Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας
Σε απόσταση περίπου 4 χιλιομέτρων από το κέντρο της Καστοριάς, στις όχθες της λίμνης, σε περιμένει η ιστορική Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας –ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Δυτικής Μακεδονίας. Αρχικά γνωστή ως Μονή Μεσονησιώτισσας, ιδρύεται τον 11ο αιώνα και αφιερώνεται στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Αποκτά το σημερινό της όνομα τον 17ο αιώνα, πιθανότατα από το απέναντι παραλίμνιο χωριό Μαύροβο.
Το καθολικό της Μονής είναι μονόχωρη ξυλόστεγη βασιλική με ημικυκλική κόγχη και ευρύχωρο νάρθηκα. Στο εσωτερικό του σώζονται τοιχογραφίες από διαφορετικές εποχές, οι οποίες αποκαλύπτουν την παρουσία πολλών αγιογράφων και διαφορετικών καλλιτεχνικών ρευμάτων. Ξεχωρίζει η εξωτερική παράσταση της «Ρίζας του Ιεσσαί», μία από τις παλαιότερες σωζόμενες απεικονίσεις του θέματος, καθώς και δύο αυτοκρατορικά πορτρέτα που θεωρείται ότι παριστάνουν τον Αλέξιο Α’ Κομνηνό και τον Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγο.
Τον 16ο αιώνα προστέθηκε το παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Οι εσωτερικές και εξωτερικές τοιχογραφίες του (από το 1552) –έργο του ζωγράφου Ευσταθίου Ιακώβου, πρωτονοτάριου Άρτας– θα σε εντυπωσιάσουν με τον πλούτο τους: στιγμές από τη ζωή του Χριστού, θαύματα και πειρασμοί αποτυπωμένα σε τρεις ζώνες. Εξωτερικά, η μορφή του Αγίου Σισώη μπροστά στον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου θα τραβήξει αναμφίβολα το βλέμμα σου –πρόκειται για θέμα που συναντιέται συχνά στην εικονογραφία από τον 15ο αιώνα και μετά.