Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Νικάνορος Ζάβορδας

Στην κορυφή του Καλλίστρατου, σε επιβλητική θέση πάνω από τον ποταμό Αλιάκμονα, σε περιμένει ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία της Δυτικής Μακεδονίας, άλλοτε σπουδαίο διοικητικό και πνευματικό κέντρο της περιοχής: η Ιερά Μονή Αγίου Νικάνορος. Την ίδρυσε τον 16ο αιώνα ο Όσιος Νικάνορας από τη Θεσσαλονίκη και πήρε το όνομά της από το παλιό, χαμένο πλέον, χωριό Ζάβορδα. Το αρχαιότερο κτίσμα της Μονής είναι το καθολικό της (1528 ή 1543/44), γύρω από το οποίο αναπτύσσεται το μοναστηριακό συγκρότημα με ηγουμενείο, κελιά, τράπεζα, ξενώνες και βοηθητικούς χώρους. Εδώ φυλάσσονται πολύτιμα κειμήλια, όπως ιερά λείψανα, εικόνες, κώδικες, ευαγγέλια, το Λεξικό του Πατριάρχη Φωτίου και ένας σπάνιος επιτάφιος του 1588, έργο του μοναχού Αρσενίου. Το καθολικό είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και ανήκει στον τύπο του απλού, τετράστυλου, εγγεγραμμένου σταυροειδούς ναού με νάρθηκα. Στο εσωτερικό θα δεις τοιχογραφίες του Θηβαίου αγιογράφου Φράγκου Κατελάνου, αλλά και μεταγενέστερες επιζωγραφίσεις του 1592, του 1869 και των τελών του 19ου αιώνα, που βεβαιώνονται από κτητορικές επιγραφές. Οι τοιχογραφίες του νάρθηκα και το ξυλόγλυπτο τέμπλο χρονολογούνται επίσης στον 19ο αιώνα. Κατά την περιήγησή σου θα συναντήσεις δύο παρεκκλήσια του 18ου αιώνα, του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, όπου βρίσκεται και ο τάφος του Οσίου Νικάνορα. Στον χώρο δεσπόζει και το εντυπωσιακό τριώροφο καμπαναριό του 1873 ύψους 20 μέτρων.