννήσεως της Θεοτόκου αποτέλεσε για αιώνες κέντρο μοναστικής ζωής και πνευματικής ακτινοβολίας. Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός την επισκέφθηκε γύρω στο 1775, κατά την περιοδεία του στη Δυτική Μακεδονία, ενώ τελευταίος γνωστός ηγούμενος υπήρξε ο Ιερομόναχος Διονύσιος ο Σιατιστεύς, που υπηρέτησε εκεί έως τα μέσα του 19ου αιώνα.

Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου στην Εράτυρα

Σε απόσταση δύο χιλιομέτρων από την Εράτυρα, συναντάς τη Μονή Αγίου Αθανασίου που χρονολογείται πριν το 1600, αλλά γνώρισε τη μεγάλη ακμή της τον 18ο αιώνα. Μετά την καταστροφή του 1794, ανακατασκευάστηκε το 1797, αποκτώντας το χαρακτηριστικό οχυρωματικό κτίσμα της, την κούλια. Ο ναός διαθέτει ξυλόγλυπτο τέμπλο και φιλοξενεί πλήθος πιστών κάθε χρόνο στη γιορτή του Αγίου Αθανασίου, μέσα στο επιβλητικό φυσικό τοπίο που τον περιβάλλει.

Τα θαυμαστά γεφύρια του Βοΐου

Στα ορεινά τοπία του Βοΐου, εκεί όπου οι ποταμοί χαράσσουν βαθιά φαράγγια και οι διαδρομές ενώνονται πάνω από τα νερά, τα πέτρινα γεφύρια στέκουν ακόμη αγέρωχα, μάρτυρες μιας εποχής που η τέχνη του μάστορα ήταν περιζήτητη. Καμωμένα από ντόπια πέτρα και ανθρώπινο μεράκι, τα γεφύρια του Βοΐου θα σε μαγέψουν και θα σε συγκινήσουν. Τα θαυμαστά αυτά έργα δεν ήταν απλά περάσματα –ένωναν χωριά, ανθρώπους και ιστορίες.

Γεφύρι Τσιούκαρη

Στον ποταμό Πραμόριτσα, κοντά στο Ροδοχώρι, το γεφύρι του Τσιούκαρη ξεχωρίζει για τις τέσσερις καμάρες του, με τη μεγαλύτερη να φτάνει τα 12 μέτρα άνοιγμα και 7,1 μέτρα ύψος. Χτισμένο πριν το 1800, το θρυλικό γεφύρι εξυπηρετούσε τη μετακίνηση κατοίκων και εμπορευμάτων σε μια εποχή που οι δρόμοι ήταν ακόμη σπάνιοι. Η στιβαρή του κατασκευή άντεξε στον χρόνο και στις πλημμύρες, με την τελευταία αποκατάσταση του να γίνεται το 1955. Σήμερα, αποτελεί σημείο αναφοράς για το χωριό και σύμβολο της λαϊκής αρχιτεκτονικής του τόπου.

Γεφύρι Μόρφης

Το γεφύρι της Μόρφης, χτισμένο τον 18ο αιώνα πάνω από τον Πραμόριτσα, παραπόταμο του Αλιάκμονα, συνδέει το χωριό με την τοποθεσία Τσούκα και τις γύρω κοινότητες. Διαθέτει μία μεγάλη και μία μικρότερη καμάρα, μήκους 27 μέτρων συνολικά, με τοξωτό οδόστρωμα που ακουμπά στον βράχο της όχθης. Παρά τις φθορές του στηθαίου, το γεφύρι –ύψους 7 μέτρων– παραμένει ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα της εποχής του, αποδεικνύοντας την αντοχή της μακεδονίτικης πέτρας.

