Βελβεντό
Τα πάντα για τη γραφική πολιτεία
Λιθόστρωτα σοκάκια και καλοδιατηρημένα αρχοντικά, ρυάκια και καταρράκτες, ιστορικές εκκλησίες, παραδοσιακά καφενεία και ταβέρνες με τοπικές γεύσεις… Το Βελβεντό σε καλεί να γνωρίσεις τη μακεδονική φύση και ταυτότητα που αντέχει στο χρόνο, προσφέροντάς σου μια αλλιώτικη ταξιδιωτική εμπειρία.
Στους πρόποδες των Πιερίων, κοντά στη λίμνη Πολυφύτου, μια από τις πιο όμορφες και γραφικές κωμοπόλεις της Δυτικής Μακεδονίας, το Βελβεντό, σε προσκαλεί να τη ζήσεις με όλες σου τις αισθήσεις.
Γραφικά λιθόστρωτα, παραμυθένια νερά και ιστορίες πολιτισμού
Περπάτησε στα λιθόστρωτα δρομάκια του για να χαρείς τα καλοδιατηρημένα αρχοντικά και τις λουλουδιασμένες αυλές, που δημιουργούν ένα αυθεντικά μακεδονίτικο σκηνικό. Απόλαυσε το τρεχούμενο νερό, πανταχού παρόν στην περιοχή, σε ρυάκια, αυλάκια, ρέματα και καταρράκτες, που σε κάνουν να αισθάνεσαι λες και τρύπωσες σε κάποιο παραμύθι. Ακολούθησε τις όμορφες διαδρομές μέσα στο δάσος και κάνε την υπέροχη πεζοπορική εκδρομή προς τους καταρράκτες του Σκεπασμένου: λιμνούλες, πλατάνια, πυκνή βλάστηση και εντυπωσιακοί βραχώδεις σχηματισμοί θα σε μαγέψουν.
Για να συνθέσεις το παζλ της ιστορίας του Βελβεντού, επισκέψου τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου με την πλούσια εσωτερική διακόσμηση, καθώς και το Λαογραφικό Μουσείο, που διασώζει τον πολιτισμό της καθημερινότητας περασμένων εποχών με σημαντικά εκθέματα.
Ανάλογα με την εποχή που θα βρεθείς εδώ, αξίζει να ενημερωθείς για τις εκδηλώσεις, τις συναυλίες ή τα πανηγύρια της –πάντα θα εντοπίσεις κάτι που σε ενδιαφέρει, καθώς υπάρχει έντονη και ποικίλη πολιτιστική δραστηριότητα.
Γεύσεις και αρώματα της μακεδονίτικης γης
Ύστερα από τις βόλτες, μην παραλείψεις να απολαύσεις το τσιπουράκι σου ή τον καφέ σου στα παραδοσιακά καφενεία, τα εστιατόρια και τις ταβέρνες του Βελβεντού. Και αν είναι η εποχή τους, γεύσου τα περίφημα ροδάκινα, για τα οποία είναι γνωστή η περιοχή σε όλη την Ελλάδα. Δοκίμασε ακόμη έξοχα κρασιά από τα τοπικά οινοποιεία, που τα τελευταία χρόνια γνωρίζουν μεγάλη άνθηση και καταξίωση από οινολόγους και σομελιέ. Και μια συμβουλή: μην προσπαθήσεις να αντισταθείς στις φημισμένες τοπικές τουλούμπες –ακόμα κι αν δεν είσαι φαν των σιροπιαστών, θα καταφέρουν να σε παρασύρουν σε έναν γλυκύτατο παράδεισο.
Ο Δήμος Βελβεντού, μια μικρή, γεμάτη ζωή γωνιά της Δυτικής Μακεδονίας, σε περιμένει να ανακαλύψεις τα τοπία, τις γεύσεις, τους φιλόξενους ανθρώπους του. Γραφικός, αυθεντικός και πανέμορφος, απλώνεται ανάμεσα στις κατάφυτες πλαγιές των Πιερίων και τον ποταμό Αλιάκμονα αγναντεύοντας τη γαλήνια λίμνη του Πολυφύτου.
Ένας μικρός, γραφικός και ιστορικός τόπος στην Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης που θα σου χαρίσει μοναδικές στιγμές χαλάρωσης και επαφής με τη φύση, τον πολιτισμό και τους ανθρώπους, αυτό είναι το Βελβεντό. Είναι τα πέτρινα αρχοντικά που σου επιτρέπουν να χαρείς την παραδοσιακή μακεδονική αρχιτεκτονική, είναι οι εκκλησίες, που σε ταξιδεύουν στο χθες της τέχνης και της πίστης, τα λαογραφικά μουσεία που σου αποκαλύπτουν τα χνάρια της καθημερινότητας των «απλών ανθρώπων» μέσα στο χρόνο.
