Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Σπήλαιο

Στην είσοδο του χωριού Σπήλαιο σε υποδέχεται η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ένα ήσυχο και ιστορικό προσκύνημα με βαθιές ρίζες στον χρόνο. Ιδρύθηκε το 1633 επί αρχιεπισκόπου Γαβριήλ, με καταγωγή από τη Μηλιά Μετσόβου. To καθολικό της ακολουθεί τον αγιορείτικο τύπο, με λιτή αλλά επιβλητική αρχιτεκτονική. Μπαίνοντας στον ναό, ξεχωρίζεις αμέσως τις τοιχογραφίες της εποχής της ίδρυσης, έργα υψηλής καλλιτεχνικής και πνευματικής αξίας, που μαρτυρούν τη σημασία του μοναστηριού κατά τα χρόνια της ακμής του. Η τοιχοποιία του ναού είναι από αργολιθοδομή με εσωτερικές ξυλοδεσιές, μια τεχνική που προσέδιδε αντοχή στο κτίσμα, χωρίς όμως να αλλοιώνει την εξωτερική του όψη. Η Μονή διαλύθηκε το 1930 και τα κειμήλιά της μεταφέρθηκαν στη Μονή Ζάβορδας. Ωστόσο, η μνήμη της παραμένει ζωντανή, καθώς η παράδοση θέλει να περνάει από εδώ δύο φορές ο Κοσμάς ο Αιτωλός και να ιδρύει κρυφό σχολειό, προσδίνοντας στον χώρο ξεχωριστή θέση στη θρησκευτική διαδρομή των Γρεβενών.