Info: https://eran-jmk.com/

Γεφύρι Τσακνοχωρίου

Πάνω από τον ποταμό Πραμόριτσα, στα όρια Κοζάνης και Γρεβενών, το γεφύρι Τσακνοχωρίου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της περιοχής. Με μήκος 49 μέτρα και κύρια καμάρα 15 μέτρων, συνέδεε άλλοτε τα γύρω χωριά με το εμπορικό κέντρο του Τσοτυλίου και εξυπηρετούσε τους κτηνοτρόφους που περνούσαν τα κοπάδια τους προς τη Θεσσαλία. Χτισμένο πριν το 1870, το γεφύρι δένει αρμονικά με το ανάγλυφο του ποταμού και το τοπίο, αντέχοντας γερά στις δοκιμασίες του καιρού. Η λαϊκή παράδοση το συνδέει με έναν ταχυδρόμο που, θρηνώντας τον χαμό της κόρης του, παρακάλεσε τους θεούς να του δώσουν τη δύναμη να το χτίσει. Το γεφύρι επισκευάστηκε το 1937 και χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο, ενώ η πρόσφατη αποκατάσταση εξασφάλισε τη διατήρησή του ως ζωντανού συμβόλου της ιστορικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς του Βοΐου.

Γεφύρι Κριμηνίου

Το γεφύρι του Κριμηνίου με τις πέντε καμάρες του ενώνει ακόμα και σήμερα το χωριό με το Τσοτύλι, καθώς πάνω του περνά ασφαλτοστρωμένος δρόμος. Χτισμένο γύρω στο 1802, με πρωτοβουλία και δαπάνες του ιερέα Κριμηνίου, Παπαστεργίου, συνδυάζει λειτουργικότητα και αισθητική αρμονία. Παρά τις πολλές επεμβάσεις –με πιο σημαντική εκείνη του 1946, όταν προστέθηκαν κιγκλιδώματα και ενισχύσεις– το γεφύρι διατηρεί τον παραδοσιακό του χαρακτήρα, αποτελώντας ζωντανό κομμάτι της ιστορικής μνήμης του τόπου.

Νερόμυλος και Πετρογέφυρο Χρυσαυγής

Στη Χρυσαυγή, το Μεγάλο Γεφύρι του 1854 και ο παρακείμενος παραδοσιακός νερόμυλος αφηγούνται μαζί μια συναρπαστική ιστορία. Το γεφύρι, ύψους 9 μέτρων και ανοίγματος 14, χτίστηκε με τη χρηματοδότηση του ληστή Νικόλαου Ζάμπρου από το Πολυνέρι Γρεβενών, ως ευχαριστία προς τους κατοίκους του χωριού για το ασφαλές καταφύγιο που του παρείχαν κατά τη διάρκεια της καταδίωξής του από οθωμανικά στρατεύματα. Δίπλα στο γεφύρι, ο αναστηλωμένος παραδοσιακός νερόμυλος του 1860, που είχε καταστραφεί το 1944 από τις γερμανικές δυνάμεις Κατοχής λόγω πατριωτικών συνθημάτων που είχαν χαραχθεί στους τοίχους του, συνεχίζει σήμερα να στέκει ως ζωντανό μνημείο μιας εποχής όπου το νερό κινούσε τη ζωή και την παραγωγή. Το σημείο, ανάμεσα σε νερά και πλατάνια, έχει μετατραπεί σήμερα σε ειρηνικό τόπο περιπάτου και μνήμης.

Γνωρίζοντας τις ρίζες και τις παραδόσεις του Βοΐου

Τα έθιμα του Βοΐου αποτελούν ζωντανές μνήμες μιας κοινότητας που διατηρεί βαθιά τη σχέση της με τον χρόνο, τις εποχές και τις ρίζες της. Από τις φωτιές του Δεκέμβρη και τις μεταμφιέσεις του δωδεκαημέρου, μέχρι τους ιππικούς εορτασμούς του Δεκαπενταύγουστου και τους γυναικείους χορούς της άνοιξης, κάθε εθιμική γιορτή κουβαλά ιστορίες πίστης, συλλογικότητας και λαϊκής έκφρασης. Παράδοση και καθημερινότητα συναντιούνται σε στιγμές που επαναλαμβάνονται χρόνο με τον χρόνο, μεταφέροντας από γενιά σε γενιά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του τόπου.

