Πτολεμαΐδα
Τα πάντα για την πόλη
Νεανική και δυναμική, με αρκετή απλωσιά και μεγάλους πεζόδρομους, η Πτολεμαΐδα είναι μια σύγχρονη πόλη που εξελίσσεται, χωρίς να χάνει τους δεσμούς της με το παρελθόν –μια μοντέρνα αστική περιοχή με μεγάλη παράδοση και ζωντανή καθημερινότητα.
Στην εύφορη πεδιάδα της Εορδαίας, με το επιβλητικό Άσκιο (Σινιάτσικο) στα νοτιοδυτικά και το Βέρμιο στα βορειοανατολικά, σε περιμένει η πόλη που πήρε το όνομά της από τον Πτολεμαίο Α’ Σωτήρα: η Πτολεμαΐδα. Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Περιφέρειας Κοζάνης και έδρα του Δήμου Εορδαίας, έχει αφήσει πίσω της την εποχή του λιγνίτη και γίνεται πλέον πρωταγωνίστρια της «πράσινης μετάβασης».
Εδώ θα νιώσεις τον παλμό μιας πόλης νεανικής: φοιτητές από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και σπουδαστές της Σχολής Πυροσβεστών γεμίζουν την αστική καθημερινότητα με ζωντάνια. Παράλληλα, μπορείς να περιηγηθείς σε αξιόλογα σημεία και κτίρια, όπως η Δημοτική Βιβλιοθήκη, ο Σιδηροδρομικός Σταθμός, το Υδραγωγείο, ιστορικοί ναοί και το Βαρβούτειο Δημοτικό Ωδείο, που αποκαλύπτουν την πολιτιστική και αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της πόλης.
Τα μεγάλα πάρκα και οι χώροι πρασίνου είναι ιδανικά για βόλτες, τζόκινγκ ή χαλάρωση και ανάγνωση βιβλίων, ενώ η κεντρική πλατεία συνιστά το απόλυτο «ραντεβού» για καφέ, ποτό, βόλτα και ψώνια. Η Πτολεμαΐδα αγαπά τις γιορτές, οπότε πάντα κάτι θα συμβαίνει εδώ: είτε οι πολιτιστικοί σύλλογοι της περιοχής θα ζωντανεύουν έθιμα και γιορτινές παραδόσεις είτε κάποια καλή συναυλία ή άλλη καλλιτεχνική εκδήλωση θα πλουτίζει τη ζωή της πόλης.
Γη με αρχέγονες ρίζες… Τόπος εύφορος, που κρατάει τις παραδόσεις των αγροτικών κοινοτήτων… Περιοχή δυναμική, άλλοτε ταυτισμένη με την ηλεκτροπαραγωγή και σήμερα στραμμένη στο δρόμο της πράσινης μετάβασης… Στο βορειοδυτικό άκρο της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης, ο Δήμος Εορδαίας σε περιμένει για εμπειρίες γεμάτες ιστορία, φύση, πολιτισμό, ψυχαγωγία και αυθεντική φιλοξενία.
Έδρα του δήμου Εορδαίας, η Πτολεμαΐδα, μια πόλη γεμάτη ζωή με καταπράσινα πάρκα για βόλτες, μεγάλη αγορά για ψώνια, πλατείες με ζωντανά καφέ, μπαρ, εστιατόρια και σημαντικά δημόσια κτίρια. Είναι ιδανική βάση για να ανακαλύψεις τη γύρω περιοχή, ενώ ανάλογα με την εποχή που την επισκέπτεσαι, σε περιμένουν μεγάλα γιορτινά δρώμενα, όπως η Παρέλαση Καρναβαλιών «KarVonval», τα Θρακικά Επιλήνια, η Εμποροπανήγυρη και οι λαμπερές Χριστουγεννιάτικες Εκδηλώσεις που διαρκούν έναν μήνα.
Στα χωριά: ιστορία και γραφικότητα
Στην Εορδαία θα νιώσεις το βάρος της ιστορίας σε μαρτυρικά χωριά, όπως το Μεσόβουνο, οι Πύργοι και η Ερμακιά , που υπέστησαν μεγάλες καταστροφές κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Θα δεις όμως και ορεινούς οικισμούς που θα σε κερδίσουν με τη γραφικότητά τους. Στη Βλάστη , στα 1.200μ. υψόμετρο, θα περπατήσεις σε λιθόστρωτα δρομάκια και θα χαρείς τα πετρόκτιστα σπίτια, τα παραδοσιακά αρχοντικά, τις κρήνες, τις ιστορικές εκκλησίες, όπως η Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονα, ο Άγιος Μάρκος, ο Άγιος Νικόλαος, αλλά και αξιόλογα αρχιτεκτονικά κτίρια, όπως το Θωμαΐδειο Διδακτήριο, το Μουσίκειο Παρθεναγωγείο και το Σουηδικό Εργοστάσιο. Οπωσδήποτε να δοκιμάσεις και το καταπληκτικό μανούρι της. Το Εμπόριο θα σε γοητεύσει με τον παραδοσιακό του χαρακτήρα –μην παραλείψεις μια στάση και στον Ιερό Ναό Αγίου Μηνά, από τα σπουδαιότερα εκκλησιαστικά και πολιτιστικά μνημεία της Δυτικής Μακεδονίας.
Αξίζει να επισκεφτείς
Ο μοναδικός Μακεδονικός τάφος της Σπηλιάς καθώς και το Παλαιοντολογικό Μουσείο στον Περδίκκα, όπου εκτίθεται ο σκελετός του πιο παλιού μαμούθ της Ευρώπης, είναι δύο αξιοθέατα που αξίζει να δεις. Τσέκαρε επίσης τις λαογραφικές συλλογές στην Ολυμπιάδα, την Ερμακιά, τη Γαλάτεια και το Καρυοχώρι.
Πλούσια έθιμα και πολλές γιορτές
Οι πρόσφυγες από τον Πόντο έφεραν τα δικά τους έθιμα, που συναντήθηκαν με των ντόπιων, διαμορφώνοντας τη νέα τοπική παράδοση. Μωμόγεροι, Κλήδονας, Κολίντα Μπάμπω, Κοτζαμάνια, Αυγομαχίες, Τρανός Χορός συνθέτουν ένα μωσαϊκό από μουσικές, χορό και αστείρευτο κέφι, με το παρελθόν να ζωντανεύει μπροστά στα μάτια σου! Εξίσου ξεχωριστές είναι και οι γιορτές της περιοχής, καθώς γίνονται πεδία συνάντησης του πολιτισμού με τη φύση και την παράδοση. Το φεστιβάλ Pas Strana, η Καστανογιορτή Εμπορίου, οι Γιορτές της Γης και η Γιορτή του Αγίου Παντελεήμονα στη Βλάστη θα σου χαρίσουν στιγμές χαράς και γνήσιου ξεφαντώματος.
