Κοζανίτικη Αποκριά
Το σημαντικότερο έθιμο της πόλης και μια εμπειρία που πραγματικά αξίζει να ζήσεις είναι αναμφίβολα η Κοζανίτικη Αποκριά. Οι ρίζες της χάνονται πίσω στον 17ο αιώνα, όταν μεταμφιεσμένοι γυρνούσαν στους δρόμους από την Πρωτοχρονιά μέχρι τη γιορτή του Αγίου Ιωάννη, τραγουδώντας και γλεντώντας. Από τότε μέχρι σήμερα, η πόλη συνεχίζει με τον ίδιο ενθουσιασμό μια παράδοση γεμάτη μουσική, φωτιές και ζωντάνια. Οι εκδηλώσεις ξεκινούν την Τσικνοπέμπτη και κορυφώνονται την Κυριακή της Αποκριάς. Διοργανώνονται τόσο στην πόλη όσο και στις τοπικές κοινότητες. Περιλαμβάνουν από επιδείξεις χορευτικών συγκροτημάτων παραδοσιακών χορών από όλη την Ελλάδα στην κεντρική πλατεία της πόλης, μουσικές συναυλίες και αποκριάτικες, θεατρικές παραστάσεις, συνήθως στο κοζανίτικο γλωσσικό ιδίωμα, μέχρι εποχικά εργαστήρια στη Δημοτική Βιβλιοθήκη και παιδικό καρναβάλι με παραδοσιακά παιχνίδια και πολλές εκπλήξεις. Και κάθε βράδυ ένας από τους φανούς παρουσιάζει χορούς και τραγούδια και με τραγούδια και μουσική προσκαλούν όλους στο γλέντι. Την Κυριακή της Αποκριάς πραγματοποιείται μεγάλη καρναβαλική παρέλαση από άρματα και μασκαράδες με σκωπτικό χαρακτήρα κυρίως. Μετά το τέλος της, ο Δήμαρχος της πόλης ανάβει τον κεντρικό Φανό στην πλατεία και ακολουθεί γλέντι. Οι υπόλοιποι Φανοί ανάβουν ταυτόχρονα το βράδυ στις γειτονιές της πόλης. Γύρω από τις φωτιές, τον γιορτινό τόνο δίνουν το κρασί που ρέει, οι τοπικοί μεζέδες, οι χοροί, οι μουσικές και τα γνωστά «ξινέντραπα» -σκωπτικά, ανατρεπτικά τραγούδια που αμφισβητούν την καθιερωμένη τάξη πραγμάτων, τις ιεραρχίες και τα κοινωνικά όρια. Αξίζει να γνωρίζεις ότι είναι τέτοια η σημασία του εθίμου για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας, που έχει εγγραφεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Αν βρεθείς τέτοιες μέρες στην Κοζάνη, εύκολα θα διαπιστώσεις την κεντρική θέση του στην πολιτιστική ταυτότητα και τη συλλογική μνήμη της πόλης.