Έθιμο των Καβαλάρηδων (Δεκαπενταύγουστος)

Αποτελώντας ζωντανή γέφυρα με την παράδοση της Σιάτιστας, οι Καβαλάρηδες βγαίνουν κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου στο προσκύνημα της Παναγίας στο Μικρόκαστρο. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά στολίζουν τα άλογα με κεντήματα και λουλούδια, φορούν τις τοπικές φορεσιές και ξεκινούν από Χώρα και Γεράνεια προς τη Μονή της Παναγίας Μικρόκαστρου. Μετά το προσκύνημα, οι παρέες επιστρέφουν στην πόλη, όπου οι πλατείες μετατρέπονται σε μεγάλη γιορτή με χάλκινα, χορό και δεξιοτεχνικά κόλπα, όπως η ανταλλαγή τσότρων στον αέρα. Ένα έθιμο που γεννήθηκε στα οθωμανικά χρόνια και συνεχίζεται ως τις μέρες μας –σύμβολο πίστης, λεβεντιάς και συλλογικότητας.

Κλαδαριές (23 Δεκεμβρίου)

Λίγο πριν τα Χριστούγεννα, ολόκληρο το Βόιο φωτίζεται από δεκάδες μεγάλες φωτιές που ανάβουν ταυτόχρονα στις πλατείες κάθε χωριού: είναι οι περίφημες Κλαδαριές. Από τη Σιάτιστα μέχρι τη Γαλατινή και το Σισάνι, μικροί και μεγάλοι συγκεντρώνονται γύρω από τις φλόγες, τραγουδούν, χορεύουν και χτυπούν κουδούνια, σε μια νύχτα γεμάτη φως και ζεστασιά. Η προετοιμασία αρχίζει εβδομάδες πριν, όταν τα παιδιά μαζεύουν ξερόχορτα για τις φωτιές, που στήνονται με τελετουργικό τρόπο γύρω από ένα ψηλό ξύλο, το βεργί. Με το σύνθημα του ανάμματος, οι φλόγες υψώνονται και οι πλατείες μετατρέπονται σε μεγάλη γιορτή. Ένα πανάρχαιο έθιμο, σύμβολο ελπίδας και αναγέννησης, που κρατά ζωντανό το πνεύμα των Χριστουγέννων. Το έθιμο αναβιώνει σε Σιάτιστα, Αλιάκμονα, Βουχωρίνα, Ροδοχώρι, Καλονέρι, Ζώνη, Μολόχα, Σισάνι, Νεάπολη και Γαλατινή.

Τσιγαρίδες (Γουρουνοχαρά Χριστουγέννων)

Χριστούγεννα στο Βόιο σημαίνει μοσχοβολιά από τσιγαρίδες, μια από τις παλαιότερες γαστρονομικές παραδόσεις της Δυτικής Μακεδονίας, που συνδέεται με την οικιακή κτηνοτροφία και την οικιακή οικονομία των παλιότερων εποχών, όταν τα νοικοκυριά προετοίμαζαν τα τρόφιμα του χειμώνα. Οι τσιγαρίδες είναι χοιρινό κρέας που σιγομαγειρεύεται στο ίδιο του το λίπος, αποκτώντας τραγανή υφή και μοναδική γεύση. Εκτός από τη διατροφική πλευρά του, το έθιμο είχε και κοινωνική σημασία. Κατά την περίοδο των Χριστουγέννων, οι οικογένειες συγκεντρώνονταν στις αυλές τους, άναβαν φωτιές και μαγείρευαν το κρέας σε μεγάλα καζάνια, συνοδεύοντας τη διαδικασία με μεζέδες, κρασί και τσίπουρο· μια γιορτή της συντροφικότητας που έδινε ιδιαίτερο χρώμα στη ζωή των χωριών. Σήμερα τσιγαρίδες μπορείς να δοκιμάσεις στις περιοχές όπου αναβιώνει το έθιμο της γουρουνοχαράς, μέσα από ανοιχτά γλέντια και τοπικές γιορτές: στον Αλιάκμονα, το Ανθοχώρι, τον Αυγερινό, το Δίλοφο, τη Ζώνη, το Σκαλοχώρι, το Καλονέρι, την Κορυφή, τη Λούβρη, το Μικρόκαστρο, το Σισάνι, τη Μολόχα, τη Μόρφη, την Πλατανιά και τον Βυθό.