Το Βελβεντό είναι ακόμη οι θαυμάσιες ευκαιρίες για φυσιολατρικούς περιπάτους στο δάσος που θα σου χαρίσει, η μαγική πεζοπορία στο Φαράγγι του Σκεπασμένου και οι βόλτες στο πανέμορφο Καταφύγι, εκεί που γεννήθηκε ο μυθικός Αλέξης Ζορμπάς. Το Βελβεντό είναι και τα κελαρυστά νερά, που διατρέχουν το καταπράσινο τοπίο, εξασφαλίζοντας στη γη την ευλογημένη ευφορία της και σε σένα, που έφτασες ως εδώ, τις πιο ωραίες εικόνες.
Το Βελβεντό είναι βεβαίως και το φημισμένο ροδάκινό του –αυτό το ροδάκινο που σε πλημμυρίζει με την εξαίσια γεύση και τα αρώματά του, χάρη στα οποία έγινε γνωστό παντού στον κόσμο. Είναι τα έξοχα κρασιά στα τοπικά οινοποιεία, από κρασοστάφυλα που γεννιούνται μεταξύ των Πιερίων και της λίμνης Πολυφύτου. Είναι τα τσίπουρα και η παραδοσιακή κουζίνα στα καφενεία και τις ταβέρνες, οι στιγμές της συλλογικής χαράς, του γλεντιού, του πολιτισμού: οι Φανοί και το Κουρμπάνι, η Γιορτή του Ροδάκινου και η Λουκανοφαγία, το Φεστιβάλ Χορωδιών, οι συναυλίες και τα παραδοσιακά πανηγύρια.
Το Βελβεντό είναι μια αλλιώτικη ταξιδιωτική εμπειρία που δεν πρέπει να χάσεις. Ένας αυθεντικός προορισμός, που θα σε φέρει σε επαφή με τη φύση, τους ανθρώπους και τη μακεδονική παράδοση.
Ρίζες βαθιές στη γη και τους αιώνες
Από το Beneventum των Ρωμαίων έως την άνθηση του 19ου αιώνα και τους σημερινούς συνεταιρισμούς, η μακρά ιστορία του Βελβεντού είναι άρρηκτα συνδεμένη με την αγροτική παραγωγή που χαρίζει η εύφορη γη του τόπου.
Η ιστορία του ονόματος φανερώνει την ιστορία του τόπου. Ιστορία μακρά και πολυτάραχη. Το τοπωνύμιο του Βελβεντού το συναντάμε με πολλούς τύπους στο πέρασμα του χρόνου: Βελβεντό, Βελβενδός, Βιλβινάο... Υπάρχουν αρκετές θεωρίες για την προέλευσή του. Η επικρατέστερη το συνδέει με τη λατινική πόλη Beneventum της Ιταλίας, από όπου ενδέχεται να προέρχονται οι πρώτοι κάτοικοι του οικισμού, μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση της περιοχής.
Το όνομα μπορεί να προέρχεται από τους Ρωμαίους, αλλά η περιοχή κατοικείται ήδη από την προϊστορική περίοδο. Η ακμή της βέβαια τοποθετείται στους ρωμαϊκούς και πρώιμους βυζαντινούς χρόνους, με τις αρχαιολογικές θέσεις στην Παλιοχώρα, τη Γρατσιάνη, τον Μπράβα, τη Βασιλάρα Ράχη και το Παλαιόκαστρο να μαρτυρούν την αξιόλογη ανάπτυξη του τόπου. Στο διάβα σου στον Δήμο του Βελβεντού θα συναντήσεις πολλές εκκλησίες που χρονολογούνται από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα –μνημεία όχι μόνο της θρησκευτικής πίστης, αλλά και της συνεχούς παρουσίας δραστήριων κοινοτήτων.
Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, το λινάρι, το μετάξι, τα σιτηρά και τα όσπρια φέρνουν πλούτο και ευημερία στο Βελβεντό πλούτο και ευημερία, γεγονός που οδηγεί και σε πνευματική άνθηση∙ μια άνθηση που συνεχίζεται και κατά τον 19ο αιώνα.
Μπαίνοντας στον 20ό αιώνα, ο τόπος στρέφεται ακόμα πιο δυναμικά στην καλλιέργεια φρούτων: φράουλες, ροδάκινα, μήλα. Το 1977 ιδρύεται ο πρώτος αγροτικός συνεταιρισμός, που ανοίγει τον δρόμο για μια μακρά ιστορία συνεργασίας και εξαγωγικής δράσης. Έκτοτε, οι συνεταιρισμοί του Βελβεντού αποτελούν πρότυπο οργάνωσης και ανάπτυξης σε ολόκληρη τη χώρα.
Σήμερα, περπατώντας στο Βελβεντό, δεν ανακαλύπτεις απλώς μια όμορφη κωμόπολη. Βλέπεις τη ζωή ενός τόπου που έμαθε να αξιοποιεί τον πλούτο της φύσης του μέσα από την ισχυρή παράδοση ενός ακμαίου συνεργατισμού που συνεχίζει ως τις μέρες μας.
