Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Πετρίτη
Στη νότια πλευρά της πόλης της Καστοριάς, στη συνοικία Ντολτσό, συναντάς τον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου (Πετρίτη), ένα μικρών διαστάσεων αλλά ιδιαίτερα σημαντικό μνημείο της ύστερης βυζαντινής περιόδου. Είναι μονόχωρος, ξυλόστεγος και χρονολογείται στα τέλη του 14ου αιώνα. Ο τοιχογραφικός του διάκοσμος σώζεται σήμερα αποσπασματικά στον ανατολικό τοίχο και στην αψίδα του ιερού βήματος, επιτρέποντάς σου να διακρίνεις ίχνη της αρχικής καλλιτεχνικής φάσης. Κατά τα μεταβυζαντινά χρόνια ο ναός επισκευάζεται, με τις παρεμβάσεις να επικεντρώνονται κυρίως στον νότιο και τον δυτικό τοίχο, όπου επεκτείνεται. Τον 19ο αιώνα αναδιακοσμείται εκτενώς. Ο κυρίως ναός τοιχογραφείται εκ νέου και το τέμπλο επιζωγραφίζεται από τον ζωγράφο Μαχαίρα. Η μεταγενέστερη αυτή επέμβαση, που χρονολογείται στο 1897, καταστρέφει εν μέρει τη βυζαντινή ζωγραφική του ανατολικού τοίχου, αλλοιώνοντας τμήματα της αρχικής διακόσμησης.
Ωστόσο, ορισμένες παραστάσεις από την πρώτη φάση τοιχογράφησης διατηρούνται έως σήμερα. Στην κόγχη του ιερού διακρίνεις την Παναγία Πλατυτέρα των Ουρανών, τη σκηνή της Μετάληψης–Μετάδοσης και τους συλλειτουργούντες ιεράρχες, τον Μέγα Βασίλειο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Στον ανατολικό τοίχο σώζεται επίσης η παράσταση του Ευαγγελισμού, σημαντικό τεκμήριο της αρχικής εικονογραφικής σύνθεσης.
Επισκεπτόμενος τον ναό, μπορείς να παρακολουθήσεις μέσα στον ίδιο χώρο τη διαδοχή διαφορετικών καλλιτεχνικών φάσεων και να κατανοήσεις πώς η ιστορία, η φθορά και οι επεμβάσεις συνδιαμορφώνουν τη σημερινή μορφή ενός σημαντικού μνημείου της Καστοριάς.