Τσιάτσιος ή Τρανός Χορός

Ο εμβληματικός Τρανός Χορός –ο «Τσιάτσιος», όπως αποκαλείται από το όνομα του Τουρκαλβανού επιδρομέα Τζάτζω ή Τσιάτσιο, που τρομοκρατούσε την περιοχή στα χρόνια της Τουρκοκρατίας– τελείται κάθε χρόνο στις 16 Αυγούστου, στο προαύλιο της Μεγάλης Παναγιάς στη Σαμαρίνα Γρεβενών. Στον χορό συμμετέχει όλο το χωριό. Σχηματίζονται δύο επάλληλοι κύκλοι: στον εσωτερικό πιάνονται οι άντρες, με τους γηραιότερους μπροστά και κορυφαίο συνήθως τον πιο ηλικιωμένο του χωριού, και έπονται οι μεσήλικες, οι νεότεροι και τα παλικάρια. Στον εξωτερικό κύκλο χορεύουν οι γυναίκες, κρατώντας την ίδια ηλικιακή σειρά χωρίς όμως να συμμετέχουν οι ανύπανδρες κοπέλες. Στο κέντρο του κύκλου, ο οργανωτής με ένα ραβδί συντονίζει τον χορό. Τα τραγούδια που χορεύονται και τραγουδιούνται είναι έξι και αναφέρονται άλλοτε σε ηρωικά κατορθώματα και άλλοτε σε στιγμές της καθημερινής ζωής. Το τελετουργικό ολοκληρώνεται πάντα με τα χαρακτηριστικά σφυρίγματα των χορευτών και των θεατών. Ο Τρανός Χορός παραμένει μέχρι σήμερα ένα ανεπανάληπτο έθιμο, βαθιά ριζωμένο στη συλλογική μνήμη των Σαμαριναίων, που λειτουργεί ως ζωντανός συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις γενιές, καλλιεργώντας την αίσθηση της κοινότητας, της συνοχής και της συνέχειας.