Προσωπικότητες που άφησαν το στίγμα τους
Το Βελβεντό ανέδειξε σημαντικούς ανθρώπους που σημάδεψαν τον τόπο και την ιστορία του, όπως ο λόγιος του 19ου αιώνα Χαρίσιος Παπαμάρκου, ο μεγάλος ευεργέτης των σχολείων της περιοχής Ζήνωνας Παπαναστασίου, ο πολυπράγμονας λαϊκός ήρωας Αλέξης Ζορμπάς (πραγματικό όνομα Γεώργιος Ζορμπάς), που ενέπνευσε τον Νίκο Καζαντζάκη για το μεγαλειώδες «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», ο μάρτυρας της Εθνικής Αντίστασης Στάμκος Κλίγγος, που απαγχονίστηκε από τις γερμανικές κατοχικές δυνάμεις, καθώς και ο σημαντικός γιατρός του τόπου Ιπποκράτης Παπαγεωργίου.
Τα Τop 9 αξιοθέατα του Βελβεντού
Η θρησκευτική πίστη και η λαϊκή παράδοση χαρακτηρίζουν τα σημεία ενδιαφέροντος του Βελβεντού. Βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες με εντυπωσιακές τοιχογραφίες σού αφηγούνται την πνευματική ιστορία του τόπου, ενώ τα λαογραφικά μουσεία με αντικείμενα της καθημερινότητας κρατούν ζωντανές τις μνήμες της ζωής των προηγούμενων γενεών.
Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου
Η ιστορία του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Βελβεντό μοιάζει με παραμύθι. Στα 1804 ο Σουλτάνος δέχτηκε να δώσει άδεια για την ανέγερσή του με τρεις όρους: να προϋπήρχε ναός στον ίδιο χώρο, η νέα εκκλησία να είναι τετραπλάσια σε μέγεθος και η βασική κατασκευή να ολοκληρωθεί εντός 40 ημερών. Φαίνεται ότι οι προϋποθέσεις του Σουλτάνου -περιέργως πώς- εκπληρώθηκαν και μια πολύ ωραία βασιλική από πέτρα και ξύλο κατασκευάστηκε τελικά στη συγκεκριμένη θέση. Στην επίσκεψή σου παρατήρησε τις αγιογραφίες και τα ξυλόγλυπτα που ολοκληρώθηκαν το 1807 (έτος των επίσημων εγκαινίων του ναού), καθώς και τις τοιχογραφίες του εσωτερικού (χρονολογούνται από το 1804 έως το 1813) με τα έντονα δυτικότροπα χαρακτηριστικά. Δες ακόμη το ξυλόγλυπτο τέμπλο, τον άμβωνα, το δεσποτικό, το προσκυνητάρι και το κιβώριο της Αγίας Τράπεζας, που αποτελούν εξαιρετικά δείγματα της ξυλογλυπτικής τέχνης του 19ου αιώνα. Ιδιαίτερο στοιχείο του ναού αποτελούν τα 12 ανεστραμμένα πήλινα πιθάρια στο ταβάνι, τα οποία, παρότι μπορεί να σε παραξενέψουν, έχουν τοποθετηθεί εκεί για να ενισχύουν την ακουστική του χώρου. Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι χώρος βαθιά κατανυκτικός και ταυτόχρονα ένα έξοχο μνημείο καλλιτεχνικής δημιουργίας της εποχής του, που συγκαταλέγεται στα κορυφαία αξιοθέατα του ταξιδιού σου.
