Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου
Μπαίνοντας στο Βελβεντό, κοντά στη θέση Φισκίνα, ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Νικολάου σε προσκαλεί σε μια σύντομη στάση, αποκαλύπτοντας μια ακόμη πτυχή της ιστορικής διαδρομής του οικισμού. Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, που σώζεται δεξιά της δυτικής θύρας εισόδου, ο ναός ανακαινίσθηκε «εκ βάθρων» και τοιχογραφήθηκε το 1588. Στο εσωτερικό του διατηρείται το παλαιότερο γνωστό χρονολογημένο τέμπλο της Ελλάδας, έργο του 1591, με επιχρυσωμένη φυτική διακόσμηση και διάτρητη τεχνική, που μαρτυρά την υψηλή τέχνη και δεξιοτεχνία της εποχής. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, ο Άγιος Νικόλαος λειτουργούσε ως ενοριακός ναός με μοναστηριακό χαρακτήρα, ενώ η μορφή που είχε κατά την περίοδο της Tουρκοκρατίας διατηρήθηκε έως το 1936. Το συγκρότημα περιλάμβανε τον κυρίως ναό, τον κλειστό τοιχογραφημένο νάρθηκα — ο οποίος στο παρελθόν λειτουργούσε και ως «θεραπευτήριο» για ψυχικά ασθενείς — το χαγιάτι στη νότια πλευρά, τα κελιά, το κοιμητήριο και έναν υψηλό περίβολο. Οι επεμβάσεις που ακολούθησαν έως τη δεκαετία του 1960 διαφοροποίησαν σταδιακά τον αρχικό μοναστηριακό χαρακτήρα του ναού. Σήμερα διατηρούνται ο μονόχωρος κυρίως ναός, το χαγιάτι και ένας σύγχρονος στεγασμένος χώρος στη δυτική πλευρά για την προστασία των τοιχογραφιών. Ο Άγιος Νικόλαος συνεχίζει έτσι να αφηγείται την ιστορία του μέσα στους αιώνες, καλώντας κάθε επισκέπτη να ανακαλύψει ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία του Βελβεντού.