Γαστρονομία και υπαίθριες δραστηριότητες
Οι γεύσεις της Εορδαίας, γεύσεις πλούσιες και βαθιά δεμένες με την παράδοση, ξεδιπλώνονται όχι μόνο στις φιλόξενες ταβέρνες της περιοχής, αλλά και σε μοναδικές γιορτές και εκδηλώσεις. Η Γιορτή Μανουριού, τα Φούφεια, η Γιορτή Πατάτας και η περίφημη Γουρουνοχαρά σε προσκαλούν να δοκιμάσεις τοπικά προϊόντα και συνταγές που αποτυπώνουν τη γαστρονομική ψυχή του τόπου. Το ταξίδι σου στην Εορδαία εμπλουτίζεται ακόμη περισσότερο με βιωματικές δραστηριότητες, όπως η Ιππική Εμπειρία και η Εμπειρία Βοτάνων, που σου επιτρέπουν να έρθεις σε άμεση επαφή με τη φύση και τις τοπικές παραδόσεις, χαρίζοντάς σου μοναδικές στιγμές και αναμνήσεις.
Από τους αρχαίους Μακεδόνες στη σύγχρονη εποχή
Πατρίδα του πρώτου των Πτολεμαίων, του Πτολεμαίου Ά Σωτήρα, τόπος αγώνων και θυσιών για την εθνική απελευθέρωση, αλλά και επίκεντρο της μεταπολεμικής εκβιομηχάνισης, η ιστορία της Εορδαίας δεν είναι μόνο ιδιαίτερα μακρά, αλλά και πολυκύμαντη.
Στην περίπτωση της Εορδαίας ο ισχυρισμός πως «οι απαρχές της ιστορίας της χάνονται στα βάθη του χρόνου» είναι απολύτως ακριβής, αφού τα αρχαιολογικά ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η περιοχή κατοικείται από το 6.600 π.Χ. Στην αρχαιότητα, η Εορδαία υπήρξε ένα από τα βασίλεια της Μακεδονίας. Πέρασε πλήρως στον έλεγχο του Βασιλείου της Μακεδονίας επί Φιλίππου Β΄, ενώ όταν ο Μέγας Αλέξανδρος ανέβηκε στον θρόνο, συνέχισε τη διοικητική και στρατιωτική ένταξη της περιοχής στο μακεδονικό κράτος. Από αυτή τη γη προέρχονται τρεις από τους επτά σωματοφύλακες του Αλεξάνδρου. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Πτολεμαίος ο Λάγου μαθητής του Αριστοτέλη, φίλος και στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Είναι εκείνος που στη συνέχεια αναλαμβάνει τον θρόνο της Αιγύπτου ως Πτολεμαίος Α΄ Σωτήρ, ιδρύοντας την ελληνιστική δυναστεία των Πτολεμαίων.
Στους αιώνες που ακολουθούν, η Εορδαία γνωρίζει περιόδους ακμής αλλά και δοκιμασιών. Κατά την Τουρκοκρατία, η περιοχή δοκιμάζεται σκληρά, ιδιαίτερα μετά τη Μάχη του Κοσσυφοπεδίου (1389), οπότε και υφίσταται σημαντικές καταστροφές.
Στα νεότερα χρόνια η Εορδαία παίζει σημαντικό ρόλο στον Μακεδονικό Αγώνα, ενώ στα χωριά Κόμανος και Περδίκκας δίνονται κρίσιμες μάχες κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912–1913).
Στις 15 Οκτωβρίου 1912, η πόλη απελευθερώνεται από τον οθωμανικό ζυγό. Το 1916 η επαρχία Καϊλαρίων μετονομάζεται σε επαρχία Εορδαίας, ενώ μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923), πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και τον Πόντο εγκαθίστανται στην περιοχή και δίνουν νέα πνοή στον τόπο, αντικαθιστώντας τον κυρίως τουρκογενή πληθυσμό των «Κονιάρων».
Κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής, η Εορδαία βιώνει μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ιστορίας της. Τα χωριά Πύργοι, Μεσόβουνο και Ερμακιά —σήμερα αναγνωρισμένες Μαρτυρικές Κοινότητες— καταστρέφονται ολοκληρωτικά από τα γερμανικά στρατεύματα.
Από τη δεκαετία του 1960 και μετά, η Εορδαία μεταμορφώνεται. Τα ορυχεία λιγνίτη ανοίγουν, οι ατμοηλεκτρικοί σταθμοί της ΔΕΗ ανεγείρονται και η πρώην αγροτική περιοχή εξελίσσεται σε κέντρο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας. Σήμερα, καθώς ο ιστορικός αυτός ρόλος ολοκληρώνεται, η περιοχή στρέφεται σε έναν νέο προσανατολισμό, με το βλέμμα πλέον στραμμένο στο μέλλον της πράσινης μετάβασης.
Προσωπικότητες που έγραψαν ιστορία
Εκτός από τον προαναφερθέντα Πτολεμαίο Α΄ Σωτήρ, ανάμεσα στις σημαντικές μορφές της Εορδαίας στη σύγχρονη εποχή ξεχωρίζουν, ο μακεδονομάχος Ζαχαρίας Παπαδιάς (Καπετάν Φούφας), που έπεσε ηρωικά στη μάχη του Παλαιοχωρίου (σημερινός Φούφας), και ο μεγάλος ευεργέτης της Πτολεμαΐδας, ο έμπορος Γεώργιος Κεχαγιάς (1898–1975), ιδρυτής του ομώνυμου κοινωφελούς ιδρύματος.
Οκτώ στάσεις στον Δήμο Εορδαίας
Μακεδονικοί τάφοι, σημαντικές εκκλησίες, ιστορικά κτίρια και λαογραφικά μουσεία αποτελούν τους σταθμούς της ταξιδιωτικής σου διαδρομής στην Εορδαία.