Μπουμπουσάρια (5-6 Ιανουαρίου)

Κάθε χρόνο την παραμονή και ανήμερα των Θεοφανίων, η Σιάτιστα μεταμορφώνεται σε μια μεγάλη πολύχρωμη σκηνή: οι κάτοικοι μεταμφιέζονται, βγαίνουν στους δρόμους και γλεντούν ως το πρωί στα περίφημα Μπουμπουσάρια. Οι παρέες με παραδοσιακές και σατιρικές στολές, πλεκτά κουρτινάκια στο πρόσωπο και χάλκινα όργανα στα χέρια, περιδιαβαίνουν τη Χώρα και τη Γεράνεια, χορεύοντας και σατιρίζοντας πρόσωπα και γεγονότα της χρονιάς. Το έθιμο έχει διονυσιακές ρίζες –συνδέεται με τη χαρά, τη μεταμφίεση και την απελευθέρωση– και σήμερα αποτελεί μια από τις πιο ζωντανές εκδηλώσεις του Δωδεκαημέρου. Ένα χειμωνιάτικο καρναβάλι με κέφι, μουσική και άφθονο σιατιστινό ταμπεραμέντο. Το έθιμο εκτός από τη Σιάτιστα αναβιώνει και στην Εράτυρα.

Χορός Ρόκας (Τρίτη του Πάσχα)

Από τα πιο συγκινητικά έθιμα του Βοΐου, ο Χορός της Ρόκας, αναβιώνει κάθε Τρίτη του Πάσχα στη Γαλατινή και το Σισάνι, θυμίζοντας τις εποχές που οι άντρες του τόπου, οι ξακουστοί μάστορες, έφευγαν για την ξενιτιά. Μόνο γυναίκες συμμετέχουν, φορώντας τις τοπικές φορεσιές. Τον χορό σέρνει πάντα μια ηλικιωμένη, κρατώντας τη ρόκα, σύμβολο της νοικοκυροσύνης και της αναμονής. Πίσω της παρατάσσονται οι παντρεμένες και στο τέλος οι ανύπαντρες, τραγουδώντας αποχαιρετιστήρια τραγούδια γεμάτα νοσταλγία. Ο χορός, που σήμερα στήνεται στις πλατείες των χωριών, ήταν άλλοτε μια τελετή αποχαιρετισμού και ελπίδας, μια υπόσχεση πως η επιστροφή των αγαπημένων θα ξαναφέρει τη γιορτή. Το έθιμο αναβιώνει σε Γαλατινή και Σισάνι.

Όσα συμβαίνουν και δεν πρέπει να χάσεις

Στο Βόιο, κάθε εποχή φέρνει και νέα αφορμή για ταξίδι: φεστιβάλ στη φύση, μουσικές συναντήσεις, αθλητικά γεγονότα και γιορτές γεύσης που ζωντανεύουν πλατείες, χωριά και βουνοπλαγιές σε περιμένουν. Οι εκδηλώσεις του τόπου ενώνουν ανθρώπους, αναδεικνύουν τον χαρακτήρα της περιοχής και προσφέρουν εμπειρίες που μένουν ανεξίτηλες. Εδώ, πάντα κάτι συμβαίνει που αξίζει να το ζήσεις.

Fiesta Voio

Κάθε καλοκαίρι, η καρδιά της Δυτικής Μακεδονίας χτυπά δυνατά στην Κότσια, ανάμεσα στη Σιάτιστα και το Μικρόκαστρο, όπου πραγματοποιείται το Fiesta Voio, ένα παμβαλκανικό μουσικό και κατασκηνωτικό φεστιβάλ που έχει γίνει θεσμός. Για τέσσερις μέρες, μουσικοί και μπάντες από όλη την Ελλάδα και τα Βαλκάνια γεμίζουν τη σκηνή με ήχους ροκ, hip-hop, έντεχνου και βαλκανικών χάλκινων. Πέρα από τη μουσική, οι επισκέπτες απολαμβάνουν υπαίθριες δραστηριότητες, πεζοπορία, αναρρίχηση, αλεξίπτωτο πλαγιάς και ιππασία, ενώ ο δωρεάν χώρος κάμπινγκ μετατρέπει το φεστιβάλ σε μια ολοκληρωμένη εμπειρία επαφής με τη φύση.