Iερός Ναός Αγίου Μηνά
Στην είσοδο του Βελβεντού μέσα σε περιβόλια από ροδακινιές στέκει ο Άγιος Μηνάς, ο παλιότερος βυζαντινός ναός του οικισμού. Χτισμένος πάνω σε ένα πρωτοβυζαντινό λουτρό, ο ναός, με τη χαρακτηριστική του ξύλινη στέγη και το χαγιάτι, αποπνέει μια αίσθηση ηρεμίας και ιστορικής βαρύτητας. Η μακραίωνη πορεία του μνημείου αποτυπώνεται στις δύο οικοδομικές φάσεις του, που πιθανότατα συνδέονται με καταστροφή του κατά την περίοδο της οθωμανικής κατάκτησης. Η αψίδα και ο ανατολικός τοίχος χρονολογούνται στον 12ο–13ο αιώνα, ενώ ο δυτικός και ο νότιος τοίχος ανήκουν στον 15ο αιώνα. Την ίδια ιστορική διαδρομή αφηγούνται και οι θαυμαστές τοιχογραφίες δύο φάσεων που θα θαυμάσεις κατά την επίσκεψή σου. Ο Άγιος Μηνάς παραμένει έως σήμερα ένα από τα πιο γοητευτικά μνημεία του Βελβεντού· ένας σιωπηλός φρουρός της ιστορίας, που αξίζει να ανακαλύψεις.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου
Μπαίνοντας στο Βελβεντό, κοντά στη θέση Φισκίνα, ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Νικολάου σε προσκαλεί σε μια σύντομη στάση, αποκαλύπτοντας μια ακόμη πτυχή της ιστορικής διαδρομής του οικισμού. Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, που σώζεται δεξιά της δυτικής θύρας εισόδου, ο ναός ανακαινίσθηκε «εκ βάθρων» και τοιχογραφήθηκε το 1588. Στο εσωτερικό του διατηρείται το παλαιότερο γνωστό χρονολογημένο τέμπλο της Ελλάδας, έργο του 1591, με επιχρυσωμένη φυτική διακόσμηση και διάτρητη τεχνική, που μαρτυρά την υψηλή τέχνη και δεξιοτεχνία της εποχής. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα ο Άγιος Νικόλαος λειτουργούσε ως ενοριακός ναός με μοναστηριακό χαρακτήρα, ενώ η μορφή που είχε επί τουρκοκρατίας, διατηρήθηκε έως το 1936. Το συγκρότημα περιλάμβανε τον κυρίως ναό, τον κλειστό τοιχογραφημένο νάρθηκα — ο οποίος στο παρελθόν λειτουργούσε και ως «θεραπευτήριο» για ψυχασθενείς — το χαγιάτι στη νότια πλευρά, τα κελιά, το κοιμητήριο και έναν υψηλό περίβολο. Οι επεμβάσεις που ακολούθησαν έως τη δεκαετία του 1960 διαφοροποίησαν σταδιακά τον αρχικό μοναστηριακό χαρακτήρα του ναού. Σήμερα, διατηρούνται ο μονόχωρος κυρίως ναός, το χαγιάτι και ένας σύγχρονος στεγασμένος χώρος στη δυτική πλευρά για την προστασία των τοιχογραφιών. Ο Άγιος Νικόλαος συνεχίζει έτσι να αφηγείται την ιστορία του μέσα στους αιώνες, καλώντας κάθε επισκέπτη να ανακαλύψει ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία του Βελβεντού.
Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής
Στο δρόμο προς το Παλαιογράτσανο, στα νοτιοδυτικά του Βελβεντού συναντάς τον Ιερό Ναό της Αγίας Παρασκευής. Αν διαβείς το κατώφλι της μονόχωρης εκκλησίας, θα ανακαλύψεις στο εσωτερικό της αξιόλογες τοιχογραφίες τοπικών καλλιτεχνικών εργαστηρίων με έργα που αποτυπώνουν το αντικλασικό ύφος της ζωγραφικής, κυρίαρχο στα τέλη του 14ου και στις αρχές του 15ου αιώνα στη Μακεδονία. Μια σύντομη στάση εδώ αρκεί για να νιώσεις πόσο στενά συνυφασμένη είναι η ιστορία της πνευματικότητας με την τέχνη, μια κληρονομιά που αφήνει τα σημάδια της σε κάθε γωνιά του τόπου.
Ιερός Ναός Προφήτη Ηλία
Φτάνοντας στο Παλαιογράτσανο θα βρεις ένα θρησκευτικό και ιστορικό μνημείο που θεωρείται σημαντικό για ολόκληρη την περιοχή: τον Ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία. Χτισμένος το 1549 παρουσία του ιερομόναχου Μακαρίου, ο ναός είχε αρχικά μοναστηριακό χαρακτήρα και ανεγέρθηκε από τους μοναχούς της Μονής Αγίας Τριάδας. Είναι διακοσμημένος με μοναδικές τοιχογραφίες, οι οποίες δημιουργήθηκαν από τον ιερομόναχο Θεοδόσιο, τον μοναχό Δημήτριο και τον λαϊκό καλλιτέχνη Νεμά. Κάθε χρόνο στις 20 Ιουλίου ο ναός γεμίζει ζωή, με πλήθος πιστών να προσέρχεται για τη γιορτή του Προφήτη Ηλία και να συμμετέχει στο πανηγύρι που ακολουθεί. Αν τύχει και επισκεφτείς τότε το εκκλησάκι, θα γίνεις κομμάτι της γιορτινής παράδοσης.
Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου
Στον ερειπωμένο παλαιό οικισμό της Γρατσιάνης βρίσκεται ο μεταβυζαντινός Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου. Αξίζει να κάνεις μια στάση για να δεις τις τοιχογραφίες του 17ου αιώνα, που σώζονται στον ανατολικό τοίχο του ιερού, και τα λείψανα ζωγραφικού διακόσμου στον εξωτερικό νότιο τοίχο, που πιθανότατα ανήκουν στον 15ο αιώνα. Ο Ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου είναι ένα ακόμη μικρό, αλλά σημαντικό κομμάτι στο μεταβυζαντινό τοπίο του Βελβεντού, που αξίζει να γνωρίσεις από κοντά.