Μακεδονικός Τάφος Σπηλιάς
Από τα must-see της επίσκεψής σου στην Εορδαία είναι χωρίς αμφιβολία ο Μακεδονικός Τάφος στη Σπηλιά. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα αρχαία μνημεία της περιοχής, που σε φέρνει σε άμεση επαφή με την ιστορία των Μακεδόνων. Χρονολογείται αρχικά στον 2ο–1ο αιώνα π.Χ., ωστόσο η τυπολογική σύγκρισή του με άλλα παρόμοια μνημεία τον τοποθετεί πιθανότατα στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ., την περίοδο που η Μακεδονία βρίσκεται στο απόγειό της. Παρότι έχει συληθεί, η αρχαιολογική και ιστορική του αξία του παραμένει εξαιρετικά μεγάλη. Κατά την επίσκεψή σου θα σε εντυπωσιάσουν από την πρώτη στιγμή η μνημειακή, δωρική πρόσοψη, το επιβλητικό αέτωμα με τους τέσσερις δωρικούς ημικίονες και οι ανάγλυφες ασπίδες με τη φυτική γραπτή διακόσμηση, στοιχεία που δίνουν στο μνημείο μεγαλοπρέπεια και ιδιαίτερο χαρακτήρα. Σύμφωνα με τις ανθρωπολογικές μελέτες, στον τάφο είχαν θαφτεί επτά ή οκτώ άτομα, με διαφορετικές ταφικές πρακτικές (ενταφιασμός και καύση). Οι νεκροί συνοδεύονταν από κτερίσματα –προσωπικά αντικείμενα, ειδώλια, νομίσματα και αγγεία, ευρήματα που σε συνδυασμό με εκείνα του μακεδονικού τάφου των Πύργων Εορδαίας, επιβεβαιώνουν την ενότητα των μακεδονικών ταφικών εθίμων και πρακτικών μεταξύ Κάτω και Άνω Μακεδονίας.
Info: Επισκέψιμος κατόπιν επικοινωνίας με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κοζάνης στο 2461 098801 και στο efakoz@culture.gr
Ιερός Ναός Αγίου Μηνά
Σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Δυτική Μακεδονία, ο Ιερός Ναός Αγίου Μηνά αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά και ιστορικά μνημεία της περιοχής. Ο ναός, αφιερωμένος στον Άγιο Μηνά, πολιούχο του Εμπορίου Εορδαίας, ολοκληρώθηκε μεταξύ 1921 και 1924, χτισμένος στα θεμέλια παλαιότερου ναού. Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική με δίρριχτη στέγη και εντυπωσιακό ξυλόγλυπτο τέμπλο, ενώ στο εσωτερικό του, στη νοτιοδυτική πλευρά του κυρίως ναού, φυλάσσεται το ιερό λείψανο του Αγίου Μηνά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το τέμπλο, φιλοτεχνημένο στην Ινδία, καθώς και οι τοιχογραφίες λαϊκών ζωγράφων της Κλεισούρας. Ξεχωρίζουν επίσης οι εικόνες που χρονολογούνται από τον 16ο έως τον 20ό αιώνα, ανάμεσά τους και φορητά κειμήλια που έφεραν πρόσφυγες από την Αργυρούπολη του Πόντου. Το ευρύτερο αρχιτεκτονικό συγκρότημα συμπληρώνεται από δύο ακόμη ξεχωριστά κτίσματα: τον ναό της Αγίας Σοφίας, πιστό αντίγραφο του ομώνυμου μνημείου της Κωνσταντινούπολης, και τον εντυπωσιακό Πύργο του Γαλατά. Ο ναός της Αγίας Σοφίας, μικρότερος σε μέγεθος, είναι τρουλαία τρίκλιτη βασιλική, εξ ολοκλήρου διακοσμημένη με ψηφιδωτά που αναπαράγουν με ακρίβεια τις παραστάσεις της Αγίας Σοφίας της Πόλης. Ο Πύργος του Γαλατά, σε κλίμακα 1:3 σε σχέση με το πρωτότυπο, λειτουργεί σήμερα ως κειμηλιοφυλάκιο, φιλοξενώντας σε κάθε όροφο πολύτιμα αντικείμενα και προσφορές των κατοίκων και της Εκκλησίας, από γεωργικά εργαλεία έως ιερατικά σκεύη, ολοκληρώνοντας ένα σύνολο που συνδέει την πίστη, την ιστορία και τη συλλογική μνήμη του τόπου.
Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής
Σε απόσταση δεκαπέντε λεπτών από την Πτολεμαΐδα, στα όρια των κοινοτήτων Μηλοχωρίου και Φούφα, συναντάς την Ιερά Μονή της Αγίας Παρασκευής. Είναι χτισμένη πάνω στα θεμέλια βυζαντινού ναού, αφιερωμένου επίσης στην Αγία Παρασκευή, σε σημείο που υπέδειξε το 1932 η κάτοικος Χρυσούλα Κόντη, μετά από όραμα που –σύμφωνα με την παράδοση– είχε με την Αγία. Σήμερα, αποτελεί σημαντικό θρησκευτικό κέντρο για όλη την περιοχή. Πανηγυρίζει στις 26 Ιουλίου γεμίζοντας κόσμο που συρρέει από παντού. Στο συγκρότημα της Μονής θα ανακαλύψεις και αρκετά παρεκκλήσια, αφιερωμένα στην Αγία Κυριακή, τον Άγιο Ιγνάτιο τον Θεοφόρο, τον Άγιο Νεκτάριο και τη Ζωοδόχο Πηγή, που ολοκληρώνουν τη γαλήνια και κατανυκτική ατμόσφαιρα του τόπου.
Ιερός Ναός Αγίου Μάρκου
Αναζήτησε στο κέντρο της γραφικής Βλάστης τον Ιερό Ναό του Αγίου Μάρκου, την επιβλητικότερη εκκλησία του χωριού και ένα πραγματικό στολίδι της ευρύτερης περιοχής. Χτίστηκε το 1856 από τους αδελφούς Λουβριώτου και ξεχωρίζει μέχρι και σήμερα για την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της που τραβά το βλέμμα με την πρώτη ματιά. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου η εκκλησία υφίσταται σοβαρές ζημιές, όμως οι κάτοικοι της Βλάστης δεν την αφήνουν να χαθεί. Την ανοικοδομούν με μεράκι και σεβασμό στην ιστορία της. Σήμερα, ο Ιερός Ναός του Αγίου Μάρκου ορθώνεται ως σύμβολο πίστης, μνήμης και συλλογικής προσπάθειας, δεμένος άρρηκτα με την ιστορία και την ταυτότητα της Βλάστης.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου
Στη Βλάστη θα συναντήσεις επίσης τον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, τον παλαιότερο ορθόδοξο ναό του οικισμού. Χτισμένος το 1761, αποτελεί πετρόκτιστη τρίκλιτη βασιλική και ξεχωρίζει αρχιτεκτονικά για τη μεγαλοπρεπή απλότητά του. Στον περίβολο του ναού δεσπόζουν οι προτομές του Κοσμά του Αιτωλού και του Γεωργίου Σινά, υπενθυμίζοντας τη στενή σύνδεση του χώρου με την ιστορία και την πνευματική παράδοση της περιοχής. Ο ναός υπέστη σοβαρές καταστροφές κατά την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου, ωστόσο ανακατασκευάστηκε με τη φροντίδα και τη στήριξη των κατοίκων, διατηρώντας μέχρι σήμερα τον ξεχωριστό του χαρακτήρα.
Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος
Σε μια πανέμορφη και επιβλητική τοποθεσία στο όρος Μουρίκι, σε απόσταση 7 χλμ. από τη Βλάστη, βρίσκεται η Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος, μία από τις παλαιότερες μονές της Μακεδονίας, η οποία συνεχίζει έως σήμερα να φιλοξενεί ενεργή μοναστική κοινότητα. Ιδρύθηκε γύρω στο 1500 μ.Χ., ενώ στη μορφή που αντικρίζεις σήμερα οικοδομήθηκε το 2005. Ιδιαίτερα αξίζει να την επισκεφθείς ανήμερα της εορτής του Αγίου Παντελεήμονος, όταν πραγματοποιείται το μεγάλο πανηγύρι που αποτελεί κορυφαίο γεγονός για την περιοχή και συνοδεύεται από ξεχωριστά έθιμα. Κάθε χρόνο, καβαλάρηδες από τη Βλάστη και τα γύρω χωριά ανηφορίζουν με τα άλογά τους στο μοναστήρι για να συμμετάσχουν στη Θεία Λειτουργία. Μετά το πέρας της, η επιστροφή προς το χωριό γίνεται μέσα από τα μονοπάτια του Μουρικίου και καταλήγει σε μια γιορτινή πομπή, με μουσικές, κόσμο να τους υποδέχεται στην πλατεία και μικρούς και μεγάλους να ανεβαίνουν στα άλογα για μια βόλτα στα καλντερίμια της Βλάστης, σε μια αυθεντική γιορτή πίστης και τοπικής παράδοσης.
Λαογραφικές συλλογές
Αν θέλεις να γνωρίσεις από κοντά τον λαϊκό πολιτισμό της Εορδαίας, αξίζει να επισκεφτείς τις λαογραφικές συλλογές που φιλοξενούνται στην Ολυμπιάδα, την Ερμακιά, τη Γαλάτεια και το Καρυοχώρι. Αποτελούνται από παραδοσιακές φορεσιές, έπιπλα εποχής, εργαλεία, σκεύη και θρησκευτικά αντικείμενα, που διατηρούν ζωντανή την τοπική ταυτότητα και σου μεταφέρουν τον τρόπο ζωής των ανθρώπων τού χθες. Πρόκειται για μικρές, αυθεντικές και νοσταλγικές «γέφυρες» μνήμης, που σου δίνουν την ευκαιρία να γνωρίσεις την Εορδαία μέσα στον χρόνο.
Μουσίκειο Παρθεναγωγείο
Δίπλα στον Άγιο Μάρκο στη Βλάστη συναντάς το Μουσίκειο Παρθεναγωγείο, ένα κτίριο χτισμένο το 1881 από τον Δημήτριο Μουσίκο. Μονώροφο, με ορθογώνιο σχήμα, φέρει την αρχιτεκτονική ταυτότητα της εποχής του αποτελώντας σημαντικό μνημείο για το χωριό. Μετά τις καταστροφές που υπέστη στον Εμφύλιο, ανοικοδομείται το 1954 και σήμερα λειτουργεί ως συνεδριακός και εκθεσιακός χώρος, συνεχίζοντας να «ζει» μέσα από τον πολιτισμό.
Θωμαΐδειο Διδακτήριο
Λίγα βήματα παρακάτω από τον Άγιο Μάρκο, ένα ακόμη κτίσμα με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, το Θωμαΐδειο Διδακτήριο, στέκει στον οικισμό της Βλάστης από τη δεκαετία του 1860, κατασκευασμένο από τον Κωνσταντίνο Θωμαΐδη. Αρχικά λειτουργεί ως αλληλοδιδακτική σχολή ελληνικών με άδεια από τον Σουλτάνο. Στη συνέχεια στεγάζει το δημοτικό σχολείο, αργότερα το ημιγυμνάσιο και το 1885 γίνεται Αρρεναγωγείο. Σήμερα φιλοξενεί την τοπική κοινότητα Βλάστης, ενώ συχνά λειτουργεί ως χώρος πολιτιστικών δράσεων που κρατούν ζωντανή την ιστορία του. Έτσι, το Θωμαΐδειο Διδακτήριο παραμένει σημείο αναφοράς για τη Βλάστη, ένας τόπος όπου η ιστορική μνήμη συναντά τη σύγχρονη κοινοτική ζωή και ο οικισμός εξακολουθεί να συσπειρώνεται γύρω από τους θεσμούς του.
Σουηδικό Εργοστάσιο Υφαντουργίας
Το Σουηδικό Εργοστάσιο Υφαντουργίας ιδρύεται το 1963 από σουηδική ανθρωπιστική οργάνωση, αξιοποιώντας την τοπική υφαντική παράδοση και στηρίζοντας την οικονομία της περιοχής. Το κτίριο πλέον έχει παραχωρηθεί στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και προορίζεται να στεγάσει μαθήματα του Τμήματος Καλών Τεχνών, συνεχίζοντας έτσι τη σχέση του με τη δημιουργία και την τέχνη.
Βρανάκειο Δημοτικό Σχολείο
Το Βρανάκειο Δημοτικό Σχολείο χτίζεται το 1926 και λειτουργεί ως μεικτό εξατάξιο σχολείο, μετά την ένωση του Μουσίκειου Παρθεναγωγείου και του Θωμαϊδείου Αρρεναγωγείου. Με την αρχιτεκτονική του κομψότητα, αποτελεί ακόμη ένα σημαντικό σημείο αναφοράς για την εκπαιδευτική και κοινωνική ιστορία της Βλάστης.
Οι παραδόσεις που παραμένουν ολοζώντανες
Στη Εορδαία θα γνωρίσεις αρχέγονα έθιμα που ενσωματώθηκαν στις γιορτές της Ορθοδοξίας –πολλά προερχόμενα από τον Πόντο– και παραδοσιακά δρώμενα που δυναμώνουν τους δεσμούς των κοινοτήτων, μέσα από τον χορό, το τραγούδι και τη συλλογική χαρά.