Διεθνές Φολκλορικό Φεστιβάλ Βοΐου στη Σιάτιστα

Κάθε Ιούλιο, η Σιάτιστα γεμίζει μουσικές, χρώματα και παραδοσιακές φορεσιές από όλο τον κόσμο στο Διεθνές Φολκλορικό Φεστιβάλ Βοΐου. Ξεκινώντας ως βαλκανικό φεστιβάλ, έχει εξελιχθεί σε διεθνή θεσμό που ενώνει λαούς μέσα από τον χορό και τη μουσική. Η διοργάνωση ανοίγει με εντυπωσιακή παρέλαση συγκροτημάτων από διαφορετικές χώρες, που πλημμυρίζουν τους δρόμους με τραγούδια και χορούς, και συνεχίζεται με παραστάσεις σε χωριά όπως η Γαλατινή, η Εράτυρα και ο Πεντάλοφος. Το φεστιβάλ κορυφώνεται με τη μεγάλη τελετή λήξης στο αμφιθέατρο του Δημαρχείου, σε μια γιορτή πολιτισμού, φιλίας και παράδοσης που έχει γίνει σημείο αναφοράς για το Βόιο και τη Δυτική Μακεδονία.

Forestival – Γιορτή Φύσης στο Μικρόκαστρο

Κάθε Ιούνιο, το Μικρόκαστρο Κοζάνης μεταμορφώνεται σε ένα ζωντανό εργαστήρι φύσης, γνώσης και ευεξίας χάρη στο Forestival, μια γιορτή αφιερωμένη στο δάσος και τον άνθρωπο. Υπό την αιγίδα του Πρότυπου Δάσους Δυτικής Μακεδονίας, το φεστιβάλ προσφέρει μια μοναδική εμπειρία μέσα στο πράσινο: πεζοπορίες, τοξοβολία, καγιάκ, αναρρίχηση, αλλά και δραστηριότητες Forest Bathing και Forest Therapy για χαλάρωση και ψυχική αναζωογόνηση. Παράλληλα, πραγματοποιούνται εκπαιδευτικά εργαστήρια και παιχνίδια για μικρούς και μεγάλους, ενώ τα περίπτερα με τοπικά προϊόντα του δάσους προβάλλουν τον φυσικό και γαστρονομικό πλούτο της περιοχής.

Πέλεκον – Μέρες Γιορτών Βοΐου

Κάθε καλοκαίρι, το Πέλεκον μετατρέπει για μια εβδομάδα το Βόιο σε έναν ζωντανό πολιτιστικό καμβά. Με κέντρο τη Σιάτιστα και εκδηλώσεις σε χωριά όπως η Εράτυρα, ο Πελεκάνος και η Δάφνη, το πολύπλευρο φεστιβάλ συνδυάζει τέχνη, παράδοση και σύγχρονη δημιουργία. Εκθέσεις ζωγραφικής, γλυπτικής και αγιογραφίας, μουσικές και λογοτεχνικές βραδιές, επιστημονικές ημερίδες και εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους δίνουν ζωή σε κάθε γωνιά του Δήμου. Παράλληλα, τοπικά έθιμα και χορευτικές παραστάσεις αναδεικνύουν τη μακεδονίτικη ταυτότητα και τη συλλογική μνήμη του τόπου, προσφέροντας στους επισκέπτες μια αυθεντική εμπειρία γνωριμίας με τον πολιτισμό του Βοΐου.

Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Αλεξίπτωτου Πλαγιάς

Στη θέση Ανάληψη της Γαλατινής με φόντο τα εντυπωσιακά βουνά του Βοΐου διεξάγεται κάθε χρόνο το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Αλεξίπτωτου Πλαγιάς. Η διοργάνωση, υπό την αιγίδα της Ελληνικής Αεραθλητικής Ομοσπονδίας και του Δήμου Βοΐου, συγκεντρώνει αθλητές από όλη τη χώρα που διαγωνίζονται σε εντυπωσιακές πτήσεις, προσφέροντας ένα μοναδικό θέαμα στους θεατές. Με τη στήριξη της Αεραθλητικής Λέσχης «Αιθέρας» Σιάτιστας, το πρωτάθλημα έχει καθιερωθεί ως θεσμός που αναδεικνύει το φυσικό πλούτο της περιοχής προωθώντας τον αεραθλητικό τουρισμό.