Ιερά Μονή Αγίας Τριάδας
Στη διαδρομή από το Βελβεντό προς το Καταφύγι μέσα στις δασωμένες πλευρές των Πιερίων συναντάς την Ιερά Μονή της Αγίας Τριάδας, ένα ακόμη αξιόλογο μνημείο θρησκευτικής και ιστορικής κληρονομιάς. Από το παλιό μοναστήρι διατηρούνται το καθολικό, ένας μονόχωρος ξυλόστεγος ναός με νάρθηκα και γυναικωνίτη, καθώς και η δυτική πτέρυγα των κελιών. Σύμφωνα με την παράδοση και γραπτές μαρτυρίες, η Μονή ιδρύθηκε τον 15ο αιώνα και λειτούργησε ως οργανωμένο θρησκευτικό κέντρο μέχρι το 1860. Μετά την απελευθέρωση του 1912, έπαψε να συγκαταλέγεται στις ενεργές μονές. Σήμερα, εξυπηρετείται λειτουργικά από εφημέριους του Βελβεντού, ενώ χάρη στη φροντίδα των κατοίκων έχουν πραγματοποιηθεί ανακαινίσεις και ανεγερθεί ξενώνες.
Λαογραφικό Μουσείο Βελβεντού
Αν θες να γνωρίσεις την ιστορία του τόπου μέσα από τις ζωές των «απλών ανθρώπων», το Λαογραφικό Μουσείο Βελβεντού είναι η κατάλληλη επιλογή. Στεγάζεται στο αναπαλαιωμένο αρχοντικό «Κώστα», ένα εντυπωσιακό κτίσμα μακεδονικής αρχιτεκτονικής που χρονολογείται από τον 19ο αιώνα. Οι συλλογές του, δημιουργημένες από τις πολύτιμες προσφορές των ντόπιων, θα σου γνωρίσουν την καθημερινή ζωή των κατοίκων, τα παραδοσιακά επαγγέλματα, τις τοπικές φορεσιές και τις αγροτικές ασχολίες παλαιότερων εποχών. Η ξενάγηση περιλαμβάνει το καθημερινό δωμάτιο της οικογένειας, τον χώρο υποδοχής του αρχοντικού, καθώς και εκθέματα που αφορούν τα μυστικά του αργαλειού και του παραδοσιακού ρουχισμού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προβολή οκτώ θεματικών ιστοριών, οι οποίες ξεδιπλώνονται μέσα από τα εκθέματα και τους χώρους του Μουσείου.
Info: Επισκέψιμο κατόπιν επικοινωνίας | Τ. 2464350300 (Δήμος Βελβεντού)
Λαογραφικό Μουσείο Καταφυγίου
Το Λαογραφικό Μουσείο στο Καταφύγι στεγάζεται στο παλιό δημοτικό σχολείο του οικισμού. Στη συλλογή του περιλαμβάνονται παραδοσιακές φορεσιές, αγροτικά εργαλεία, είδη καθημερινής χρήσης, όπως οικιακά σκεύη και αντικείμενα μαγειρικής, καθώς και υφαντά, χαλιά και αργαλειός, που θα σου αποκαλύψουν τον τρόπο ζωής, τις συνήθειες και την πολιτιστική ταυτότητα του οικισμού.
Ζήσε τις γιορτινές παραδόσεις του Βελβεντού!
Φανοί και Κουρμπάνι, αποκριάτικο ξεφάντωμα γύρω από τη φωτιά και πανηγύρια με σιγομαγειρεμένο φαγητό που σερβίρεται μέσα από τα καζάνια. Στο Βελβεντό η παράδοση είναι βίωμα και γιορτή του σήμερα.
Φανοί
Μια εμπειρία που πρέπει να βιώσεις. Την Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς, το Βελβεντό μεταμορφώνεται σε μια ονειρική σκηνή γεμάτη φλόγες, τραγούδια και χρώματα, τιμώντας ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της Δυτικής Μακεδονίας: τους Φανούς. Ο Φανός του Βελβεντού ανάβει στην κεντρική πλατεία ως αποκορύφωμα των καρναβαλικών εκδηλώσεων. Κάτοικοι και επισκέπτες συγκεντρώνονται γύρω από τη μεγάλη φωτιά, τραγουδώντας παραδοσιακά αποκριάτικα τραγούδια, χορεύοντας και ξεφαντώνοντας σε μια μεγάλη λαϊκή γιορτή. Το παραδοσιακό έθιμο συνοδεύεται από την παρέλαση αρμάτων και μεταμφιεσμένων.