Μωμόγεροι
Μπορεί το έθιμο των Μωμόγερων να φτάνει στην Εορδαία το 1924 με τους πρόσφυγες από τη Λιβερά της ορεινής Τραπεζούντας, όμως οι ρίζες του χάνονται βαθιά στην αρχαιότητα. Τελείται κατά τη διάρκεια του Δωδεκαημέρου, από τα Χριστούγεννα έως τα Θεοφάνια, και κάθε χρόνο γεμίζει τις γειτονιές με κέφι, μουσική και σάτιρα. Άντρες του χωριού μεταμφιέζονται σε χαρακτήρες-ρόλους όπως ο γέρος, η νύφη, ο γιατρός και ο διάβολος, παρουσιάζοντας θεατρικές σκηνές με άφθονο αυτοσχεδιασμό και επαφή με το κοινό. Η μουσική συνοδεία με λύρα, αγγείον (γκάιντα) και νταούλι δίνει τον ρυθμό, ενώ οι ομάδες των Μωμόγερων περνούν από σπίτια, πλατείες και μαγαζιά, ανταλλάσσοντας ευχές για τη νέα χρονιά και απολαμβάνοντας παραδοσιακά εδέσματα και κρασί. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ενδυμασία τους: περικεφαλαίες, υφάσματα και εξαρτήματα, κατασκευασμένα με παραδοσιακές τεχνικές, μεταφέρονται από γενιά σε γενιά ως πολύτιμα κειμήλια. Δεν είναι τυχαίο ότι το έθιμο έχει εγγραφεί στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO. Αν βρεθείς στην περιοχή τις γιορτινές μέρες, αναζήτησε τους Μωμόγερους στα Κομνηνά, στο Καρυοχώρι και στην Ασβεστόπετρα, όπου είναι γνωστοί ως Κοτζαμάνια, και άφησε τον εαυτό σου να γίνει μέρος ενός δρωμένου που ενώνει παρελθόν, παρόν και κοινότητα.
Κλήδονας
Περίμενες ότι κάποιες αρχαίες μαντικές πρακτικές διατηρούνται ως τις μέρες μας δίνοντας την ευκαιρία στην κοινότητα να γλεντήσει και να τονώσει τους δεσμούς της; Κι όμως, ο αρχέγονος Κλήδονας αναβιώνει κάθε χρόνο στις 23-24 Ιουνίου για να τιμηθεί ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος. Την παραμονή της γιορτής του Αγίου, οι κοπέλες πηγαίνουν στην πηγή για να πάρουν το «αμίλητο νερό», χωρίς να πουν λέξη σε κανέναν. Όταν επιστρέφουν στο σπίτι, το νερό αυτό αποκτά κεντρικό τελετουργικό ρόλο: στο δοχείο τοποθετούνται μικρά προσωπικά αντικείμενα των κοριτσιών και στη συνέχεια σφραγίζεται και σκεπάζεται με φύλλα, για να αποκτήσει ιερό χαρακτήρα. Την επόμενη μέρα, μπροστά σε όλους, το δοχείο ανοίγει ξανά. Κάθε αντικείμενο που ανασύρεται συνοδεύεται από προφητικά στιχάκια, που «φανερώνουν» τι μπορεί να φέρει το μέλλον –συνήθως στον έρωτα, γιατί λίγη μαγεία το καλοκαίρι πάντα χρειάζεται! Το έθιμο συνοδεύεται από φωτιές που ανάβουν οι κάτοικοι στις γειτονιές. Πηδούν πάνω από τις φλόγες, πιστεύοντας ότι η φωτιά εξαγνίζει, διώχνοντας την αρρώστια και την κακή τύχη και φέρνοντας υγεία και χαρά στο σπίτι. Ζήσε τον Κλήδονα από κοντά, στις περιοχές που αναβιώνει: στην Πτολεμαΐδα, στον Περδίκκα και στη Βλάστη.
Κόλιντα Μπάμπω
Παραμονή των Χριστουγέννων η Εορδαία γιορτάζει με τον δικό της παραδοσιακό τρόπο το χαρμόσυνο μήνυμα της Γέννησης. Το έθιμο «Κόλιντα Μπάμπω» συνδέεται με τα νυχτερινά «κάλαντα στη γιαγιά» που έλεγαν τα παιδιά στις γιαγιάδες τους περιμένοντας τα δώρα τους. Το βράδυ της 24ης Δεκεμβρίου ανάβουν μεγάλες φωτιές στις πλατείες με ξύλα που συγκεντρώθηκαν από τους κατοίκους τις προηγούμενες ημέρες. Η φλόγα υψώνεται εντυπωσιακή και φωτίζει τα χαμόγελα και τα πρόσωπα των ανθρώπων, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα πραγματικά γιορτινή. Πλήθος μαζεύεται τριγύρω και ακούς τις φωνές όλων να φωνάζουν «Κόλιντα Μπάμπω!», ενώ οι χοροί, τα τραγούδια και τα τοπικά εδέσματα μετατρέπουν τη βραδιά σε μια γνήσια γιορτή της κοινότητας. Η φωτιά συμβολίζει τον εξαγνισμό και το διώξιμο του κακού, αλλά πάνω από όλα ενισχύει την αίσθηση ότι όλοι μαζί αποτελούν μια μεγάλη οικογένεια, που υποδέχεται τη γέννηση του Χριστού. Νιώσε τον παλμό αυτού του εθίμου στην Ασβεστόπετρα, την Ερμακιά, την Ολυμπιάδα και την Καρδιά, όπου οι φλόγες ζωντανεύουν κάθε χρόνο.
Αυγομαχίες
Στα Κομνηνά, το Πάσχα παίρνει παιχνιδιάρικο χαρακτήρα με τις Αυγομαχίες, ένα ξεχωριστό παραδοσιακό έθιμο του Πόντου. Οι συμμετέχοντες διαλέγουν τα πιο γερά βραστά αυγά και προσπαθούν να σπάσουν τα αυγά των αντιπάλων τους, κρατώντας τα δικά τους άθικτα. Το έθιμο έχει βαθιές ρίζες στη λαϊκή παράδοση και συμβολίζει τη νίκη του καλού επί του κακού, ενώ το αυγό αποτελεί πάντα σύμβολο ζωής και αναγέννησης.