Αγώνας Δρόμου Σιάτιστα – VoioRace

Το VoioRace είναι γιορτή του αθλητισμού και της φύσης που διοργανώνει ο Δήμος Βοΐου με τη στήριξη εθελοντών και τη συμμετοχή δρομέων από όλη την Ελλάδα. Οι διαδρομές των 7 και 19 χιλιομέτρων, μέσα στα μονοπάτια του Μπούρινου και των γύρω χωριών, προσφέρουν εμπειρία βαθιάς ευεξίας και επαφής με το εντυπωσιακό φυσικό τοπίο. Η εκκίνηση και ο τερματισμός γίνονται στο ορειβατικό καταφύγιο Μπούρινου με τους συμμετέχοντες να λαμβάνουν όλοι αναμνηστικά μετάλλια.

Πανελλήνια Ιππική Πορεία Σιάτιστας

Η Πανελλήνια Ιππική Πορεία Σιάτιστας, που διοργανώνει κάθε χρόνο ο Αθλητικός Ιππικός Σύλλογος «Άγιος Μόδεστος», αποτελεί έναν από τους πιο εντυπωσιακούς θεσμούς της περιοχής. Για δύο ημέρες, ιππείς από όλη την Ελλάδα συναντιούνται στη Σιάτιστα, συμμετέχοντας σε μια πορεία μέσα από μοναδικά φυσικά τοπία και ιστορικά σημεία. Η εκδήλωση ξεκινά με γλέντι, μουσική και παραδοσιακούς χορούς, ενώ η πορεία που ακολουθεί αναδεικνύει τόσο τη φυσική ομορφιά, όσο και τη μακραίωνη ιππική παράδοση της περιοχής.

Γιορτές Κάστανου σε Πεντάλοφο και Δαμασκηνιά

Κάθε Οκτώβριο, ο Πεντάλοφος και η Δαμασκηνιά φορούν τα φθινοπωρινά τους και γιορτάζουν το κάστανο, ένα από τα πιο εμβληματικά προϊόντα του Βοΐου. Η Καστανογιορτή στον Πεντάλοφο και η Γιορτή Κάστανου στη Δαμασκηνιά αποτελούν θεσμούς που συνδυάζουν τη γαστρονομία με την τοπική παράδοση. Ψητά και βραστά κάστανα, πίτες, κρασί και μουσική δημιουργούν μια ζεστή, φιλόξενη ατμόσφαιρα στις πλατείες, όπου χορευτικά συγκροτήματα και ζωντανές ορχήστρες στήνουν γλέντι μέχρι το βράδυ. Οι γιορτές αυτές αναδεικνύουν τον αγροτικό πλούτο, τη φιλοξενία και τη ζωντάνια των κοινοτήτων, προσελκύοντας πλήθος επισκεπτών που αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες και γεύσεις.

Γιορτή Φασολιού στο Σισάνι

Στο Σισάνι Βοΐου, την τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου, η πλατεία «Μεριάς» πλημμυρίζει από αρώματα, μουσικές και κόσμο για τη Γιορτή Φασολιού. Τοπικό προϊόν με μεγάλη φήμη, τα φασόλια Σισανίου μαγειρεύονται επιτόπου σε μεγάλα καζάνια και προσφέρονται δωρεάν στους επισκέπτες, συνοδεία κρασιού, χορού και παραδοσιακής μουσικής. Η εκδήλωση, την οποία διοργανώνει ο Πολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος Σισανίου, έχει εξελιχθεί σε θεσμό που τιμά τη γη και τους ανθρώπους της, προβάλλοντας τη γαστρονομική και πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής μέσα σε μια φιλόξενη γιορτή γεμάτη γεύση και κέφι.

Γιορτή Ψωμιού στη Δραγασιά

Κάθε καλοκαίρι, η Δραγασιά ζωντανεύει με τη Γιορτή Ψωμιού, εκδήλωση αφιερωμένη στην παράδοση και τη γεύση. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Τα Όντρια» διοργανώνει τη γιορτή τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο, αναβιώνοντας την τέχνη του ζυμώματος και του ψησίματος στον παραδοσιακό ξυλόφουρνο. Οι γυναίκες του χωριού ετοιμάζουν ψωμιά, πίτες και λαγγίτες, που προσφέρονται σε όλους, συνοδεία κρασιού, μουσικής και χορού.