Κουρμπάνι
Στον Δήμο Βελβεντού, τα παραδοσιακά κουρμπάνια αποτελούν ζωντανά στοιχεία της τοπικής ταυτότητας, αφού μέσα από αυτά οι κάτοικοι τιμούν τους αγίους τους και ενισχύουν τους δεσμούς της κοινότητας. Το κουρμπάνι είναι μια παλιά τελετουργική προσφορά ζώου προς τιμή κάποιου αγίου στην οποία συμβάλλει όλη η κοινότητα· το κρέας, συνήθως μαγειρεμένο με δημητριακά όπως πλιγούρι ή σπασμένο στάρι, σιγοβράζει για ώρες σε μεγάλα καζάνια και στο τέλος μοιράζεται σε όλους. Αν βρεθείς σε κάποιο από τα παρακάτω κουρμπάνια του Βελβεντού, να δοκιμάσεις οπωσδήποτε το φαγητό — είναι ο πιο άμεσος τρόπος να γευτείς ένα κομμάτι της γαστρονομικής και όχι μόνο παράδοσης του τόπου.
Στις 2 Μαΐου, στην Αγία Κυριακή
γιορτάζουν τη μνήμη του Αγίου Αθανασίου. Μετά τη Θεία Λειτουργία, στην πλατεία του χωριού στήνεται κουρμπάνι, όπου ένα πολύ γευστικό πλιγούρι με πρόβειο κρέας από προσφορές των κατοίκων μαγειρεύεται σε πέντε καζάνια των 100 κιλών. Εννοείται ότι το γλέντι συνοδεύεται από ζωντανή μουσική και χορό.
Στις 26 Ιουλίου, το χωριό Πολύφυτο
τιμά την προστάτιδά του Αγία Παρασκευή, με εκκλησιασμό, δοξολογία και παραδοσιακό πανηγύρι με κουρμπάνι. Ξεχωρίζει κι εδώ το μοίρασμα πλιγουριού με κρέας μαγειρεμένου με πολύ μεράκι. Τα λαϊκά όργανα και ο χορός, που καλά κρατεί, ολοκληρώνουν το σκηνικό.
Όσα δεν πρέπει να χάσεις στο Βελβεντό
Από τις μελωδικές φωνές του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορωδιών και το εντυπωσιακό θέαμα της Δεξιοτεχνίας Αυτοκινήτων, έως τη Γιορτή Ροδάκινου και τη Λουκανικοφαγία, το Βελβεντό προσφέρει κάθε χρόνο αξέχαστες εμπειρίες στους επισκέπτες.
Διεθνές Φεστιβάλ Χορωδιών
Αν βρεθείς στο Βελβεντό την τελευταία Παρασκευή με Κυριακή του Ιουνίου, αναζήτησε το Διεθνές Φεστιβάλ Χορωδιών. Παραδοσιακές, κλασικές και σύγχρονες συνθέσεις πλημμυρίζουν τον οικισμό, σε μια διοργάνωση του Συλλόγου Φίλων Μουσικής «Βελβεντινές Φωνές», με συμμετοχή χορωδιών από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Στις παράλληλες εκδηλώσεις συμπεριλαμβάνονται απολαυστικές γευσιγνωσίες και οινογνωσίες, που συμπληρώνουν την εμπειρία των επισκεπτών.
Info: velventinesfones.gr
Δεξιοτεχνία Αυτοκινήτων
Ξεχωριστό θέαμα προσφέρει η δεξιοτεχνία στην οδήγηση αυτοκινήτων που οργανώνει κάθε Απρίλιο ο Σύλλογος Μηχανοκίνητου Αθλητισμού Βελβεντού στον προαύλιο χώρο του συνεταιρισμού ΑΣΕΠΟΠ. Οι συμμετέχοντες καλούνται να ολοκληρώσουν μια προκαθορισμένη διαδρομή, αποφεύγοντας να χτυπήσουν τα εμπόδια που έχουν τοποθετηθεί στην πίστα. Σημείωσε ότι η συμμετοχή είναι ανοιχτή σε κάθε ενδιαφερόμενο ή ενδιαφερόμενη, με την προϋπόθεση να διαθέτει έγκυρη άδεια οδήγησης και κάρτα υγείας αθλητή/ριας. Οι οδηγοί μπορούν να λάβουν μέρος με το ιδιωτικό τους αυτοκίνητο, ανεξαρτήτως μάρκας ή τύπου.
Info: smavelventou.gr
Γιορτή Ροδάκινου
Μη χάσεις αυτό το μεγάλο γλέντι! Κάθε καλοκαίρι, για μια ολόκληρη εβδομάδα, το Βελβεντό γιορτάζει το φημισμένο προϊόν με το οποίο έχει ταυτιστεί, το ροδάκινο. Η «Γιορτή Ροδάκινου», στην οποία συρρέει πλήθος κόσμου, είναι ένα γλέντι που αγκαλιάζει ντόπιους και ξένους, συνδυάζοντας την αγροτική παράδοση, τη γαστρονομία και την ψυχαγωγία. Η γιορτή ξεκινά με ευχές για καλή σοδειά και κορυφώνεται με παραδοσιακή ζωντανή μουσική, χορό, τοπικό κρασί, τσίπουρο και μεζέδες. Το γλέντι πλαισιώνεται από συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, καλλιτεχνικά δρώμενα, εκθέσεις τοπικών προϊόντων, ακόμη και επιδείξεις μοτοσικλετών, που οργανώνονται από τον Δήμο και τους συνεταιρισμούς.