Τρανός Χορός
Στη Βλάστη, ο Δεκαπενταύγουστος και η γιορτή του Αγίου Παντελεήμονα αποκτούν ξεχωριστή σημασία μέσα από τον Τρανό Χορό, ένα από τα σημαντικότερα δρώμενα της περιοχής. Στα λιβάδια της Βλάστης, έναν τόπο φορτισμένο συναισθηματικά για την κοινότητα, κάτοικοι και απόδημοι σχηματίζουν έναν μεγάλο κύκλο και με καθορισμένη ιεραρχία και τυπικό εκτελούν το δρώμενο χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων, μόνο με τη δύναμη των φωνών τους, που γίνεται ένα με τη χορευτική κίνηση. Οι συμμετέχοντες πιάνονται ανά ηλικία και χωρίζονται σε δύο ομάδες: η πρώτη τραγουδά τα παραδοσιακά τραγούδια και η δεύτερη επαναλαμβάνει τους στίχους, δημιουργώντας έναν αργό και συνάμα επιβλητικό χορό. Ο Τρανός Χορός αναδεικνύεται έτσι ως σπουδαία έκφραση συλλογικής ταυτότητας, πολιτισμικής ενότητας και ιστορικής συνέχειας, με τη βαθιά του αξία να αναγνωρίζεται και επίσημα το 2018, μέσω της ένταξής του στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Γουρουνοχαρά
Έθιμο με βαθιές ρίζες στην αγροτική παράδοση, η Γουρουνοχαρά της Βλάστης αναβιώνει κάθε Δεκέμβριο. Θυμίζει την εποχή που η σφαγή του οικόσιτου χοίρου την περίοδο των Χριστουγέννων αποτελούσε σημαντικό γεγονός για την κοινότητα, καθώς το κρέας και το λίπος του εξασφάλιζαν στα αγροτικά νοικοκυριά την τροφή του χειμώνα. Σήμερα, οι κάτοικοι συγκεντρώνονται για να συμμετάσχουν στις παραδοσιακές τεχνικές παρασκευής χοιρινών προϊόντων, όπως οι τσιγαρίδες, οι τηγανιές και τα λουκάνικα, και να γιορτάσουν όλοι μαζί με μουσική και γλέντι, τιμώντας την παράδοση και τη συλλογική μνήμη.
Όσα συμβαίνουν και δεν πρέπει να χάσεις
Φανταστικά μουσικά φεστιβάλ μέσα στη φύση, ξέφρενα καρναβάλια, χριστουγεννιάτικες γιορτές και παραδοσιακά πανηγύρια … Στο Δήμο Εορδαίας οι λαϊκές γιορτές και τα μεγάλα events έχουν την ιδιαίτερη σφραγίδα του τόπου.
Παρέλαση Καρναβαλιών «KarVonval»
Πολύχρωμες στολές, εντυπωσιακά άρματα, ζωντανή μουσική, χορός, πολύς κόσμος και φοβερό κέφι! Η παρέλαση καρναβαλιών, γνωστή ως KarVonval, που οργανώνει ο Δήμος Εορδαίας στην Πτολεμαΐδα, αποτελεί ένα από τα πιο μεγάλα γεγονότα όλης της χρονιάς για την περιοχή. Η καρναβαλική παρέλαση ξεκινά από το υδραγωγείο της πόλης και καταλήγει στην κεντρική πλατεία, όπου στήνεται ένα μεγάλο street party με τη συμμετοχή όλου του κόσμου. Μια εμπειρία ξεφαντώματος που δεν πρέπει να χάσεις.
Εμποροπανήγυρη Πτολεμαΐδας
Η εμποροπανήγυρη της Πτολεμαΐδας αποτελεί παράδοση για την Πτολεμαΐδα, αφού οργανώνεται εδώ και πολλά χρόνια από τον Δήμο Εορδαίας. Στήνεται κάθε Σεπτέμβριο και διαρκεί μία εβδομάδα, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες. Στους πάγκους της εμποροπανήγυρης θα βρεις σε πολύ προσιτές τιμές ρούχα, παπούτσια και είδη σπιτιού. Σε μικρή απόσταση, μπορείς να πάρεις φαγητό από τις καντίνες και να το απολαύσεις στα μεγάλα τραπέζια που στήνονται ειδικά για την περίσταση. Εννοείται ότι για τα παιδιά η εμποροπανήγυρη είναι το πολύχρωμο λούνα παρκ με τα σούπερ διασκεδαστικά παιχνίδια.
Πανελλήνιος αγώνας δρόμου «Μνήμες Λιγνίτη»
Από το 2009 ο πανελλήνιος αγώνας δρόμου «Μνήμες Λιγνίτη», που διοργανώνεται κάθε φθινόπωρο από το σωματείο «Σπάρτακος» και τη ΔΕΗ, προς τιμήν των λιγνιτωρύχων, έχει εξελιχθεί σε έναν ευρέως αναγνωρίσιμο αθλητικό θεσμό. Ο αγώνας, στον οποίο συμμετέχουν και άτομα με αναπηρία, περιλαμβάνει δύο σκέλη: τον Ημιμαραθώνιο απόστασης 21 χιλιομέτρων και τον Δρόμο 5 χιλιομέτρων, για άνδρες και γυναίκες. Ο τερματισμός και οι απονομές των επάθλων γίνονται στο Πάρκο «Μνήμες Λιγνίτη», το οποίο αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την πόλη της Πτολεμαΐδας.
Χριστούγεννα στην Πτολεμαΐδα
Χριστούγεννα στον Δήμο Εορδαίας σημαίνει ένας ολόκληρος μήνας, από τις αρχές Δεκέμβρη έως τις αρχές Γενάρη, με στολισμούς, συναυλίες και εκδηλώσεις σε όλες τις κοινότητες, πολύ κέφι και ακόμα περισσότερη αγάπη. Η αυλαία των χριστουγεννιάτικων εκδηλώσεων ανοίγει με το άναμμα του μεγάλου χριστουγεννιάτικου δέντρου στο κέντρο της Πτολεμαΐδας. Για τον μήνα που ακολουθεί, το κεντρικό πάρκο της Πτολεμαΐδας, το Παλιό Πάρκο όπως ονομάζεται, μετατρέπεται σε θεματικό χριστουγεννιάτικο γεγονός. Στην κεντρική πλατεία της πόλης στήνονται σπιτάκια με παιχνίδια και δημιουργικές δραστηριότητες για παιδιά, ενώ στο stage, που στήνεται εκεί, ανεβαίνουν γνωστοί τραγουδιστές για να ντύσουν με τις νότες τους τη γιορτή. Χριστουγεννιάτικο μπόνους, το τρενάκι που σε πάει βόλτα στη γιορτινή πόλη.