Αερόστατα στον Πεντάλοφο

Την Καθαρά Δευτέρα, ο ουρανός του Πενταλόφου γεμίζει πολύχρωμα αερόστατα σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά έθιμα του Βοΐου. Οι κάτοικοι κατασκευάζουν τα αερόστατα με χαρτί και κόλλα, τα θερμαίνουν στη βάση τους με φλόγα και τα αφήνουν να ανυψωθούν, δημιουργώντας ένα μαγευτικό θέαμα. Κάποια, μάλιστα, φέρουν σατιρικά μηνύματα, σχολιάζοντας την επικαιρότητα. Από τη μέρα δεν λείπουν ούτε η παραδοσιακή μουσική ούτε τα νηστίσιμα εδέσματα, όπως η φασολάδα, ο χαλβάς και οι ελιές, που ετοιμάζουν οι γυναίκες του Πολιτιστικού Συλλόγου.

Γιορτή Κρασιού στο Αγίασμα

Την πρώτη Κυριακή του Οκτωβρίου, η πλατεία του Αγιάσματος μετατρέπεται σε σημείο γιορτής, γεμίζοντας μουσικές, αρώματα και χαμόγελα στη Γιορτή Κρασιού, που διοργανώνουν ο Πολιτιστικός Σύλλογος και οι κάτοικοι του χωριού. Το τοπικό κρασί ρέει άφθονο, συνοδευόμενο από παραδοσιακά εδέσματα, ενώ το γλέντι απλώνεται σε όλη την πλατεία με τραγούδια και χορούς, προσκαλώντας κατοίκους και επισκέπτες να γίνουν μέρος της γιορτής.

Μοναδικές υπαίθριες εμπειρίες στον Δήμο Βοΐου

Στον Δήμο Βοΐου σε περιμένουν δραστηριότητες που συνδυάζουν περιπέτεια, παράδοση και γεύση. Από τις πτήσεις πάνω από τη Σιάτιστα ως τις πεζοπορίες στα μονοπάτια του Μπούρινου, κάθε δράση εδώ έχει τη δική της ομορφιά. Ο τόπος σε καλεί να τον γνωρίσεις όχι μόνο μέσα από τα τοπία του, αλλά και μέσα από τους ανθρώπους, τις γεύσεις και τις εμπειρίες του.

Ελεύθερη πτήση πάνω από τη Σιάτιστα

Αν είσαι λάτρης της αδρεναλίνης, η εμπειρία της ελεύθερης πτήσης με αλεξίπτωτο πλαγιάς στη Σιάτιστα είναι μια από τις πιο συναρπαστικές δραστηριότητες που μπορείς να ζήσεις στο Βόιο. Από ειδικά διαμορφωμένα σημεία απογείωσης, πετάς με τη συνοδεία έμπειρων πιλότων, απολαμβάνοντας τη θέα των ορεινών όγκων και των αμπελώνων από ψηλά. Το άθλημα συνδυάζει την ένταση της πτήσης με την ηρεμία του τοπίου, προσφέροντας μια μοναδική αίσθηση ελευθερίας. Τακτικά πραγματοποιούνται και διοργανώσεις πανελλήνιου και διεθνούς χαρακτήρα, που αναδεικνύουν τη Σιάτιστα ως έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς αλεξίπτωτου πλαγιάς στη Δυτική Μακεδονία.

Πεζοπορία στο Βόιο

Με τα πυκνά δάση, τα παραδοσιακά μονοπάτια και τα πετρόχτιστα χωριά του, το Βόιο είναι παράδεισος για κάθε φυσιολάτρη. Διαδρομές διαφορετικής δυσκολίας σε οδηγούν μέσα από πλαγιές, ρέματα και κορυφογραμμές, αποκαλύπτοντας τη φυσική γαλήνη και την αρχιτεκτονική παράδοση της περιοχής σε κάθε βήμα. Κέντρο αναφοράς αποτελεί το Ορειβατικό Καταφύγιο Μπούρινου, που λειτουργεί ως σημείο εκκίνησης ή στάσης για πεζοπόρους, προσφέροντας φιλοξενία, πληροφορίες και μοναδική θέα στο βουνό που υψώνεται αγέρωχο πάνω από τη Σιάτιστα.