Λουκανικοφαγία
Λουκάνικα (πολλά λουκάνικα!), τοπικό κρασί, παραδοσιακά πιάτα και εδέσματα που ετοιμάζουν τα κρεοπωλεία του Βελβεντού σύμφωνα με παραδοσιακές συνταγές σε περιμένουν στις 18 Ιανουαρίου, ανήμερα του Αγίου Αθανασίου. Τότε, ο Δήμος Βελβεντού διοργανώνει την περίφημη «Λουκανικοφαγία», ένα πολύ δημοφιλές και άκρως μερακλίδικο έθιμο, που έχει τις ρίζες του στην εποχή των χοιροσφαγίων, όταν οι κάτοικοι δοκίμαζαν όλοι μαζί τα φρεσκοφτιαγμένα λουκάνικα της χρονιάς. Η παράδοση καλά κρατεί, με όλο και περισσότερο κόσμο να τη στηρίζει κάθε χρόνο.
Φύση, Αρώματα και Γεύσεις – Ανακαλύπτοντας το Βελβεντό
Βαδίζοντας στο μονοπάτι του τριπλού καταρράκτη και μαθαίνοντας τα μυστικά των βοτάνων και των τοπικών γεύσεων, οι υπαίθριες εμπειρίες στο Βελβεντό σε συνδέουν ευθέως με τη φύση.
Πεζοπορία στο Φαράγγι Σκεπασμένου
Αναζητάς αφορμές για άσκηση και άμεση επαφή με τη φύση; Η πεζοπορία στο Φαράγγι Σκεπασμένου είναι ακριβώς αυτό: η χαρά τού να απολαμβάνεις ένα φυσικό περιβάλλον σπάνιας ομορφιάς, ενώ ασκείς ήπια σωματική δραστηριότητα. Θα ξεκινήσεις από ένα καλοσυντηρημένο μονοπάτι που διασχίζει κατάφυτες πλαγιές και δασώδεις εκτάσεις. Κατά μήκος της πορείας θα βρεις σημεία αναψυχής για να πάρεις ανάσα και να αφήσεις το βλέμμα σου να χαρεί στο τοπίο. Στον τριπλό καταρράκτη θα αντικρύσεις μια εντυπωσιακή εικόνα: Τα νερά κυλούν με δύναμη ανάμεσα σε βραχώδεις σχηματισμούς, δημιουργώντας ένα σκηνικό φυσικής μεγαλοπρέπειας. Συνεχίζεις προς το εσωτερικό του φαραγγιού, στη βάση του καταρράκτη, εκεί που η άμεση επαφή με την πλούσια βλάστηση χαρίζει ηρεμία και ευεξία. Σημείωσε ότι το όνομα «Σκεπασμένο» συνδέεται με το πέτρινο κανάλι για τη διοχέτευση νερού στον κάμπο που κατασκεύασαν οι κάτοικοι του Βελβεντού στα μέσα του 20ου αιώνα.
Η οινική εμπειρία
Εκεί στους πρόποδες των Πιερίων με θέα στη λίμνη Πολυφύτου, μεταξύ βουνού και λίμνης, απλώνονται αμπελοτόπια που γεννούν κρασιά εύγευστα, με μοναδικό άρωμα, πλούσιο σώμα και αξιοθαύμαστη ισορροπία. Το ιδιαίτερο κλίμα της περιοχής δίνει το δικό του χαρακτήρα στο Ξινόμαυρο, τη Μαλαγουζιά, το Ασύρτικο, τον Τσαπουρνάκο, το Merlot, το Cabernet Sauvignon και το Chardonnay. Η επίσκεψή σου στα οινοποιεία που συνδυάζουν την πέτρινη παραδοσιακή αρχιτεκτονική με τις σύγχρονες εγκαταστάσεις παραγωγής και παλαίωσης, θα αποδειχτεί έξοχη εμπειρία των αισθήσεων, αλλά και βιωματική αποκάλυψη της σχέσης των αμπελουργών και οινοποιών με τα αμπέλια τους. Θα ξεναγηθείς στους αμπελώνες και στους χώρους οινοποίησης, θα παρακολουθήσεις από κοντά τη διαδικασία παραγωγής, θα δοκιμάσεις επιλεγμένες ετικέτες και θα γνωρίσεις τις οινικές παραδόσεις του τόπου μέσα σε ένα περιβάλλον φυσικής ομορφιάς και αυθεντικής φιλοξενίας. Σημείωσε ότι πολλά οινοποιεία διαθέτουν ειδικά διαμορφωμένους χώρους για εκδηλώσεις, γευσιγνωσίες και σεμινάρια.