Pas Strana Φεστιβάλ Περδίκκα
Μουσικές μέσα στη φύση! Συναυλίες, εργαστήρια, εικαστικά δρώμενα, αθλητικές δράσεις, ποδηλατοδρομίες, ιππασία και κατασκηνώσεις σε ένα πολυθεματικό event που εξελίσσεται σε σημείο αναφοράς του καλοκαιριού. Το Pas Strana Festival είναι ένα τριήμερο φεστιβάλ που πραγματοποιείται κάθε καλοκαίρι στην περιοχή «Στράνα» του Περδίκκα. Πολιτισμός, κέφι, δημιουργία, συμμετοχή και χαλάρωση με τα πιο δυναμικά ονόματα της ελληνικής μουσικής σκηνής.
Καστανογιορτή Εμπορίου
Κάθε χρόνο, τη δεύτερη Κυριακή του Οκτωβρίου στο Εμπόριο ο Σύλλογος Γυναικών του χωριού «Ο Άγιος Μηνάς» οργανώνει την Καστανογιορτή. Οι κάτοικοι του χωριού προσφέρουν στους επισκέπτες άφθονα ψημένα κάστανα και κρασί, ενώ ντόπιοι και μουσαφίρηδες πιάνουν το χορό υπό τους ήχους των οργάνων.
Θρακικά Επιλήνια
Ο τρύγος και οι παραδόσεις του πρωταγωνιστούν στα διήμερα Θρακικά Επιλήνια, που οργανώνει κάθε Σεπτέμβριο στο Πάρκο Ι. Χριστίδη η Θρακική Εστία Εορδαίας. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ομιλίες για την παραδοσιακή αμπελουργία στην Ανατολική Θράκη, την ιστορία του κρασιού και τις τεχνικές παραγωγής του. Στα Θρακικά Επιλήνια έχεις επίσης την ευκαιρία να ζήσεις τη διαδικασία της συγκομιδής των σταφυλιών και τη μεταφορά τους στο πατητήρι με τον παραδοσιακό τρόπο. Στο πάτημα των σταφυλιών, όπου μπορούν να συμμετάσχουν όλοι, γίνεται πραγματικό ξεφάντωμα. Τα δρώμενα συνοδεύονται από μουσική, χορό καθώς από κεράσματα μουσταλευριάς και φυσικά του καλύτερου κρασιού.
Γιορτές της Γης
Με το φεστιβάλ Γιορτές της Γης, η Βλάστη μετατρέπεται κάθε καλοκαίρι σε ένα ζωντανό εργαστήριο πολιτισμού και βιώσιμης ανάπτυξης. Οι συναυλίες με μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της ελληνικής μουσικής αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της διοργάνωσης, προσφέροντας μοναδικές μουσικές εμπειρίες σε ένα ξεχωριστό φυσικό περιβάλλον. Παράλληλα, το φεστιβάλ περιλαμβάνει παραδοσιακούς χορούς, θεατρικά δρώμενα και πλήθος βιωματικών δραστηριοτήτων, όπως πεζοπορία, ποδηλασία, σεμινάρια και μαθήματα χορού. Ιδιαίτερη μέριμνα υπάρχει και για τους μικρούς επισκέπτες, με πλούσιες δράσεις για παιδιά, καθιστώντας τις Γιορτές της Γης ιδανική εμπειρία για οικογένειες. Η πλούσια και αυθεντική φύση της Βλάστης δίνει ξεχωριστό χαρακτήρα σε ολόκληρη τη διοργάνωση, ενώ το πρόγραμμα συμπληρώνεται από παρουσιάσεις και εκθέσεις τοπικών προϊόντων, καθώς και γευσιγνωσίες παραδοσιακών πιάτων της περιοχής. Οι Γιορτές της Γης διαρκούν πέντε ημέρες και προσελκύουν κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, συνδυάζοντας τον πολιτισμό με τη φύση και τη γαστρονομία.
Πανηγύρι Αγίου Παντελεήμονα
Ξεχωριστό πανηγύρι στη Βλάστη αποτελεί κι εκείνο του Αγίου Παντελεήμονα στις 27 Ιουλίου. Η γιορτή ξεκινάει μια μέρα πριν με τον Εσπερινό, ενώ η Θεία Λειτουργία πραγματοποιείται ανήμερα στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα, από την οποία αγναντεύεις όλο το χωριό. Το εκπληκτικό είναι ότι αρκετοί πιστοί καταφτάνουν στην εκκλησία με τα άλογά τους. Μετά τη Λειτουργία γίνεται η λιτάνευση της εικόνας του Αγίου στους δρόμους της Βλάστης, με τη συμμετοχή πλήθους πιστών, καθώς και των καβαλάρηδων που συνοδεύουν την πομπή, κάτι που σου δίνει την αίσθηση ότι έχεις ταξιδέψει πίσω στον χρόνο. Το πανηγύρι συνεχίζεται μετά τις 7 το απόγευμα με πολιτιστικές εκδηλώσεις στα λιβάδια του χωριού, όπου στήνεται και ο Τρανός Χορός, ενώ μπορείς να απολαύσεις παραδοσιακά φαγητά και γλυκά.
Γιορτή Μανουριού
Το περίφημο μανούρι της Βλάστης έχει και την καλοκαιρινή γιορτή του. Εκεί γνωρίζεις από κοντά τη διαδικασία παρασκευής του τυριού, παρακολουθείς επιδείξεις τυροκομίας και συμμετέχεις σε γευσιγνωσίες. Τη γιορτή πλουτίζουν οι μουσικές, οι παραδοσιακοί χοροί και τα κεράσματα από τοπικούς παραγωγούς. Μην ξεχάσεις φεύγοντας να προμηθευτείς φρέσκο μανούρι και άλλα εκλεκτά προϊόντα απευθείας από τους παραγωγούς.
«Φούφεια» και Γιορτή Πατάτας
Αν βρεθείς στην Εορδαία το καλοκαίρι, μην προσπεράσεις τα «Φούφεια» του Ιουλίου, όπου ο τοπικός πολιτισμός συναντά τη γεύση. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Φούφα, σε συνεργασία με τον Δήμο Εορδαίας και την Περιφέρεια, οργανώνει μεγάλη γιορτή αφιερωμένη στην ξακουστή πατάτα του χωριού. Οι γυναίκες του Φούφα κερνούν παραδοσιακά πιάτα με βάση το τιμώμενο προϊόν, τοπικοί σύλλογοι παρουσιάζουν παραδοσιακούς χορούς, παιχνίδια και καλλιτεχνικές δράσεις οργανώνονται για τα παιδιά, σε ένα τριήμερο γεμάτο ζωντανή μουσική, άφθονο φαγητό και ποτό.
