Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Τορνικίου

Χτισμένο σε χαμηλό ανάχωμα κοντά στην όχθη του Αλιάκμονα, το μοναστήρι της Κοιμήσεως Θεοτόκου Τορνικίου σε προσκαλεί να γνωρίσεις ένα μοναδικό κομμάτι της βυζαντινής κληρονομιάς της Δυτικής Μακεδονίας. Το όνομα της Μονής προέρχεται από την ιστορική οικογένεια των Τορνικίων – Βυζαντινοί από τη Μικρά Ασία που πιθανότατα διέθεταν κτήματα στην περιοχή. Ο τόπος που στέκει σήμερα το καθολικό της Μονής είναι αποτέλεσμα της εντυπωσιακής ολόσωμης μεταφοράς του κατά 127 μέτρα μακρύτερα και κατά 27 μέτρα ψηλότερα από την αρχική του θέση, πάνω σε λόφο με κλίση 25%. Η απαιτητική επιχείρηση της μετατόπισης του μνημείου, προκειμένου να διασωθεί, πραγματοποιήθηκε το 2011, στο πλαίσιο κατασκευής υδροηλεκτρικού φράγματος. Πρόκειται για διώροφο, κεραμοσκεπές καθολικό –μοναδικό στη Δυτική Μακεδονία– που αποτελείται από δύο μικρούς μονόχωρους ναούς με ανεξάρτητη είσοδο από τη μια πλευρά, οι οποίοι καταλήγουν σε ημικυκλική κόγχη από την άλλη. Στον επάνω όροφο, ένα ξύλινο χαμηλό τέμπλο χωρίζει το ιερό από τον κυρίως ναό, οι εξαιρετικές τοιχογραφίες του οποίου είναι του 1481, από πρώιμο καστοριανό εργαστήριο. Ο ισόγειος ναός, με κοινές διαστάσεις και διάταξη, διακοσμήθηκε το 1728–30 από τον Πάνο του Δημητρίου, ιερέα από τα Ιωάννινα. Ο τριγύρω χώρος διαμορφώθηκε με υλικά από την αρχική θέση της Μονής, διατηρώντας τη διαχρονική της ατμόσφαιρα.