Οινοτουρισμός στη Σιάτιστα

Με μακραίωνη παράδοση στο κρασί, η Σιάτιστα αποτελεί ιδανικό προορισμό για τους φίλους του οινοτουρισμού. Εδώ, θα περιηγηθείς στα οινοποιεία της περιοχής, θα γνωρίσεις τη διαδικασία παραγωγής και θα δοκιμάσεις εκλεκτές ποικιλίες όπως το Ξινόμαυρο και το Μοσχόμαυρο, αλλά και το περίφημο Λιαστό κρασί της Σιάτιστας. Οι γευσιγνωσίες συνοδεύονται από τοπικά προϊόντα και ξενάγηση στους αμπελώνες, ενώ τα οινοποιεία συμμετέχουν στους Δρόμους του Κρασιού της Βόρειας Ελλάδας, καθιερώνοντας τη Σιάτιστα ως σημαντικό σταθμό στον ελληνικό οινικό χάρτη.

Ταξίδι στη γεύση του Βοΐου

Η γαστρονομία της περιοχής είναι ύμνος στην αυθεντικότητα, στη γη και στους ανθρώπους της. Από τα ορεινά χωριά ως τις εύφορες κοιλάδες, οι γεύσεις του τόπου γεννιούνται από απλά, αγνά υλικά, μαγειρεμένα με μεράκι και σεβασμό στην παράδοση. Οι συνταγές περνούν από γενιά σε γενιά, διατηρώντας τη μνήμη ζωντανή μέσα από την τοπική κουζίνα.

Στο Σισάνι, τα περίφημα φασόλια με το λεπτό φλούδι και την πλούσια γεύση έχουν γίνει σύμβολο του τόπου. Τιμώνται κάθε χρόνο στη Γιορτή Φασολιού, όπου οι ντόπιοι σερβίρουν φασολάδες και παραδοσιακά εδέσματα, συνοδεία μουσικής και χορού. Στον Πεντάλοφο, το κάστανο είναι ο πρωταγωνιστής του φθινοπώρου. Η Καστανογιορτή γεμίζει το χωριό με αρώματα ψημένων καρπών και ήχους χάλκινων, υπενθυμίζοντας τη βαθιά σχέση των κατοίκων με το δάσος και τη γη.

Η τοπική κουζίνα έχει να επιδείξει κάποιες πολύ χαρακτηριστικές συνταγές, όπως το «παλιό», πρόβειο κρέας μαγειρεμένο με πράσο, τα τα σαρμάδια με αρμιά, φτιαγμένα με φύλλα λάχανου τουρσί, ρύζι και κιμά, ένα κατεξοχήν χειμωνιάτικο πιάτο, αλλά και οι σαρμάδες με μανιτάρια, που δίνουν μια νηστίσιμη και χορτοφαγική παραλλαγή της ίδιας συνταγής. Το γριβάδι με κρεμμύδια, μαγειρεμένο με ντομάτα, πιπεριές και μυρωδικά, αποκαλύπτει τη λιμναία πλευρά της γαστρονομικής παράδοσης της περιοχής, ενώ η πίτα με τσιγαρίδες, πλούσια και τραγανή, γεμισμένη με κομμάτια τηγανισμένου χοιρινού, θυμίζει μια από τις παλαιότερες γαστρονομικές παραδόσεις της Δυτικής Μακεδονίας. Από το τραπέζι του Βοΐου δεν λείπουν και οι απλές, καθημερινές λιχουδιές, όπως τα αυγά με τοπικό τυρί μπάτζιο, ένας πικάντικος μεζές που ταιριάζει ιδανικά με το τσίπουρο. Από τα επιδόρπια ξεχωρίζουν τα σαλιάρια, τα αφράτα γλυκά που φτιάχνονται με γαρίφαλο, κανέλα, καρύδια και χυμό πορτοκαλιού, και μοσχοβολούν σπιτική θαλπωρή. Αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής γαστρονομικής ταυτότητας είναι το περίφημο κρασί της Σιάτιστας. Οι αμπελώνες της παράγουν ποιοτικούς οίνους από ποικιλίες όπως το Ξινόμαυρο και το Μοσχόμαυρο, ενώ το πλέον ξακουστό, με μεγάλη ιστορία και ιδιαίτερο τρόπο παραγωγής, είναι το λιαστό, γλυκό κρασί, που έχει γίνει σήμα κατατεθέν της περιοχής.