Πανελλήνια Ιππική Συνάντηση
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, η Βλάστη φιλοξενεί την Πανελλήνια Ιππική Συνάντηση, μια γιορτή αγάπης για τα άλογα που συγκεντρώνει ιππείς και φίλους της ιππασίας από όλη την Ελλάδα. Το πρόγραμμα της διοργάνωσης περιλαμβάνει ιππικές διαδρομές μέσα από τα καταπράσινα μονοπάτια και τις ορεινές διαδρομές της περιοχής, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία φυσικής ομορφιάς. Επιπλέον, μπορείς να παρακολουθήσεις επιδείξεις ιππικών δεξιοτήτων, αγώνες αντοχής και επιδεξιότητας, παρουσιάσεις παραδοσιακών ιππικών τεχνικών, καθώς και να μάθεις ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη φροντίδα και την εκπαίδευση των αλόγων.
Ιππασία για όλους και γνωριμία με τα βότανα
Βόλτες με τα άλογα για όλες τις ηλικίες, αλλά και επίσκεψη σε εργαστήριο ευεξίας και γνωριμίας με τα βότανα της φύσης. Δύο πρωτότυπες δραστηριότητες που μπορείς να συμπεριλάβεις στο ταξίδι σου στην Εορδαία.
Εμπειρία Ιππασίας
Μια ξεχωριστή εμπειρία για όλες τις ηλικίες είναι σίγουρα η ιππασία. Στην περιοχή της Πτολεμαΐδας μπορείς να ιππεύσεις σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, πανέμορφα άλογα, κατάλληλα εκπαιδευμένα. Υπό την ασφαλή καθοδήγηση έμπειρων εκπαιδευτών απολαμβάνεις σαν «ξέγνοιαστος καβαλάρης» τη χαρά της επαφής με το άλογο και της κίνησης στη φύση, είτε είσαι αρχάριος είτε έμπειρος αναβάτης.
Εμπειρία Αρωματικών Φυτών και Βοτάνων
Στην Αναρράχη, η φύση μεταμορφώνεται σε εργαστήρι ευεξίας, γνώσης και οικολογικής συνείδησης δίνοντάς σου τη δυνατότητα να γνωρίσεις από κοντά την αξία των βοτάνων και των φυσικών προϊόντων. Μέσα από οργανωμένες επισκέψεις, θα περιηγηθείς στις καλλιέργειες, θα συμμετάσχεις σε διαδικασίες απόσταξης για την παραγωγή αιθέριων ελαίων και ανθόνερων, θα δεις τεχνικές παρασκευής φυσικών καλλυντικών και θα μάθεις τις εφαρμογές της φαρμακογνωσίας στην καθημερινή φροντίδα του σώματος και του οργανισμού. Από τα παραδοσιακά βότανα μέχρι τα καινοτόμα σκευάσματα, η μοναδική αυτή εμπειρία σε φέρνει πιο κοντά στη φύση, τα αρώματα και τη δύναμη των φυτών στην καθημερινή σου φροντίδα.
Ταξίδι στις γεύσεις της Εορδαίας
Οι παραδοσιακές τεχνικές και το μεράκι των ανθρώπων της περιοχής σε συνδυασμό με το μικροκλίμα και τα εύφορα εδάφη της γεννούν προϊόντα με χαρακτήρα και γεύσεις που αφηγούνται την ιστορία του τόπου. Από τα κεράσια και τα μήλα μέχρι το φημισμένο μανούρι της Βλάστης και τις πατάτες του Φούφα, κάθε γωνιά της Εορδαίας έχει τη δική της γαστρονομική ταυτότητα και παράδοση που αξίζει να δοκιμάσεις.
Τοπικά προϊόντα
Η αγροτική παραγωγή στους Πύργους, το Μηλοχώρι και τον Φούφα δεν αποτελεί μόνο βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, αλλά διαμορφώνει και την πολιτισμική ταυτότητα της περιοχής. Το ιδιαίτερο μικροκλίμα, τα εύφορα εδάφη και ο μόχθος των αγροτών συντελούν στην παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας, άρρηκτα συνδεδεμένων με τον τόπο και την παράδοσή του.
Στους Πύργους μπορείς να δοκιμάσεις τα περίφημα κεράσια τους, με τη γλυκιά γεύση και την τραγανή υφή. Η περιοχή φημίζεται επίσης για τα εξαιρετικά μήλα της, που «ταξιδεύουν» στις διεθνείς αγορές. Ξεχωριστής νοστιμιάς είναι και τα μήλα του Μηλοχωρίου, με έντονο άρωμα και πλούσια, ισορροπημένη γεύση. Στον Φούφα δοκίμασε τις φημισμένες πατάτες του χωριού –ένα προϊόν που έχει γίνει σημείο αναφοράς για την ποιότητά του.
Μανούρι Βλάστης
Ένα τυρί-σύμβολο της τοπικής γαστρονομίας, το μανούρι Βλάστης έχει αποκτήσει τη δική του παράδοση. Παρασκευάζεται από γίδινο γάλα ζώων που βόσκουν στις πλαγιές των βουνών Άσκιο και Μουρίκι. Η τυροκόμηση γίνεται Ιούλιο και Αύγουστο, ώστε το γάλα να έχει τη σωστή περιεκτικότητα σε λίπος, αμέσως μετά το άρμεγμα, μέσα στη στάνη, με παραδοσιακά εργαλεία και τεχνικές: μεταλλικά καζάνια, ξύλινες κουτάλες και υφασμάτινα τσαντλάρια, όπου το τυρί στραγγίζει φυσικά, με τη βοήθεια του ορεινού αέρα. Αρχικά παρασκευάζεται ο μπάτζιος, ώστε να παραμείνει το λίπος στο τυρόγαλα, το οποίο στη συνέχεια χρησιμοποιείται για το μανούρι. Έτσι προκύπτει ένα προϊόν με μοναδικό άρωμα και βουτυράτη υφή. Στην τοπική διάλεκτο αποκαλείται και «αερομάνουρο», από τον τρόπο στραγγίσματος στον αέρα. Αν και το μανούρι φέρει από το 1994 την ένδειξη ΠΟΠ, η παραδοσιακή εκδοχή της Βλάστης ξεχωρίζει από τα προϊόντα του εμπορίου, διατηρώντας αυθεντικά στοιχεία και γεύση. Η ένταξη, μάλιστα, της τέχνης της παραδοσιακής παρασκευής του μανούριου Βλάστης στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας επιβεβαιώνει τη σημασία του ως ζωντανό κομμάτι της τοπικής ταυτότητας και ως σύνδεσμο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.