Η εμπειρία του ροδάκινου
Στην καρδιά του Βελβεντού, τα ροδάκινα δεν αποτελούν απλώς ένα τοπικό προϊόν, αλλά έναν τρόπο ζωής και έναν σπουδαίο σύνδεσμο ανάμεσα στον άνθρωπο, τη γη και την παράδοση. Σε έναν τόπο όπου η τέχνη της φροντίδας του χώματος περνά από γενιά σε γενιά, η καλλιέργεια ροδάκινων έχει εξελιχθεί σε οργανωμένη, καινοτόμα και υψηλής ποιότητας αγροτική δραστηριότητα που ξεχωρίζει στην Ελλάδα και τον κόσμο. Η εποχή της συγκομιδής αποτελεί κορυφαία στιγμή για την τοπική κοινωνία. Μπορείς να περιηγηθείς στα καταπράσινα κτήματα του Βελβεντού, να γνωρίσεις τη διαδικασία παραγωγής και να συμμετάσχεις σε γευσιγνωσία φρέσκων ροδάκινων απευθείας από το χωράφι.
Βιωματική Εμπειρία με Αρωματικά Φυτά
Μέντα, ρίγανη, μελισσόχορτο, λεβάντα, τριαντάφυλλο… Άφησε τις μυρωδιές να σε οδηγήσουν στα αγροκτήματα του Βελβεντού, όπου καλλιεργούνται βιολογικά αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά. Μέσα από οργανωμένες επισκέψεις θα μάθεις τις ιδιότητές τους, θα συλλέξεις βότανα και μπορείς να πάρεις μέρος σε εργαστήρια παρασκευής φυσικών καλλυντικών και προϊόντων αρωματοθεραπείας. Μια εμπειρία ευεξίας, φύσης και γνώσης που θα θυμάσαι καιρό.
Ταξίδι στη γεύση του Βελβεντού
Αφέσου στα μεθυστικά αρώματα και απόλαυσε τις πλούσιες γεύσεις των καρπών της εύφορης γης και του ανθρώπινου μόχθου. Τα γεννήματα των ευλογημένων χωμάτων του Βελβεντού χαρίζουν γαστρονομικές εμπειρίες που σε φέρνουν πιο κοντά στη φύση και τις ντόπιες παραδόσεις.
Γη εύφορη και καρπερή, που με το μόχθο πολλών γενιών προσφέρει τα μοναδικά γεννήματά της. Είναι πραγματικά πλούσια η γκάμα των φρούτων και λαχανικών του Βελβεντού, αλλά το «πετράδι του στέμματος» της αγροτικής παραγωγής του αποτελούν τα ξακουστά ροδάκινα, προϊόν ΠΓΕ (Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης).
Τα ροδάκινα του Βελβεντού φημίζονται για το έντονο άρωμα και τη γλυκιά τους γεύση –γι’ αυτό άλλωστε έχουν και φανατικούς οπαδούς. Η εξαιρετική ποιότητά τους οφείλεται στο ιδιαίτερο μικρόκλιμα της περιοχής, που συνδυάζει το βουνίσιο αέρα των Πιερίων, τα νερά της λίμνης Πολυφύτου και τα πλούσια εδάφη. Από ίδια φρούτα παράγονται και εξαιρετικές μαρμελάδες, κομπόστες και γλυκά, που φέρνουν κάτι από τη χαρά του καλοκαιριού σε κάθε εποχή.
Η γαστρονομική και ονική εμπειρία
Η γαστρονομία στο Βελβεντό αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής ταυτότητας. Βαθιά ριζωμένη στην αγροτική και κτηνοτροφική παράδοση της περιοχής, η τοπική κουζίνα βασίζεται σε ποιοτικές πρώτες ύλες, φρέσκα προϊόντα και αυθεντικές συνταγές που διατηρούνται ζωντανές από γενιά σε γενιά. Πρόκειται για αγροτική μαγειρική που ξεχωρίζει για την απλότητα, την καθαρότητα των γεύσεων και το σεβασμό στην πρώτη ύλη.
Ιδιαίτερο τόνο στην τοπική γαστρονομία δίνουν τα τελευταία χρόνια τα διαρκώς ανερχόμενα τοπικά οινοποιεία, που αξιοποιούν το ιδιαίτερο terroir της λίμνης Πολυφύτου και των Πιερίων για την καλλιέργεια ελληνικών και διεθνών ποικιλιών σταφυλιού. Τα κρασιά του Βελβεντού έχουν αποσπάσει διακρίσεις και αναγνωρίζονται για τον χαρακτήρα και την ποιότητά τους, συνδυάζοντας την παράδοση με τη σύγχρονη οινοποιητική τεχνογνωσία.
