Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στην Παλιουριά
Στα ριζά των Καμβουνίων απλώνεται το χωριό Παλιουριά στα όρια του οποίου βρίσκεται η Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Το Μοναστήρι είναι γνωστό και ως Μπουνάσια, από την ομώνυμη κορυφή κοντά στην οποία είναι χτισμένο –την ψηλότερη των Καμβουνίων. Σκαρφαλωμένο σε υψόμετρο περίπου 1.000 μ., φωλιασμένο σε ορεινό πλάτωμα, σε περιμένει με μοναδική θέα προς τον Μπούρινο, τη Βασιλίτσα, την Πίνδο, τα Άγραφα, τη λίμνη Ιλαρίωνα, ακόμη και τα Μετέωρα, όταν ο καιρός το επιτρέπει. Η Μονή ιδρύθηκε τον 14ο αιώνα και γνώρισε μεγάλη ακμή τον 18ο αιώνα. Το καθολικό της, αφιερωμένο στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, ανήκει στον αθωνικό τύπο ναών, με εντυπωσιακό ξυλόγλυπτο τέμπλο, από τα ομορφότερα της Ορθοδοξίας. Ανακαινίστηκε για τελευταία φορά το 1814, ύστερα από πυρκαγιά, και λειτούργησε ως κοινόβιο μέχρι το 1935 – αρχικά γυναικείο και από τον 18ο αιώνα ανδρικό. Από τις εικόνες του, ιδιαίτερα γνωστή υπήρξε η περίλαμπρη του Ευαγγελισμού με τον Αρχάγγελο να προσφέρει τον κρίνο στην Παναγία, την ιστορία της οποίας από το 1954 και μετά τυλίγουν θρύλοι και ανεπιβεβαίωτες ως επί το πλείστον μαρτυρίες. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η Μονή λειτούργησε ως καταφύγιο για κλέφτες, αρματολούς, τραυματίες, αλλά και ως κρυφό σχολειό, ενώ αργότερα κατέφυγαν στους χώρους της και σπουδαίες μορφές του Μακεδονικού Αγώνα, όπως ο Παύλος Μελάς και ο Θεόδωρος Ζιάκας. Γνώρισε μεγάλο πλούτο στηριζόμενη στις καλλιέργειες των χωραφιών της και την κτηνοτροφία, αναπτύσσοντας ιδιαίτερα τη μελισσοκομία και την αγελαδοτροφία, ενώ απέκτησε και βιβλιοδετικό εργαστήριο. Παρά την απουσία αδελφότητας σήμερα, η Μονή παραμένει ένα σημαντικό ιστορικό και θρησκευτικό μνημείο της περιοχής, που λειτουργεί στις γιορτές.